Қонуни муҳоҷират ба Қирғизистон

Чаҳорчӯби асосӣ Қонун дар бораи муҳоҷирати хориҷӣ №61 аз 17 июли соли 2000 ва қоидаҳои амалкунандаи иқомат мебошанд, ки бо Қарори Девони вазирон №541 аз 10 октябри соли 2023 тасдиқ шуда, тағйироти баъдии то №190 аз 24 марти соли 2026 сабтшударо дар бар мегиранд. Вазорати корҳои хориҷӣ, МД «Кызмат» ва марказҳои хизматрасонии давлатӣ (ЦОН), Вазорати корҳои дохилӣ, вазорати масъули меҳнат, таъминоти иҷтимоӣ ва муҳоҷират ва КДАМ қисмҳои гуногуни низомро иҷро мекунанд. Барои кишвар низоми ҷудогонаи муҳоҷирати минтақавӣ ё шаҳрӣ муқаррар нашудааст. Шаҳрвандони хориҷӣ ва шахсони бешаҳрвандӣ бояд қонунҳои Қирғизистон, шартҳои раводид ва иқомат, қоидаҳои бақайдгирӣ ва муҳлати тарки кишварро риоя кунанд. Воридшавӣ аз шиноснома ва низоми татбиқшавандаи раводид ё бидуни раводид вобаста аст. Аризаи раводиди электронӣ бо забони англисӣ онлайн пешниҳод мешавад. Ҳуҷҷатҳои тасдиқкунанда бояд ба қирғизӣ ё русӣ бошанд ё тарҷума дошта бошанд. Одатан шиноснома бояд пас аз анҷоми раводид на камтар аз шаш моҳ эътибор ва ҳадди ақал ду саҳифаи холӣ дошта бошад. Баррасӣ баъди пурра шудани ариза ва ислоҳоти дархостшуда панҷ рӯзи корӣ мегирад. Пардохт аз гурӯҳ ва давомнокии раводид вобаста буда, баргардонида намешавад. Гузариши транзитии бидуни раводид танҳо вақте амал мекунад, ки мусофир дар минтақаи транзитии байналмилалӣ мемонад. Низоми бидуни раводид зарурати санҷидани шиносномаи мушаххас, муҳлати будубош ва шартҳои мақомро аз байн намебарад. Муҳлати будубош аз шаҳрвандӣ вобаста аст. Шаҳрвандони Арманистон, Беларус, Қазоқистон ва Русия одатан метавонанд дар ҳар давраи 180-рӯза то 90 рӯз бе ҳуҷҷати иловагии иқомат бошанд. Шаҳрвандони давлатҳои дар Замимаи 1-и амалкунанда номбаршуда одатан метавонанд дар ҳар давраи 60-рӯза то 30 рӯз бошанд. Низомҳои дуҷониба ё махсуси дигар низ метавонанд амал кунанд, бинобар ин рӯйхати ҷории шиносномаҳо асосист. Муҳлати будубош бо рӯзҳои тақвимӣ аз рӯзи воридшавӣ тавассути Низоми ягонаи бақайдгирии шаҳрвандони хориҷӣ ҳисоб мешавад. Одатан тамдидро ҷониби даъваткунанда ё аризадиҳандаи аввалия дархост мекунад. Шаҳрвандони хориҷӣ ва шахсони бешаҳрвандие, ки аз озодкунӣ бархӯрдор нестанд, одатан бояд дар давоми панҷ рӯзи корӣ баъди воридшавӣ сабти ном шаванд. Меҳмонхона, мизбон, бақайдгирии онлайн тавассути «Онлайн регистрация иностранных граждан» дар ereg.e-gov.kg ё канали дигари ваколатдор метавонанд инро анҷом диҳанд. Натиҷа корти бақайдгирӣ ё талон аст. Истисноҳо ва муҳлатҳо аз шиноснома ва рӯйхати татбиқшаванда вобастаанд. Тағйири суроға ва тамдиди муҳлати будубош метавонанд огоҳиномаи навро талаб кунанд. Бақайдгирӣ ҷойгузини раводид ё ҳуқуқи иқомат нест. Қирғизистон чандин гурӯҳи раводид ва иқоматро истифода мебарад: