ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਰ

ਭਾਰਤ ਦੀ ਕਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਕਈ ਪੱਧਰ ਹਨ। ਸੰਘੀ ਸਰਕਾਰ, ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਕੋਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਰ ਲਗਾਉਣ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਹਨ। ਆਮਦਨ ਕਰ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਕਰਯੋਗ ਆਮਦਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤਨਖਾਹ, ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਜਾਂ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਆਮਦਨ, ਜਾਇਦਾਦ ਦੀ ਆਮਦਨ, ਨਿਵੇਸ਼ ਲਾਭ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਨਾਲ ਵੱਖਰਾ ਵਰਤਾਅ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਥਾਈ ਖਾਤਾ ਨੰਬਰ (Permanent Account Number, PAN) ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਕਰ ਪਛਾਣ-ਨੰਬਰ ਹੈ। ਸਹੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਖਾਤਾ ਵੇਰਵੇ ਕਰ ਰਿਕਾਰਡਾਂ, ਕਟੌਤੀਆਂ ਅਤੇ ਫਾਈਲਿੰਗ ਨੂੰ ਸਹੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਰੋਤ ’ਤੇ ਕੱਟਿਆ ਕਰ (Tax Deducted at Source, TDS) ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਭੁਗਤਾਨਕਰਤਾ ਕੁਝ ਭੁਗਤਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਰ ਕੱਟ ਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਦੀ ਤਰਫੋਂ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਭੇਜਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਨੂੰ ਕਟੌਤੀ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਤਨਖਾਹ-ਪਰਚੀਆਂ, ਸਰਟੀਫਿਕੇਟਾਂ, ਬੈਂਕ ਐਂਟਰੀਆਂ ਅਤੇ ਕਰ ਬਿਆਨਾਂ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਵਸਤੂਆਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਕਰ (Goods and Services Tax, GST) ਇੱਕ ਅਸਿੱਧਾ ਕਰ ਹੈ ਜੋ ਕਈ ਵਸਤੂਆਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਖਪਤਕਾਰ ਇਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਚਲਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਰਜਿਸਟਰਡ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ’ਤੇ ਕਰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ, ਕਰੈਡਿਟ, ਰਿਕਾਰਡ ਅਤੇ ਫਾਈਲਿੰਗ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਿਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਜਾਇਦਾਦ ਨਾਲ ਵਿਆਜ, ਲਾਭਾਂਸ਼, ਕਿਰਾਇਆ, ਤਬਾਦਲਾ ਜਾਂ ਪੂੰਜੀ ਲਾਭ ਰਾਹੀਂ ਕਰ ਸੰਬੰਧੀ ਘਟਨਾਵਾਂ ਬਣ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਰ ਦਾ ਵਰਤਾਅ ਸੰਪਤੀ, ਲੈਣ-ਦੇਣ, ਮਾਲਕੀ, ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਰੱਖਣ ਦੇ ਢੰਗ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਥਾਨਕ ਖਰਚੇ ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਨਗਰ ਸੇਵਾਵਾਂ ’ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਜਾਇਦਾਦ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਵਰਗੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਪੱਧਰ ਦੀਆਂ ਡਿਊਟੀਆਂ ਲੱਗ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਆਮਦਨ ਕਰ ਰਿਟਰਨ ਭਰਨ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਹਨ। ਕਰ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਫਾਈਲਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਬਦਲ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਨਾਲੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਸੁਚੱਜੀ ਵਿਵਸਥਾ ਵਧੇਰੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਹੈ। ਆਮਦਨ, ਕਟੌਤੀਆਂ, ਭਰੇ ਕਰ, ਵੱਡੀਆਂ ਖਰੀਦਾਂ, ਨਿਵੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਭਰੀਆਂ ਰਿਟਰਨਾਂ ਦੇ ਸਬੂਤ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਹਾਲਾਤ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੋਣ ’ਤੇ ਯੋਗ ਮਦਦ ਲਵੋ।