Fars dilində təbiət tabiat (طبیعت) adlanır. İranda hündürlük, yağıntı, temperatur, torpaq və suya çıxış çox qeyri-bərabər olduğuna görə təbiət qısa və uzun məsafələr üzrə xeyli dəyişir. Xəzər dənizinin cənubunda Əlborz dağları ucalır, Zaqros silsiləsi isə İranın qərbi və cənub-qərbi boyunca uzanır. Dağlar qar və yağış toplayır, çay və bulaqları qidalandırır, yay otlaqları yaradır və müxtəlif yüksəkliklərdə yaşayış mühiti formalaşdırır. Şimali Xəzər bölgəsində rütubətli yamaclar və çox vaxt Hirkan meşələri adlandırılan enliyarpaqlı meşələr var. Bu yaşıl landşaftlar daha quraq yayladan kəskin fərqlənir və torpaq, su, vəhşi təbiət, əkinçilik və istirahət üçün əhəmiyyətlidir. Mərkəzi və şərqi İranda Dəşti-Kəvir və Dəşti-Lut da daxil olmaqla geniş quraq ərazilər var. Səhralar özünəməxsus bitki və heyvanları olan canlı ekosistemlərdir, amma isti, uzaq məsafələr, duz, boş torpaq və az su səfəri təhlükəli edə bilər. İranda çöllər, yarımsəhralar, çay vadiləri, göllər, bataqlıqlar və mövsümi sulu sahələr də var. Bataqlıqlar yerli və köçəri quşlara yaşayış yeri verir, suyu saxlayır və ya süzür, yaxınlıqdakı icmaları dəstəkləyir; ancaq quraqlıq və su istifadəsi su ehtiyatını azaldanda kiçilə bilərlər. Şimaldakı Xəzər sahili cənubdakı Fars körfəzi və Oman körfəzi sahillərindən fərqlənir. Cənubun təbii sistemlərinə isti sahil düzənlikləri, qabarma-çəkilmə zonaları, uyğun yerlərdə manqrovlar, adalar, mərcan icmaları və dəniz yaşayış mühitləri daxildir. İranın vəhşi təbiətinə iri məməlilər, dağ heyvanları, səhra növləri, quşlar, sürünənlər və zəngin bitki örtüyü daxildir. Bəzi növlərin geniş, bir-biri ilə əlaqəli yaşayış sahələrinə və sakit çoxalma yerlərinə ehtiyacı var; buna görə ov təzyiqi, yollar, çirklənmə və yaşayış mühitinin parçalanması ciddi narahatlıq doğurur. Mühafizə olunan ərazilərin milli parklar, vəhşi təbiət sığınacaqları, qorunan ərazilər və təbiət abidələri kimi fərqli məqsəd və məhdudiyyət səviyyələri var. Ziyarətçilər yerli giriş qaydalarını yoxlamalıdır, çünki boş görünən yer də ekoloji cəhətdən həssas və ya girişə qapalı ola bilər. Təbiət qida, su, kölgə, torpağın mühafizəsi, turizm, öyrənmə, gözəllik və mədəni məna verir. Onun bərpa imkanlarının həddi var: zədələnmiş quraq ərazilərin bitki örtüyü, çirklənmiş su, narahat edilmiş vəhşi təbiət və eroziyaya uğramış torpaq bərpa üçün uzun illər tələb edə bilər.
İranda təbiət
İranın təbiətinə qarlı dağlar, quraq səhralar, palıd və Xəzər meşələri, çöllər, bataqlıqlar, adalar və bir-birindən çox fərqli iki sahil zolağı daxildir. Bu landşaftlar özünəməxsus bitkiləri, vəhşi heyvanları, əkinçilik ənənələrini və açıq havada keçirilən həyatı dəstəkləyir. Su, torpaq, bitki örtüyü və vəhşi təbiət zərərdən sonra yavaş bərpa olunduğu üçün bir çox təbii ərazi həssasdır.
VivAVia can make mistakes. Check important information.