дипломатӣ, хизматӣ ё расмӣ, сармоягузорӣ, кори махсус, таҳсил, ронандагӣ, муттаҳидшавии оилавӣ барои хешовандони наздик, бозгашти қирғизҳои этникӣ, динӣ, оилаи хориҷӣ, транзит, иҷозати баромадан пас аз зиёд мондани муҳлат ё анҷоми мақом, ҳолатҳои фавқулода, Digital Nomad, тиҷоратӣ, сайёҳӣ ва «Сапар». Мақоми тиҷоратӣ ва «Сапар» худ ба худ ҳуқуқи кор ё гирифтани фоидаро намедиҳанд. Раводиди RL барои муттаҳидшавии оилавӣ метавонад хешовандони наздики муайяншударо то 90 рӯз фаро гирад, дар ҳоле ки раводиди FF метавонад аъзои муайяни оилаи дорандагони баъзе мақомҳоро то 90 рӯз фаро гирад ва одатан ҳуқуқи кор намедиҳад. Раводиди Digital Nomad метавонад то як сол, раводиди донишҷӯӣ то 90 рӯз, раводиди сайёҳӣ то 30 рӯз, раводиди транзитӣ то се рӯз ва раводиди баромадан то даҳ рӯз бошад. Раводиди сармоягузорӣ метавонад барои сармоягузории на камтар аз 10 000 000 сом то панҷ сол ва барои на камтар аз 20 000 000 сом то даҳ сол дода шавад, агар сармоягузорӣ ҳуҷҷатгузорӣ шуда, ба соҳаи иқтисодии мувофиқ тааллуқ дошта бошад. Барои кор одатан Иҷозатномаи ягона (Unified Permit) лозим аст: ҳуҷҷати электроние, ки раводиди корӣ, иҷозати ҷалби қувваи кории хориҷӣ ва иҷозатномаи корро муттаҳид карда, рамзи QR дорад. Портали раводиди электронӣ тартибро идома медиҳад. Асоси амалии ҳуқуқӣ ва квотаҳо пас аз гузориши анҷоми Қарори Девони вазирон №721 аз 2 декабри соли 2024 ба таври кофӣ муттаҳид нашудаанд, бинобар ин Вазорати корҳои хориҷӣ ва мақомоти меҳнат ва муҳоҷират бояд пеш аз ариза талаботи ҷориро тасдиқ кунанд. Кор бе асоси дахлдори ҳуқуқӣ иҷозат дода намешавад. Иҷозатномаи иқомати муваққатӣ метавонад то се сол ва иҷозатномаи иқомати доимӣ то панҷ сол эътибор дошта бошад. Барои иҷозатномаи иқомати доимӣ дархостро тавассути модули рақамии QR ҳуҷҷатгузорӣ кардан мумкин аст. Шарти маъмули дастрасӣ, ки дар дастури расмӣ зикр шудааст, беш аз панҷ соли иқомати қонунӣ ва даромади қонунист. Дастрасии шашмоҳаи барвақт ё имтиёзнокро набояд қоидаи умумӣ ҳисобид. Корти резидент чораи гузаришӣ буд, ки эътибори он ошкоро то 1 июли соли 2026 муайян шуда буд; гарчанде портал метавонад онро то ҳол нишон диҳад, дастрасии он баъди ин сана бояд тасдиқ шавад ва набояд муқарраршуда ҳисобида шавад. Иҷозатномаи иқомат, корти резидент ва сабти бақайдгирӣ вазифаҳои гуногун доранд. Мақоми оилавӣ ба таври худкор иқомати доимӣ ё ҳуқуқи кор намедиҳад. Раводиди FF хешовандони муайяншудаи дорандагони мақоми мувофиқро фаро мегирад, аз ҷумла ҳамсар, фарзандони то 18-сола, волидони кӯдакони ноболиғ, кӯдакони дорои маъюбӣ ва волидони вобаста. Гурӯҳи муттаҳидшавии оилавии RL хешовандони наздикро дар доираи қонунии худ фаро мегирад. Аризадиҳанда бояд мақоми сарпараст, муносибати оилавии мувофиқ ва зарурати асоси