Iraq cumhuriyeteke parlamenterî ya federal o. Destûrê ey erk û mesûldarîyan di nav dezgehê qanûngozar, îcra û dadgehî de parve kena û hem hukumatê federal hem jî Herêma Kurdistanî nas kena. Meclisê Temsilciyan parlamentoê netewî yo. Ew qanûnê federal derbas kena, kararê girîngê giştî pejirnena, karê îcra kontrol kena, û di weçînayîşê serok û rê vekerdışê hukumatî de roleke merkezî gêrdo. Serok serokê dewletî yo, labelê serokwezîr rêberê hukumatê federal o û piraniya erkê îcrayî yê rojane dimeşneno. Wezîran qadên weke darayî, perwerde, tenduristî, ewlekarî û xizmetê giştî, di çarçoweya mesûldarîya qanûnî ya xo de, birêve dibenê. Avakerdışê hukumatî bi gelemperî muzakereyan di nav çend grûpê siyasî de dixwazê, çimkî kêm caran yew grûb bi tena serê xo parlamento kontrol kena. Koalîsyonan serokatiyê, polîtîkayan, wezaretan û piştgiriya parlamenterî lihev dikin verî ke hukumat bikarê bi ewlekarî kar bikero. Parvekerdiya nefermî ya makam û pozisyonê bandordarî di nav grûpê siyasî, etnîkî yan dînî de (muhasasa) gelek caran tê bikaranîn. Ew pratîkeke siyasî ya, ne formulayeke sade ya destûrî; alîgir û rexnekar li ser nê persî nêfikrîyê ke ew tevlîbûnê parasteno yan merit û berpirsiyarîyan lawaz keno. Struktura federal ya Iraq di siyasete de gelek girîng a. Hukumatê Herêma Kurdistanî (Kurdistan Regional Government) dezgehê xo yê wanê, labelê nakokî yan muzakereyê bi dezgehê federalî dikarin li ser erk, pereyê giştî, çavkaniyê tebîî, ewlekarî yan îdareyî bıvêrin. Parêzgeh û otorîteyê herêmî siyaseta netewî bi hewcedariyê rojane ya mirovan ra girêdayî kenê. Rê, aw, elektrîk, dibistan, tenduristî, kar û budceyê giştî gelek caran tesîrê ser nêzdîkê mirovan de rêberan dıkenê, zêdetirî axaftışê fermî. Welatî bi rêya weçînayîşan, partîyan, sendîkayan, cemiyetê profesyonel, rêxistinê civakî, rojnamegerî, dilekçeyan, kombûnê aştiyane û nîqaşê giştî tesîrê ser siyasete kenê. Na rêgehan cihê reformî rê vekerenê, labelê patronaj, korupsiyon, dezgehê lawaz, tehdît û şîdeta siyasî dikarin beşdarbûna adilî sînordar bikerê. Rêyek faydekar seba fêmkerdişê her mesela siyasî ya Iraqî ew o ke dezgehê mesûl, qaideya nivîsî, aktorê siyasî û tesîrê ser mirovê rojane nas bikerê. No, erkê fermî ji soz, muzakereyê partî û raya giştî vırazeno.
Siyaset de Iraq
Siyasetê Iraq de di nav cumhuriyeteke parlamenterî ya federal de vırazeno; reydayoxan temsilciyan weçînenê û parlamento di avakerdışê hukumatê netewî de roleke merkezî gêrdo. Partîyê siyasî, menfaatê herêmî, nasnameyê dînî û etnîkî, protestoyê giştî û muzakereyê di nav rêberan de hemî tesîrê ser kararano kenê. Fêmkerdişê ferqê di nav qaideyê destûrî û adetê siyasî de, seba şopandışê sistemî hêsanî ano.
VivAVia can make mistakes. Check important information.