Гражданлӑ право Казахстанра

Казахстанра кодификациленӗ гражданлӑ-праволлӑ системӑ пӗрлешӗ. Гражданлӑ кодекс ҫынсем, юридик субъектсем, мӗн-мӗнлӗх, сделкӑсем, обязательствӑсем, килӗшӳсем, ответственность, наследство тата урӑх приватлӑ ыйтусем патнехи пӗтӗм правилӑсене парать. Уйрӑм ҫынсем те, юридик субъектсем те правӑсем тытма, мӗн-мӗнлӗх хуҫаланма, килӗшӳсем тӑва, парӑмсем илме тата исксем пама пултараҫҫӗ. Представительте, уйрӑмӑн пысӑк килӗшӳсем урӑхла тӑрӑхланӑ чухне е регистрланӑ мӗн-мӗнлӗхпе ӗҫленӗ чухне, кирлӗ полномочи пулмалла. Килӗшӳ ҫав транзакцие валли законлӑ килӗшӗн кирлӗ хӑйне тӗп ыйтӑвӗсемпе килӗшсен кӑна пулса тӑрать. Уйрӑм килӗшӳсене закон ҫырма, нотариуспа ӗҫлеме, патшалӑх регистрацине ирттерме е урӑх уйрӑм форма тытма ыйтӑвӗ хурса парать. Тӳрлӗ контрактсем хушшинче сатыу-илӳ, аренда, услуга, строительствӑ, займ, сакланӑҫ, транспорт, страховкӑ тата агент килӗшӗвӗсем пур. Обязательнӑ правилӑсем килӗшӳре мӗн ҫырма пулнине чикме пултараҫҫӗ, ачасене мар — консументсене, пӳрт-йӗрне е общество интересӗсене сыхласа. Обязательствӑсене кирлӗ ҫын пурӑнса, килӗшнӗ май, вырӑн тата вӑхӑт тӑрӑх пурнӑҫлама кирлӗ. Пурнӑҫланман пулсан, праволлӑ чарӑну тӗрлӗ ремедисем пулма пултараҫҫӗ: пурнӑҫланине тӑхтӑр тесе ыйтни, килӗшӳне пуҫне чарни, укҫа кире илни, контракт штрафӗ, процент е исбатланӑ усалӑх компенсацийӗ. Гражданлӑ ответственность валли законлӑ сӑлтав, килӗшӳне пӑсни е тӗрӗс мар ӗҫ, усалӑх тата ӗҫпе усалӑх хушшинчи ҫителӗклӗ ҫыхӑну кирлӗ пуласси хӑвӑрт. Айӑплӑх та пӗлтерет, анчах хӑш-пӗр ӗҫсем е хутшӑнусем тӗрӗсрех правилӑсем тӑрӑх иртеҫҫӗ. Мӗн-мӗнлӗх прависем — хуҫаланни, тытса тӑни, усӑ курни тата мӗн-мӗнлӗхе суту е урӑхла парса янӑ правӑсем. Ҫӗр, пӳрт-йӗр, машинӑсем, компани пайӗсем, интеллектуал мӗн-мӗнлӗх тата наследствола илнӗ активсем валли уйрӑм документсем е регистраци кирлӗ пулма пултараҫҫӗ. Наследство завещание тӑрӑх е законри ҫемье правилӗсемпе пулма пултарать. Наследниксем мӗн-мӗнлӗхе хутшӑннипе ӗҫлемессерен, наследстволӑ масса, парӑмсем, документсем тата формаллӑ шухӑшласа илнӗ процессне палӑртма кирлӗ. Гражданлӑ спорсем килӗшӳпе е ҫыруллӑ ыйтупа пуҫланаҫҫӗ, вара медиативӑ процесс, валидлӑ арбитраж килӗшӗвӗ пулсан арбитраж, е патшалӑх судӗ патне кайма пултараҫҫӗ. Давност срокӗсем тата процессуаллӑ ыйтӑвӗсем хӑвӑртланнӑ иске те чарма е хастарлӑхне чакарма пултараҫҫӗ, хатӗр сӑмахсем шанчӑклӑ пулсан та.