ҷудогонаи корро санҷад. Шаҳрванди хориҷии қирғизи этникӣ, ки нияти доимии бозгашт дорад, метавонад тавассути вазорати масъули меҳнат ва муҳоҷират ва комиссияи байниидоравӣ барои мақоми Қайрылман муроҷиат кунад. Қарор ё рад метавонад то ду моҳ тӯл кашад. Ҳуҷҷати тасдиқкунандаи шахсият барои се сол дода мешавад. Мақоми Қайрылман кафолатҳои иҷтимоӣ ва дастрасӣ ба кор, таҳсил ва ёрии тиббиро дар сатҳи наздик ба шаҳрвандон медиҳад; доранда метавонад дар ин се сол барои шаҳрвандӣ муроҷиат кунад. «Мекен-карт» барои шаҳрвандони пешини Қирғизистон, фарзандон ё наберагони онҳо пешбинӣ шудааст, бо истисноҳое, аз ҷумла шаҳрвандони давлатҳои ҳамсоя. Он метавонад даҳ сол эътибор дошта бошад, воридшавӣ, баромадан ва будубоши бидуни раводидро иҷозат диҳад, бе иҷозатномаи иқомати доимӣ зиндагии доимиро фароҳам оварад ва корро бо ҳамон асосе, ки барои шаҳрвандон аст, иҷозат диҳад. Ариза тавассути маркази ҳудудии хизматрасонии давлатӣ ё намояндагии дипломатӣ пешниҳод мешавад; баррасӣ одатан тақрибан се моҳ ва тибқи тартиби содакардашуда якуним моҳ аст. Қирғизистон узви Конвенсияи гурезагони соли 1951 ва Протоколи соли 1967 мебошад. Шахс метавонад дар дохили кишвар ё гузаргоҳи сарҳадӣ тавассути Раёсати Қайрылман ва гурезаҳои вазорати масъули меҳнат, таъминоти иҷтимоӣ ва муҳоҷират барои паноҳгоҳ дархост диҳад. Ариза ба қирғизӣ ё русӣ пешниҳод шуда, метавонад ҳуҷҷати тасдиқкунандаи шахсият, шарҳи сабабҳои фирор ва далелҳои пуштибонро дар бар гирад. Набудани ҳуҷҷат худ ба худ барои рад кардани ариза асос нест. Вуруди ғайриқонунӣ ҷазо намегирад, агар шахс бе таъхир хабар дода, барои паноҳгоҳ ариза диҳад. Шаҳодатномаи бақайдгирӣ се моҳ эътибор дошта, метавонад барои давраҳои минбаъдаи семоҳа тамдид шавад; суроға бояд дар давоми панҷ рӯзи корӣ ба маркази хизматрасонии давлатӣ хабар дода шавад. Тартиб ройгон аст ва дар ҳолати зарурат тарҷумон пешниҳод мешавад. Аризадиҳандаи паноҳгоҳ метавонад то қарори ниҳоӣ, аз ҷумла баррасии шикоятҳои дастрас, қонунӣ бимонад, агар шаҳодатнома сари вақт тамдид шавад. Одатан ҳаракат иҷозат аст, ба истиснои минтақаҳои пӯшида. Гурезаи эътирофшуда метавонад бе иҷозатномаи ҷудогонаи кор кор кунад, тиҷорат ё худмашғулият дошта бошад, таҳсил кунад ва аз тандурустии давлатӣ истифода барад. Аризадиҳандагон ва гурезаҳо бояд маълумоти ҳақиқӣ диҳанд, ҳамкорӣ кунанд, муоинаи тиббиро гузаранд ва бақайдгириро ҳар сол тамдид намоянд. Тағйироти вобаста ба мақом бояд дар давоми ҳафт рӯз хабар дода шавад. Пас аз се сол гуреза метавонад барои шаҳрвандӣ тибқи тартиби содакардашуда ҳуқуқ пайдо кунад. Шаҳрвандӣ бо фармони президент дода мешавад. Тартиби умумии натурализатсия талаб мекунад, ки аризадиҳанда ҳадди ақал 18-сола бошад, панҷ сол дар Қирғизистон доимӣ ва пайваста