Scòla an Italia

Ël sistema scolastic italian a comensa con servissi për ij cita e la scuola dell’infanzia (scòla d’infansia), o prescolà. La scòla d’infansia a sostegn ël svilup e la preparassion a la scòla, ma a l’é diferenta da l’istrussion primaria obligatòria. La scuola primaria (scòla primaria) a costruiss le fondamenta an italian, matematica, sciense, stòria, geografia, art, educassion fìsica e d’àutre aree con un program general comun. La scuola secondaria di primo grado (scòla secondaria dël prim livel) a l’é la secondaria inferior. Ij student a continuo n’istrussion general condivisa e a finisso sta fase prima d’intré an un percors superior pi specialisà. La secondaria superior a ven ciamà scuola secondaria di secondo grado (scòla secondaria dël secont livel). Le sò forme principal a includo licei, istituti tecnici e istituti professionali, ognidun con na combinassion diferenta d’istrussion generala, teòrica, tecnica e pratica. Un liceo (liceo) a dà un program pi academic con na certa orientassion. Un istituto tecnico (istitut tecnic) a combina materie general con ij camp tecnich e econòmich, mentre un istituto professionale (istitut professional) a l’ha na mira pi forta su la formassion professional e l’aprendissagi pratic. La Istruzione e Formazione Professionale regional, o IeFP (Istruzion e Formassion Professionala), a dà n’autra via professional. A l’é collegà a ij sistem regional ëd formassion e a dovrìa pa esse tratà com na manera diversa ëd ciamé na scòla statal ëd secondaria superior. La valutassion a capita con ij travaj ëd class, ij test, ij giudissi dij professor e j’esam a ij pont ëd passagi important. Le scòle a comunico ij progrès con raport e riunion, e le famije normalment a l’han un ròl ativ. Le scòle publiche a formo la part principal dël sistema, ma a-i son parèj scòle no statal reconossùe. La lenga d’istrussion, ij servissi local, j’orari e le forme d’assistensa a peulo cangé, specialment an zone autonome e comunità multilingue. La scòla a dà svilup social, qualìfiche e via vers ël travaj o vers ël studi. I prim pass ëd na famija a dovrìo esse identificé ël livel giust, capì le procedure local d’iscrission e confronté ij percors d’istrussion a manera realista.