Sheria ya ajira nchini Kenya

Sheria ya ajira ya Kenya inasimamia kazi inayofanywa chini ya maelekezo ya mwajiri kwa malipo. Haki na wajibu mkuu unatokana na Katiba, sheria za ajira, kanuni za usalama mahali pa kazi, makubaliano ya pamoja na mkataba wa ajira. Uhusiano wa ajira unaweza kuanza kwa makubaliano ya maandishi au ya mdomo, ingawa masharti yaliyoandikwa hutoa ushahidi ulio wazi zaidi. Masharti muhimu ni pamoja na kazi, mahali pa kazi, malipo, mipango ya kazi, likizo, marupurupu na kanuni za kusitisha ajira. Kwa ujumla, wafanyakazi wana haki ya kupata malipo mliyokubaliana, masharti ya kazi yanayofaa, mapumziko na likizo, usalama mahali pa kazi na ulinzi dhidi ya ubaguzi na unyanyasaji usio halali. Waajiri wanaweza kuelekeza na kusimamia kazi, lakini lazima wazingatie viwango vya kisheria na makubaliano ya ajira. Kenya inatambua vyama vya wafanyakazi, mashirika ya waajiri, majadiliano ya pamoja na hatua halali za kiviwanda. Makubaliano ya pamoja ya majadiliano yanaweza kuongeza kanuni na marupurupu ya mahali pa kazi kwa wafanyakazi wanaohusika nayo. Ajira inaweza kumalizika kwa kujiuzulu, kuisha kwa muda mliokubaliana, kustaafu, kupunguzwa kwa wafanyakazi kwa sababu ya kukosekana kwa haja ya kazi au kufukuzwa. Kusitisha ajira kwa haki kwa kawaida kunahitaji sababu halali na utaratibu wa haki, ikiwemo kumpa mfanyakazi nafasi ya kujibu madai pale inapodaiwa kuwa amefanya utovu wa nidhamu au kazi duni. Kupunguzwa kwa wafanyakazi kwa sababu ya kukosekana kwa haja ya kazi hutokea pale kazi inapokuwa si ya lazima tena, badala ya kuwa kosa la mfanyakazi. Kwa kawaida kunahitaji sababu halisi ya kiutendaji, njia ya haki ya kuchagua wafanyakazi, kuwajulisha watu walioathiriwa na kulipa stahili halali za mfanyakazi. Migogoro mingi huanza kwa kupitia rekodi, mkutano, malalamiko ya ndani au utaratibu wa kinidhamu, na wakati mwingine kupata msaada wa chama cha wafanyakazi au afisa wa kazi. Migogoro ya ajira isiyotatuliwa inaweza kufikishwa katika Mahakama ya Ajira na Mahusiano ya Kazi au chombo kingine kilichoidhinishwa kisheria. Rekodi nzuri hulinda pande zote mbili. Mikataba, hati za malipo, rekodi za mahudhurio, idhini za likizo, maonyo, kumbukumbu za mikutano na hati za kusitisha ajira zinaweza kuonyesha kilichokubaliwa na kilichotokea kweli.