Blerjet në Kosovë

Ushqimi, veshjet, produktet për kujdes personal e shtëpiak, teknologjia dhe shërbimet e përditshme shiten përmes kanaleve të ndryshme. Supermarketet dhe dyqanet e specializuara zakonisht shënojnë çmimet dhe lëshojnë kuponë fiskalë. Tregjet e hapura dhe kioskat mund të jenë të përshtatshme për blerje të përditshme, por etiketa e produktit, sasia, identiteti i shitësit dhe fatura mund të kërkojnë kontroll më të kujdesshëm. Dyqanet në internet duhet të shfaqin identitetin e shitësit, adresën gjeografike, numrin e telefonit ose emailin, çmimin e përgjithshëm përfshirë taksat, dërgesën dhe tarifat e tjera, kushtet e pagesës dhe dërgesës, procedurën e ankesës dhe informacionin për tërheqjen nga kontrata para lidhjes së saj. Shitësi duhet ta japë konfirmimin e kontratës në formë të qëndrueshme jo më vonë se në momentin e dorëzimit ose para fillimit të shërbimit. Kontrolloni emrin e produktit, prodhuesin, sasinë, përbërësit kur janë të rëndësishëm, informacionin e cilësisë, datën e prodhimit ose skadimit dhe informacionin për gjurmueshmërinë. Bizneset ushqimore duhet t’i plotësojnë kërkesat e regjistrimit dhe sigurisë, ndërsa AUVK-ja dhe inspektorët e ushqimit mbikëqyrin këtë fushë. Shqetësimet për sigurinë e produkteve mund t’u raportohen gjithashtu organeve kompetente të mbikëqyrjes së tregut. Për teknologjinë dhe pajisjet shtëpiake, përgjegjësia e shitësit për mospërputhje zgjat dy vjet nga dorëzimi. Zakonisht supozohet se një defekt i zbuluar gjatë gjashtë muajve të parë ka ekzistuar në momentin e dorëzimit. Mjetet e para juridike zakonisht janë riparimi ose zëvendësimi falas; ulja e çmimit ose anulimi i kontratës mund të pasojnë kur plotësohen kushtet ligjore. Garancia e veçantë duhet të jepet me shkrim ose në një formë tjetër të qëndrueshme, në një gjuhë zyrtare, dhe afati i riparimit sipas saj nuk mund të kalojë 30 ditë kalendarike. Blerja në një dyqan fizik zakonisht nuk ju jep të drejtë ligjore për ndërrim vetëm pse ndërroni mendje. Të drejtat për mallra me defekt ose që nuk përputhen me kontratën vazhdojnë të zbatohen. Për mallrat e blera në internet, afati i tërheqjes zakonisht fillon kur konsumatori i merr mallrat ose artikullin e fundit në një dërgesë me disa artikuj. Për shërbimet në internet, afati zakonisht fillon kur lidhet kontrata. Konsumatori zakonisht ka 14 ditë për t’i kthyer mallrat, ndërsa shitësi zakonisht ka 14 ditë për ta kthyer pagesën. Konsumatori i paguan kostot e drejtpërdrejta të kthimit vetëm kur shitësi e ka dhënë këtë informacion ose nuk ka pranuar t’i paguajë vetë. Përjashtimet mund të përfshijnë mallra që prishen shpejt, mallra të personalizuara, mallra higjienike të vulosura që janë hapur, mallra të përziera në mënyrë të pandashme me mallra të tjera dhe shërbime të përfunduara plotësisht pas pëlqimit të shprehur. Nëse shitësi nuk jep informacionin e kërkuar për tërheqjen nga kontrata, afati mund të zgjatet me 12 muaj. Konsumatori e mban rrezikun pasi merr fizikisht mallrat. Afatet e dërgesës për porositë hyrëse në internet nuk mbulohen nga një afat mbarëkombëtar i verifikuar njëtrajtshëm. Pagesa mund të bëhet me para të gatshme, karta, para elektronike dhe kuleta digjitale si Apple Pay ose Google Pay. Tregtari duhet të japë kusurin e plotë, përfshirë monedhat, dhe kupon fiskal në letër ose elektronik. Çdo tarifë shtesë pagese kërkon pëlqimin e shprehur të konsumatorit dhe nuk mund të jetë më e lartë se kostoja e vetë tregtarit për përdorimin e metodës. Ruani faturën, garancinë, konfirmimin e porosisë, dëshminë e pagesës, fotografitë, mesazhet dhe gjurmimin e dërgesës. Ankesa me shkrim ose në një formë të qëndrueshme mund t’i dërgohet shitësit ose drejtpërdrejt Departamentit për Mbrojtjen e Konsumatorit. Shitësi duhet të shfaqë vendin ku mund të paraqiten ankesat, ta regjistrojë ankesën për dy vjet dhe të propozojë zgjidhje brenda 15 ditësh. Nëse çështja nuk zgjidhet, mund të përdoret Inspektorati Qendror i Mbikëqyrjes së Tregut pranë MINTI-t, Departamenti për Mbrojtjen e Konsumatorit ose, kur është e përshtatshme, gjykata ose procedura alternative e zgjidhjes së mosmarrëveshjeve. Ankesat e përgjithshme për inspektim mund të dërgohen në internet, me email në info.zip@rks-gov.net ose me telefon në +383 (0)38 200 14 500; udhëzimet për konsumatorët japin gjithashtu numrin 0800 11000. Portali zyrtar për konsumatorët së fundmi është ridrejtuar ose është rindërtuar, prandaj nuk duhet supozuar se ekziston një formular i qëndrueshëm në internet. Blerjet e importuara mund t’u nënshtrohen rregullave doganore. Një dërgesë tregtare me vlerë të ulët deri në EUR 35 mund të përjashtohet nga taksat e importit sipas kushteve të përcaktuara, përveç mallrave si alkooli, parfumi, uji i tualetit dhe duhani. Një dërgesë private jotregtare nga një person te tjetri mund të kualifikohet deri në EUR 50 sipas kushteve të veçanta. Këto pragje nuk janë përjashtime të përgjithshme nga taksat. Dogana e Kosovës merret me importet, ATK-ja me kuponët fiskalë dhe BQK-ja me kuadrin e pagesave. Për ndikim më të ulët mjedisor, parapëlqeni produkte të qëndrueshme, të riparueshme, të ripërdorshme dhe të riciklueshme. Rregullat e Kosovës për mbeturinat mbulojnë ambalazhet, bateritë dhe akumulatorët, pajisjet elektrike dhe elektronike dhe gomat, ndërsa mundësitë e grumbullimit ndryshojnë sipas komunës. Nuk u verifikua nga një burim parësor aktual ekzistenca e një sistemi mbarëkombëtar të kthimit të depozitës për konsumatorët.