Deyn li Iraqê

Deyn wateya wergirtina pere, tişt an fînansekirinê niha û soza vegerandina paşê ye. Ew dikare ji bo kirîneke pêwîst an çalakiyeke hilberîner alîkar be, lê beşek ji dahata pêşerojê digire. Deyn li Iraqê dikare ji bank, pêşkêşvanên fînansekirinê, bazirgan, kardêr, xizm, heval, rêkeftinên zivirî an çavkaniyên din ên nefermî were. Deynê nefermî dikare bilez û nerm be, lê bîranînên nezelal û zexta civakî dikarin nakokiyên giran çêkin. Deynê asayî bi gelemperî serekpere û lêçûneke fînansekirinê dihewîne. Fînansekirina îslamî dibe ku şêwaza firotin, kirê, hevkariyê an tiştekî nêzîk bikar bîne, lê xerîdar hîn jî xwedî bihayê giştî, rêzika perepêdanê û erkên peymanê ye. Kirîna bi dravên perper bihayê tiştekî dike gelek beşên perepêdanê. Kiryar divê bihayê giştî yê bi perperan bi bihayê naqdî re berawird bike û fêm bike xwedîtiya tiştê kengê derbas dibe. Deyna bi temîn peywendiyên deyndêr bi mal an garantiyekê ve girêdide heke pere neyê dayîn. Ji ber vê yekê, milk, wesayît, milkên karsaziyê, rêkeftinên meaşê an garantor dikarin bikevin xeterê. Berî deyndarkirinê, deyndar divê tevahiya dravê ku dê were dayîn hesab bike û her perepêdanê bi dahata bi tedbîr re berawird bike. Piştî dayîna deynê, xwarin, xanî, derman û lêçûnên pêwîst ên kar divê hîn jî bêne erêkirin. Perepêdana dereng an nebûyî dikare lêçûnên zêde, windakirina malekê, têkiliyên xerab, gavên dadwerî an kêmbûna gihîştina fînansekirina pêşerojê bîne. Encama rast ji peyman û pêvajoya ku tê bikaranîn tê, lewma texmîn ne ewle ye. Dema çend deyn hebin, lîsteyeke temam gavê yekem e. Di lîsteyê de divê deyndêr, mayî, roja perepêdanê, mîqdara pêwîst, temîn û garantor, û encamên derengmayînê hebin. Çareserkirina pirsgirêkên deynê berî derengketina perepêdanê hêsantir e. Axaftina rast, plana nivîskî ya nûkirî, kêmkirina lêçûn, biryarên li ser milk an alîkariya hiqûqî û darayî ya pispor dikarin rêyek guncaw çêkin.