зиндагӣ карда бошад ва одатан дар як сол на бештар аз се моҳ берун рафта бошад, бо қирғизӣ ё русӣ муошират карда тавонад, Конститутсия ва қонунҳоро риоя кунад, воситаи қонунии рӯзгузаронӣ дошта бошад ва дар Қирғизистон ё кишвари аслиаш доғи судӣ надошта бошад. Давраи иқомат барои дастовардҳои баланд ё тахассуси талабшаванда, сармоягузории афзалиятнок, мақоми гуреза ё бешаҳрвандӣ, ё издивоҷ бо шаҳрванди Қирғизистон метавонад то се сол кам шавад. Тартиби содакардашудаи яксола метавонад ба шахси дорои волиди қирғиз дар Қирғизистон, шахси дар ҶШС Қирғизистон ё Қирғизистон таваллудшуда, шаҳрванди пешини ИҶШС ё шахсе, ки шаҳрвандиро барқарор мекунад, татбиқ шавад. Аризадиҳандагони қирғизи этникӣ ба муҳлати умумии иқомати ҳадди ақал ё шартҳои умумии моддаи 13 ниёз надоранд, аммо бояд аз шаҳрвандии дигар хаттӣ даст кашанд ва пеш аз ин исботи даст кашидани қаблиро пешниҳод карданашон шарт нест. Қонун шаҳрвандии дугонаро умуман эътироф мекунад, бо назардошти маҳдудиятҳои махсус. Далелҳои маъмул шиноснома, раводид ва талонҳои бақайдгирӣ, ҳуҷҷатҳои иқомат, сабти вазъи оилавӣ, далели даромад, маълумотнома дар бораи доғи судӣ, маълумоти суроға ва ҳуҷҷатҳои сарпараст ё даъваткунандаро дар бар мегиранд. Ҳуҷҷатҳои аслӣ вобаста ба пайдоиш ва истифода метавонанд тарҷума, тасдиқ ё қонунигардонӣ талаб кунанд. Радди раводид, бақайдгирӣ ё иҷозатномаи иқомат метавонад, агар қонун тартиби дигареро пешбинӣ накунад, имкони пешниҳоди дубораи ислоҳшударо диҳад. Вазорати корҳои дохилӣ ё КДАМ метавонанд бо сабаби қонуншиканӣ, амнияти миллӣ ё тартиботи ҷамъиятӣ мақоми муҳоҷиратиро кӯтоҳ кунанд. Радди мақоми муҳоҷиратӣ метавонад ба хавфҳои тандурустии ҷамъиятӣ ё ҳуқуқ, маълумоти бардурӯғ, вайрон кардани шартҳои раводид ё иқомат ва надонистани забон вобаста бошад. Мақом бояд дар давоми се рӯз аризадиҳандаро огоҳ карда, аризадиҳанда метавонад қарори хаттиро талаб кунад. Одатан дархости нави муҳоҷиратӣ на пештар аз як сол баъд дастрас аст. Ихроҷ метавонад аз сабабҳои амнияти миллӣ, тартиботи ҷамъиятӣ, тандурустӣ, ахлоқ ё ҳуқуқи дигарон пайравӣ кунад ва инчунин пас аз ҳукми ҷиноятӣ, агар асоси қонунии будубош боқӣ намонад, сурат гирад. Тартиби маъмулии шикоят аз қарорҳои раводид дар манбаъҳои дастрас яксон тавсиф нашудааст, бинобар ин барои қарори мушаххас бояд мақоми салоҳиятдор ва роҳ ба суд санҷида шавад. Радди паноҳгоҳро дар давоми се моҳ дар суд шикоят кардан мумкин аст; баррасӣ аз суди марҳилаи аввал дар Бишкек оғоз шуда, тавассути суди таҷдиди назар ва Суди Олӣ идома меёбад. Ҳангоми шикоят шаҳодатномаи паноҳгоҳ бояд тамдид шавад, то будубош қонунӣ боқӣ монад. Афви муваққатии ихтиёран баромадан, ки аз 1 то 31 июли соли 2026 амал мекард, анҷом ёфтааст ва роҳи умумии қонунигардонӣ набуд.