Қылмыс қаупі орын мен жағдайға қарай өзгереді. Бішкекте, Ош базарында, базарларда, әмбебап дүкендерде, интернет-кафелерде, қоғамдық көлікте, саябақтар мен түнгі демалыс орындарында қалта ұрлығы, сөмке жұлу, тонау және көлік ұрлығынан ерекше сақ болу керек. Түнде мүмкін болса алдын ала шақырылған не лицензияланған таксиді пайдаланыңыз. Бағалы заттарды көзге түспейтін жерде әрі бөліп сақтаңыз, көп қолма-қол ақша алып жүрмеңіз, сусыныңызды өзіңіз сатып алып, көзден таса етпеңіз және бейтаныс адамның ұсынысын қабылдамаңыз. Паспортты, жеке басты куәландыратын құжатты немесе нотариалды куәландырылған көшірмені алып жүріңіз: жергілікті полиция жеке басын көрсете алмаған адамға жаза қолдануы мүмкін. Ұлттық статистика комитеті Қырғызстанда 2023 жылы шамамен 41 961 құқық бұзушылық тіркеді. Оның шамамен 17 830-ы ұрлық, 8 820-сы алаяқтық, 1 870-і бұзақылық, 1 371-і есірткіге қатысты құқық бұзушылық, 155-і кісі өлтіру, 268-і зорлау және 137-сі тонау болды. Шамамен 5 000 іс ауыр не аса ауыр деп жіктелді; 14 жастан асқан әр 100 000 адамға шаққандағы тіркелген қылмыс деңгейі шамамен 852 болды. Бұл сандар тіркелген істерді сипаттайды. 2019 және 2021 жылдардағы Қылмыстық кодекс өзгерістері 2019–2023 жылдарды тұтастай тікелей салыстыруға шектеу қояды. Тікелей қауіп болса, Ішкі істер министрлігі мен милицияға 102 нөміріне немесе полиция, медициналық көмек, өрт және апат қызметтеріне ортақ тегін шұғыл 112 нөміріне қоңырау шалыңыз. Қылмыс туралы ауызша не жазбаша шағымды аумақтық ІІБ-ге (ОВД), яғни жергілікті ішкі істер органына беруге болады. Әдетте органға өтініш берушінің жеке басы мен мекенжайы қажет. Құжатталған тәртіп бойынша анонимді қылмыс шағымы Қылмыстардың бірыңғай тізіліміне (Единый реестр преступлений) енгізілмейді. Әдеттегі үдеріс: шағым, тіркеу, бастапқы қарау, тергеу және прокурор мен сотқа жолдау мүмкіндігі. Уақыт пен орынды жазып, фотоларды, хабарламаларды, URL мекенжайларын, транзакция деректері мен куәгер мәліметтерін сақтап, түбіртек не жазбаша хаттама сұраңыз. Полиция қызметкеріне тікелей қолма-қол ақша бермеңіз. Полициямен байланысқа қатысты мәселе болса, қызметкердің аты-жөнін, қызмет нөмірін және орналасқан жерін тіркеңіз. Бас прокуратура электрондық шағым қабылдайды, бірақ анонимді өтінішке әрі қарай назар аударылмауы мүмкін. Қаралған дереккөздер бүкіл елге арналған ресми онлайн қылмыс хабарлау порталын растамаған. Цифрлық алаяқтыққа телефон алаяқтығы, мессенджердегі жалған ұтыс, жалған инвестиция және қаржы пирамидалары, сондай-ақ танысу, ақша аудару, жұмыс, рұқсат, лотерея, мұрагерлік және жалған орган атынан жасалатын алаяқтық кіреді. Алаяқтар бір реттік кодты, құпиясөзді не аккаунтқа кіру дерегін сұратуға асықтыруы мүмкін. Әңгімені тоқтатып, ондай деректерді ешқашан бермеңіз; банкке не қызмет көрсетушіге дереу хабарласып, шотты бұғаттауды сұраңыз. Құрылғыны, чатты, URL мекенжайларын және төлем жазбаларын сақтап, 102-ге немесе тиісті ІІБ-ге шағымданыңыз. Ішкі істер министрлігі, Қылмыстық іздестіру бас басқармасы және кибереріктілердің алдын алу жұмысы құжатталғанымен, киберқылмысты хабарлаудың бөлек тікелей арнасы