Борыш — келісім бойынша қайтарылуы тиіс ақша немесе құндылық. Қазақстанда үй шаруашылықтары банктерден, микрофинанс ұйымдарынан (MFO), саудагерлерден немесе заңды түрде несие беретін басқа ұйымдардан қарыз алуы мүмкін. Тұтынушылық несиелер әдетте жеке сатып алуға немесе шығынға жұмсалады. Олар мүлік кепілімен немесе кепілсіз берілуі мүмкін; несие беруші әдетте адамның жеке басын, табысын, бар борыштарын және өтеу мүмкіндігін бағалайды. Ипотека — жылжымайтын мүлікке байланысты ұзақ мерзімді несие. Әдетте мүліктің өзі кепіл болады, сондықтан төлемді елеулі түрде өтемеу тұрғын үйге қауіп төндіруі мүмкін. Кредит карталары мен бөліп төлеу толық бағасын бірден төлемей-ақ сатып алуға мүмкіндік береді. Бірнеше шағын міндеттеме қатар жүргенде, бұл ыңғайлылық жалпы ауыртпалықты жасыруы мүмкін. Микрокредит арқылы МҚҰ шағын соманы немесе жедел қарыз ұсына алады. Жылдам берілгені борышты қауіпсіз етпейді; қарыз алушы ұйымды, толық келісімді, төлем кестесін және жалпы қайтарылатын соманы тексеруі керек. Жылдық тиімді сыйақы мөлшерлемесі — қарыз алу құнын салыстыруға арналған пайдалы жергілікті көрсеткіш, өйткені ол жарияланған пайыздан көбірек шығынды қамтуға бағытталған. Дегенмен қарыз алушы әрбір комиссияны, сақтандыру талабын, өсімпұлды және қосымша қызметті тексергені жөн. Төлем тәртібі адамның кредиттік тарихына және болашақта қаржыға қол жеткізуіне әсер етуі мүмкін. Келісім мен жағдайға қарай төлемді өткізіп алу қосымша шығынға, берешекті өндіріп алу әрекеттеріне, сот ісіне немесе кепіл мүлкіне өндіріп алу шараларына әкелуі мүмкін. Қайта қаржыландыру немесе қайта құрылымдау төлем кестесін өзгертуі не міндеттемелерді біріктіруі мүмкін. Кей жағдайда бұл көмектеседі, бірақ ай сайынғы төлемнің азаюы борыш мерзімін ұзартуы және жалпы төленетін соманы арттыруы ықтимал. Борыш үй шаруашылығының шынайы бюджетіне сай болуы керек. Қиындыққа тап болған қарыз алушы несие берушіге ертерек хабарласып, жазбаларды сақтап, ескі борышты жасыру үшін жаңадан қымбат қарыз алмауы және қажет болса білікті көмек іздеуі керек.
Қазақстандағы борыш
Қазақстанда борыш көбіне банк несиесі, ипотека, кредит картасы, бөліп төлеу және микрокредит түрінде болады. Қарыз алу нақты қажеттілікті шешуі мүмкін, бірақ оны өтеуге алынған сомадан бөлек шығындар да кіреді. Қол қоймас бұрын табыстың тұрақтылығын, толық құнын, кепіл мүлкін және төлем кешіккендегі салдарын түсіну керек.
VivAVia can make mistakes. Check important information.