Ҡаҙағстанда эшһеҙлек

Ҡаҙағстанда эшһеҙлек түләүле эшһеҙ үткәрелгән теләһә ниндәй осорҙы ғына аңлатмай. Ғәҙәттә һүҙ эшкә сыға алған, эш эҙләгән һәм тейешле теркәү тәртибен үтәргә әҙер булған кеше тураһында бара. Ҡаҙаҡса урындағы атамалар — «жұмыссыздық» (эшһеҙлек) һәм эшһеҙ кеше өсөн «жұмыссыз». Русса һөйләшеүселәр ғәҙәттә «безработица» һәм «безработный» һүҙҙәрен ҡуллана. Дәүләттең эш менән тәьмин итеү системаһы эш эҙләүселәрҙе вакансиялар, консультациялар, уҡыу һәм эшкә урынлаштырыу программалары менән бәйләй. Хеҙмәттәрҙе Enbek исеме менән билдәле булған эш менән тәьмин итеү органдары һәм һанлы хеҙмәт баҙары ҡоралдары тәҡдим итергә мөмкин. Теркәлеү өсөн ғәҙәттә шәхси мәғлүмәттәр, белем, күнекмәләр, хеҙмәт тарихы һәм хәҙерге хәл тураһында мәғлүмәт кәрәк. Органдар кешенең рәсми эш эҙләүсе йәки эшһеҙ статусына дәғүә итеү шарттарына тап килеү-килмәүен тикшерергә мөмкин. Эшһеҙ статусын аҡсалата ярҙам менән бутарға ярамай. Түләү алыу элекке рәсми эшкә, социаль страховкала ҡатнашыуға һәм башҡа талаптарға бәйле булыуы мөмкин, ә эш менән тәьмин итеү хеҙмәттәре киңерәк нигеҙҙә күрһәтелергә мөмкин. Теркәүҙә торған кешегә эшкә әҙер булыу, юлламаға яуап биреү, осрашыуҙарға килеү һәм үҙгәрештәр тураһында хәбәр итеү талап ителергә мөмкин. Мәжбүри аҙымдарҙы үтәмәү статуска йәки ярҙамға йоғонто яһай ала. Эш эҙләүгә ярҙам вакансия һайлау, һөнәри йүнәлеш биреү, ҡыҫҡа уҡыу, йәмәғәт йәки ярҙамлы эш, стажировка йәки эшҡыуарлыҡҡа инеү буйынса ярҙамды үҙ эсенә алырға мөмкин. Тейешле юл кешенең тәжрибәһенә һәм урындағы мөмкинлектәргә бәйле. Рәсми булмаған эш элекке килемде һәм иғәнәләрҙе раҫлауҙы ҡатмарлаштыра ала. Килешеүҙәрҙе, эш хаҡы документтарын һәм эшкә ғаризалар яҙмаларын һаҡлау элекке эште лә, хәҙерге эҙләнеште лә аңлатырға ярҙам итә.