расталмаған. Отбасындағы зорлық-зомбылық қауіпсіздік мәселесінің маңызды бөлігі. Органдар 2023 жылы отбасындағы зорлық-зомбылыққа қатысты 13 104 жағдай тіркеді; зардап шеккендер саны 11 159 болды, соның ішінде 10 884 әйел, 275 ер және 198 кәмелетке толмаған бар. 11 357 қорғау ордері берілді. Қолданыстағы тәртіп бойынша қорғау ордері 24 сағат ішінде беріледі, әуелде үш күнге жарамды және өтініш бойынша 30 күнге дейін ұзартылуы мүмкін. Ол зорлық-зомбылыққа және тікелей не жанама байланысқа тыйым сала алады; бұзғаны үшін жаза қолданылуы мүмкін. Зардап шеккен адам мемлекеттік не муниципалдық баспанаға, психоәлеуметтік көмекке және уақытша көшіру не байланысқа шектеу қою туралы сот бұйрығына жүгіне алады. Қазіргі нысан мен жергілікті іске асыру тәртібін жауапты органнан тексеріңіз. 14 жасқа толмаған бала не әрекет қабілеті жоқ адам үшін заңды өкіл, балаларды қорғау органы немесе жасөспірімдер инспекторы ұзарту туралы өтініш бере алады. Еңбек, әлеуметтік қамсыздандыру және көші-қон министрлігі отбасындағы зорлық-зомбылық пен адам саудасына қатысты тәулік бойы жұмыс істейтін 5200 тегін, құпия және анонимді ұлттық желіні жүргізеді. Ол психологиялық, әлеуметтік, құқықтық және медициналық көмек пен қауіпсіз баспананы ұсына немесе ұйымдастыра алады. Дағдарыс орталықтары мен баспаналар мемлекеттік, муниципалдық не үкіметтік емес ұйым басқаруында болуы мүмкін; қолжетімділік пен тілдік қолдау өңірге қарай өзгереді. Министрлер кабинетінің 2026 жылғы қаулысы мекемелер арасындағы үйлестіру мен бір терезе арқылы көмек көрсетуді белгілейді. 2025 жылғы ресми шолуда Қырғызстанда 16 дағдарыс орталығы бар, оның 10-ында қорғаныс баспанасы болған. Балалар тәулік бойы жұмыс істейтін 111 тегін ұлттық желіге қоңырау шала алады. Психологтар хабарламаны құжаттап, балаларды қорғау қызметтеріне не басқа органдарға жолдайды. 2023 жылы органдар балаларға қарсы 1 832 құқық бұзушылық тіркеді, соның ішінде 160 зорлау ісі болды. Сондай-ақ 14–17 жастағы 1 552 баланың құқық бұзушылыққа қатысқанын анықтады; олардың ішінде ұрлық 49,2 пайызды, алаяқтық сипаттағы мүлік иемдену 16,9 пайызды, бұзақылық 10,4 пайызды құрады. Балаларға қатысты зорлық-зомбылық туралы хабарламалар Ішкі істер министрлігінің тәртібімен Қылмыстардың бірыңғай тізіліміне жедел енгізілуге тиіс. Жалпы сапар қауіпсіздігі бағалары Қырғызстанда қалыпты сақтық қажет екенін сипаттайды, бірақ жалған шенеуніктер, бопсалау, түнгі шабуыл, сусынға есірткі қосу және жыныстық зорлық-зомбылық нақты қауіп болып қалады. Баткен маңындағы жергілікті қауіпсіздік жағдайын және демонстрациялар кезіндегі ахуалды әдеттегі қылмыс статистикасымен теңестірмей, бөлек бағалау керек.
Қырғызстандағы қылмыс
Қырғызстандағы қылмысқа ұрлық, алаяқтық, отбасындағы зорлық-зомбылық, цифрлық алаяқтық, тонау және адамға не мүлікке қауіп төндіретін басқа әрекеттер кіреді. 2023 жылы органдар шамамен 41 961 құқық бұзушылықты тіркеді, оның ішінде 17 830 ұрлық және 8 820 алаяқтық ісі болды. Тіркеу деректері — органдарға хабарланған істер; олар қылмыстың толық таралуын көрсетпейді.
VivAVia can make mistakes. Check important information.