2023-yil oxirida rasmiy reyestrda Qirgʻizistondagi 4 144 diniy birlashma va tashkilot qayd etilgan: 3 743 islomiy, 395 xristian, 1 yahudiy, 1 buddaviy va yangi diniy oqimlarga mansub 4 ta tashkilot. Bu raqamlar roʻyxatdan oʻtgan muassasalarni koʻrsatadi, aholining diniy tarkibini emas, chunki reyestrdan ishonchli aholi ulushlarini chiqarib boʻlmaydi. Muassasalar soni hududlarga qarab farq qiladi. Konstitutsiya vijdon va din erkinligining yakka hamda jamoaviy shakllarini, jumladan dinga eʼtiqod qilmaslik, dinni oʻzgartirish va diniy eʼtiqodni oshkor qilmaslik huquqini himoya qiladi. Shuningdek, tenglik va kamsitishdan himoyani belgilaydi. Davlat va diniy tashkilotlar ajratilgan: diniy tashkilotlar va ruhoniylar davlat idoralarini boshqarmasligi kerak; diniy partiyalar yoki dinga asoslangan siyosiy maqsadlar cheklangan. Cheklovlar faqat Konstitutsiya va qonunlarda xavfsizlik, jamoat tartibi, sogʻliq, axloq yoki boshqalarning huquqlarini himoya qilish kabi sabablarga koʻra ruxsat etiladi. Diniy adovat qoʻzgʻatish, majburlash, zoʻravonlik va davlat idoralari ishiga aralashish taqiqlangan. Prezident huzuridagi Din ishlari va millatlararo munosabatlar milliy agentligi, odatda NADRMO deb ataladi, markaziy tartibga solish vazifalarini hududiy vakillar, Vazirlar Mahkamasi, Taʼlim vazirligi va mahalliy idoralar bilan birga bajaradi. Musulmon ishlari Muftiyat tomonidan, КМДБ yoki ДУМК nomlari bilan ham yuritiladi; unga muftiy, Ulamolar kengashi va hududiy қазыят idoralari kiradi. Pravoslav va boshqa cherkovlar oʻz ichki rahbariyatiga ega va Muftiyatga boʻysunmaydi. Diniy tashkilot odatda uyushgan diniy faoliyatni boshlashdan oldin ҳисоб рўйхатидан ўтиши yoki qayta roʻyxatdan oʻtishi kerak. Roʻyxatdan oʻtish uchun odatda Qirgʻizistonning kamida 500 nafar muomalaga layoqatli, bir maʼmuriy-hududiy birlik — viloyat yoki Bishkek yoxud Oshda doimiy yashaydigan fuqarosi talab qilinadi. Faoliyat odatda roʻyxatga olingan hudud bilan cheklanadi. Guvohnoma koʻpi bilan 10 yilga berilib, yangilanishi mumkin. Arizani rasmiy dinni roʻyxatdan oʻtkazish sayti orqali elektron topshirish mumkin. Koʻrib chiqish muddati 30 kalendar kungacha, yana 30 kunga uzaytirilishi mumkin; jami koʻpi bilan 60 kun. Xizmat pullik; miqdorni NADRMO monopoliyaga qarshi idora bilan belgilaydi. Arizachi guvohnoma yoki qaytarish/rad etish qarorini oladi; qaror maʼmuriy tartibda yoki sudda shikoyat qilinishi mumkin. Shaxsiy ibodat va diniy eʼtiqod uchun roʻyxatdan oʻtgan tashkilot tuzish shart emas. Masjid, cherkov, ibodat uyi, diniy maktab, jamgʻarma, voiz va xorijiy missiyalar uchun turli maqom hamda roʻyxat talablari mavjud. Xorijiy missiya yoki missioner uchun alohida roʻyxat zarur: roʻyxatdan oʻtgan qirgʻiz diniy tashkilotining taklifnomasi, xorijiy tashkilot hujjatlari, kafolat yoki masʼuliyat xati, pasport va tarjima hujjatlari, sudlanmaganlik maʼlumotnomasi hamda moliyalashtirish haqidagi maʼlumot talab qilinadi. Koʻrib chiqish 60 kungacha davom etishi va haq olinishi mumkin. Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 27-iyundagi 372-son qarori diniy materiallarni ishlab chiqarish, sotib olish, saqlash, olib kirish, olib chiqish va tarqatishni hamda davlat diniy ekspertizasini tartibga soladi. Jamoat joylari, davlat idoralari, maktabgacha muassasalar, umumiy taʼlim maktablari va uyma-uy reklama orqali tarqatish taqiqlangan; diniy joylar va diniy maktablar bundan mustasno. Shaxsni aniqlashga toʻsqinlik qiladigan kiyim davlat muassasalari va jamoat joylarida taqiqlanadi; ish yoki xizmat talabi yoxud tibbiy sabablar bundan mustasno. Mavjud qoidalarda boshqa diniy kiyimlarni umumiy taqiqlash belgilanmagan. Davlat maktablari dunyoviy va diniy muassasalardan mustaqil. Diniy maktabni roʻyxatdan oʻtkazish yoki vakolat olish kerak; taʼlim litsenziyasi uchun taʼlim idorasi va vakolatli diniy idoraning tasdigʻi talab qilinadi. Diniy taʼlim qoidalari oʻquv dasturi, oʻqituvchilar, bino, moliyalashtirish va xavfsizlik dalillarini qamrab oladi. Davlat 2022–2026-yillarga moʻljallangan Diniy siyosat konsepsiyasi asosida diniy siyosatni muvofiqlashtiradi. NADRMO, uning tadqiqot tuzilmalari, munitsipalitetlar va diniy tashkilotlar dinlararo muloqot, diniy taʼlim, ekstremizm va zoʻravonlikning oldini olishni qoʻllab-quvvatlaydi; davlat diniy taʼlimotga hukm chiqaruvchi idora emas. Орозо айт va Курман айт oy taqvimiga muvofiq belgilanadigan, ish kuni boʻlmagan davlat bayramlari; pravoslav Rojdestvosi 7-yanvarda nishonlanadi. Musulmonlar odatda Muftiyat va hududiy қазыят idoralari muvofiqlashtiradigan masjidlardagi айт намазda ibodat qiladi. Haj va Umra safarlarini Muftiyat yoki КМДБ tashkil qiladi; mavsum jadvali va narxini bevosita tekshirish kerak. Ibodat, xizmat, diniy bayram va dafn marosimi uchun yagona umummilliy toʻlov belgilanmagan; xayriya va jamoa toʻlovlari mazhab hamda muassasaga bogʻliq. Nikoh yoki cherkov toʻyi diniy marosim sifatida oʻtkazilishi mumkin, biroq faqat davlat ZAGS fuqarolik holati reyestrida qayd etish huquqiy nikoh va mulkiy oqibatlarni yaratadi. Diniy marosimning oʻzi qonuniy tan olingan nikoh bermaydi. Diniy dafn va motam marosimlari dafn qonuni hamda mahalliy qoidalar doirasida oʻtkazilishi mumkin. Oilaviy bayram va xotira yigʻinlari jamoat tartibi va anʼanaga oid mavzularga ham tegishli, diniy bayram va rasm-rusumlar esa diniy amaliyot tarkibida qoladi.
Qirgʻizistonda din
Qirgʻizistonda vijdon va din erkinligi himoyalangan; Konstitutsiya davlatni diniy tashkilotlardan ajratadi va davlat dini yoʻqligini belgilaydi. Islom eng katta roʻyxatdan oʻtgan institutsional vakillikka ega; xristian, yahudiy, buddaviy va boshqa diniy jamoalar ham mavjud. Uyushgan diniy faoliyat uchun odatda roʻyxatdan oʻtish talab qilinadi, ammo shaxs diniy tashkilot tuzmasdan eʼtiqod qilishi, ibodat qilishi, dinini oʻzgartirishi yoki undan voz kechishi mumkin.
VivAVia can make mistakes. Check important information.