کارآموزی در ایران

کارآموزی در ایران همیشه با الگویِ رسمیِ کارآموزیِ دوگانه که در بعضی کشورها اَنه جور نی‌یه. پیشه‌هایِ عملی از راهِ آموزشِ فنی، مرکزهایِ آموزشی، کارفرماها، کارگاه‌ها و استادکارانِ باتجربه یاد گِرفته بَبه. آموزشِ فنی‌وحرفه‌ای معمولاً با عبارتِ فارسیِ «فنی‌وحرفه‌ای» (fanni-o-herfei) وازَه بَبه. این آموزش مهارت‌هایِ شغلیِ زیادی ره شامل بَبه، از پیشه‌ئون و خدمات تا فناوری، کارِ دفتری و خدماتِ شخصی. بعضی یادگیرندگان در دوره‌ی متوسطه واردِ مسیرهایِ فنی بَون. دیگران بعد از مدرسه، هنگامِ دانشگاه، در دوره‌ی بیکاری یا وقتِ تغییرِ پیشه به دوره‌هایِ مهارت‌آموزی می‌رَون. «کارآموزی» (kārāmuzi) اغلب به دوره‌ی کارآموزی یا مدتی آموزشِ عملی در محلِ کار گفته بَبه. «مهارت‌آموزی» (mahārat-āmuzi) معنایِ گسترده‌ترِ یادگیریِ مهارت داره و ممکنه در دوره، کارگاه یا کار انجام بَبه. برنامه ممکنه درسِ نظری، نمایشِ عملی، تمرینِ زیرِ نظر، قواعدِ ایمنی و ارزیابیِ عملی داشته بَوشه. مقدارِ تجربه‌ی واقعیِ کار در برنامه‌هایِ مختلف فرق دَنِه. پیشه‌هایِ سنتی و کارهایِ کوچک ره هم می‌شه مستقیم از «استاد» (ostād)، یعنی استادکار یا کارگرِ بسیار باتجربه، یاد بَگیرِه. این راه ممکنه تواناییِ عملیِ خوبی بَده، اما همیشه گواهیِ شناخته‌شده‌ی گسترده فراهم نَکَنه. آموزش ممکنه راهِ ورود به کار ره بهتر بَکَنه، اما پایانش استخدام ره تضمین نَکَنه. کارفرماها ممکنه قابل‌اعتمادبَون، نمونه‌کار، ارتباط، شناختِ ابزار و تجربه‌ی واقعی ره هم باارزش بدونِن. وقتی پیشه، کارفرما یا مسیرِ تحصیلیِ بعدی مدرکِ رسمی بخواد، اعتبارِ مدرک مهم‌اَنه. یادگیرنده باید گواهیِ حضور، گواهیِ مهارت، مدرکِ مدرسه و معرفی‌نامه‌ی کارفرما ره از هم جدا بَکَنه.