ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿ

ಭಾರತವು ಹಲವು ಹವಾಮಾನ ಮತ್ತು ಭೂದೃಶ್ಯ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿದೆ. ಹಿಮಾಚ್ಛಾದಿತ ಪರ್ವತಗಳು, ಉಷ್ಣವಲಯದ ಕಾಡುಗಳು, ಒಣ ಕುರುಚಲು ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಪ್ರವಾಹ ಬಯಲುಗಳು, ಮ್ಯಾಂಗ್ರೂವ್ ಕಾಡುಗಳು, ಹವಳ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ತೀರಗಳು ವಿಭಿನ್ನ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿವೆ. ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಎಂದರೆ ಸಸ್ಯಗಳು, ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಜೀವಿಗಳ ವೈವಿಧ್ಯ ಹಾಗೂ ಅವು ರೂಪಿಸುವ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡಿರುವ ಪ್ರಭೇದಗಳೂ ಇವೆ; ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ, ಹಿಮಾಲಯ ಮತ್ತು ದ್ವೀಪ ಪರಿಸರಗಳಂತಹ ಜೀವಸಮೃದ್ಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುವ ಪ್ರಭೇದಗಳೂ ಇವೆ. ಎಲ್ಲ ಕಾಡುಗಳೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲ. ನಿತ್ಯಹಸಿರು ಕಾಡು, ಪರ್ಣಪಾತಿ ಕಾಡು, ಮುಳ್ಳುಕಾಡು, ಪರ್ವತ ಕಾಡು, ಮ್ಯಾಂಗ್ರೂವ್ ಕಾಡು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಅರಣ್ಯಭೂಮಿ ವಿಭಿನ್ನ ವಾಸಸ್ಥಳಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು, ಮರುಭೂಮಿ, ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಕುರುಚಲು ನೆಲಗಳು ಖಾಲಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲ; ಅವು ಮೌಲ್ಯಯುತ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು. ಅವು ವಿಶೇಷ ವನ್ಯಜೀವಿ, ಮೇಯಿಸುವಿಕೆ, ಅಂತರ್ಜಲ ಮರುಪೂರಣ, ಪ್ರವಾಹ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಋತುಮಾನ ಚಲನೆಗೆ ನೆರವಾಗುತ್ತವೆ. ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು ದೂರದ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತವೆ. ಅವು ನೀರು ಮತ್ತು ಕೆಸರನ್ನು ಸಾಗಿಸಿ, ಮೀನು ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿ, ಅಂತರ್ಜಲವನ್ನು ಮರುಪೂರಣಗೊಳಿಸಿ, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ವಸತಿಗಳನ್ನು ಉಳಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಅಣೆಕಟ್ಟು, ನೀರಿನ ಹೊರತೆಗೆಯುವಿಕೆ, ಮಾಲಿನ್ಯ, ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಮತ್ತು ಹಾನಿಗೊಂಡ ದಡಗಳು ಈ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜನರು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪವಿತ್ರ ತೋಪುಗಳು, ಸಮುದಾಯ ಕಾಡುಗಳು, ಪಶುಪಾಲಕರ ಮಾರ್ಗಗಳು, ಗ್ರಾಮದ ಕೆರೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೃಷಿ ಭೂದೃಶ್ಯಗಳು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತಾ ವಾಸಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಬಹುದು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನಗಳು, ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯಗಳು, ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಸಮುದಾಯ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಅರಣ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿ ರಕ್ಷಣೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ಅನುಮತಿಸಲಾದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಸ್ಥಳದಿಂದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಫಲಕಗಳು ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕು. ವಾಸಸ್ಥಳ ನಷ್ಟ, ವನ್ಯಜೀವಿ ಮಾರ್ಗಗಳ ತುಂಡಾಗುವಿಕೆ, ಮಾಲಿನ್ಯ, ಅತಿಯಾದ ಬಳಕೆ, ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಪ್ರಭೇದಗಳು, ಬೆಂಕಿ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಪ್ರಮುಖ ಒತ್ತಡಗಳಾಗಿವೆ. ಜನರು, ಜಾನುವಾರುಗಳು ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳು ಒಂದೇ ಭೂಮಿ ಅಥವಾ ನೀರನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದಾಗ ಸಂಘರ್ಷ ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ವಾಸಸ್ಥಳಗಳು ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದು, ಹತ್ತಿರದ ಜನರು ನಿರ್ಧಾರ ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಜನಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲು ಪಡೆದಾಗ ಪ್ರಕೃತಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಪುನರುಜ್ಜೀವನ, ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ, ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ನೀರಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ರಕ್ಷಣೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಬಹುದು; ಆದರೆ ಅವುಗಳಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ವಾಸ್ತವಿಕ ಜ್ಞಾನ ಅಗತ್ಯ.