Qozog‘istonda ishsizlik

Qozog‘istonda ishsizlik haq to‘lanadigan ishdan mahrum bo‘lgan har qanday davrni anglatmaydi. Odatda bu ishlashga tayyor, ish izlayotgan va tegishli ro‘yxatdan o‘tish tartibiga amal qila oladigan kishiga taalluqli. Qozoqchada ishsizlik — жұмыссыздық, ishsiz kishi — жұмыссыз deyiladi. Rus tilida odatda безработица va безработный so‘zlari ishlatiladi. Davlat bandlik tizimi ish izlovchilarni bo‘sh ish o‘rinlari, maslahat, ta’lim va bandlik dasturlari bilan bog‘laydi. Xizmatlar bandlik organlari va Enbek bilan bog‘liq raqamli mehnat bozori vositalari orqali ko‘rsatilishi mumkin. Ro‘yxatdan o‘tish uchun odatda shaxsiy ma’lumotlar, ta’lim, ko‘nikmalar, mehnat tarixi va hozirgi vaziyat haqidagi tafsilotlar talab qilinadi. Idoralar kishining ish izlovchi yoki ishsiz maqomini tan olish shartlariga javob berishini tekshirishi mumkin. Ishsizlik maqomini pul yordami bilan adashtirmaslik kerak. To‘lov avvalgi rasmiy ish, ijtimoiy sug‘urtada qatnashish va boshqa huquqiy shartlarga bog‘liq bo‘lishi mumkin, bandlik xizmatlaridan esa kengroq doiradagi kishilar foydalanishi mumkin. Ro‘yxatdan o‘tgan kishi ishga tayyor turishi, yo‘llanmalarga javob berishi, uchrashuvlarga kelishi va o‘zgarishlar haqida xabar berishi kerak bo‘lishi mumkin. Talab qilingan bosqichlarni bajarmaslik maqom yoki yordamga ta’sir qilishi mumkin. Ish qidirishda yordam bo‘sh ish o‘rinlariga moslashtirish, kasbiy yo‘naltirish, qisqa muddatli ta’lim, jamoat ishlari yoki qo‘llab-quvvatlanadigan ish, stajirovka yoxud tadbirkorlikni boshlash ko‘magini o‘z ichiga olishi mumkin. Mos yo‘l kishining tajribasi va mahalliy imkoniyatlarga bog‘liq. Norasmiy ish avvalgi daromad va badallarni isbotlashni qiyinlashtirishi mumkin. Shartnomalar, ish haqi hujjatlari va ishga arizalar qaydlarini saqlash kishiga avvalgi ishini ham, hozirgi urinishlarini ham tushuntirishga yordam beradi.