လာအိုနိုင်ငံရှိ အကြွေး

ချေးငွေ သို့မဟုတ် အကြွေးဆိုသည်မှာ သဘောတူထားသော စည်းကမ်းအရ ပြန်ဆပ်ရမည့် ငွေ သို့မဟုတ် အခြားငွေကြေးအကျိုးခံစားခွင့်ကို ချေးယူသူအား ပေးခြင်းဖြစ်သည်။ လာအိုတွင် ໜີ້ສິນ ဟူသော ဒေသသုံးစကားသည် အကြွေးဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး ສິນເຊື່ອ သည် ချေးငွေ သို့မဟုတ် အကြွေးဝန်ဆောင်မှုကို ဆိုလိုသည်။ တရားဝင်ဝန်ဆောင်မှုပေးသူများသည် ကိုယ်ရေးအထောက်အထား၊ ဝင်ငွေ သို့မဟုတ် ငွေစီးဆင်းမှု၊ အပေါင်ပစ္စည်း၊ အာမခံသူနှင့် အကြွေးမှတ်တမ်းတို့ကို အကဲဖြတ်သည်။ လာအိုခရက်ဒစ်သတင်းအချက်အလက်ကုမ္ပဏီက ချေးငွေပေးသူများ၏ အန္တရာယ်စစ်ဆေးမှုကို ပံ့ပိုးသည်။ ကျေးလက်အိမ်ထောင်စုနှင့် အသေးစားလုပ်ငန်းများတွင် ဝင်ငွေမမှန်ခြင်း၊ မှတ်တမ်းနည်းခြင်း၊ အလွတ်သဘောလုပ်ကိုင်ခြင်း သို့မဟုတ် လက်ခံနိုင်သော အပေါင်ပစ္စည်းမရှိခြင်းကြောင့် ချေးငွေရရှိရန် ခက်ခဲနိုင်သည်။ ရရှိနိုင်သော တရားဝင်ထုတ်ကုန်များတွင် ဘဏ်နှင့် အသေးစားငွေရေးကြေးရေးချေးငွေ၊ အသေးစားနှင့် အလတ်စားလုပ်ငန်းအကြွေး၊ အငှားဝယ်ခြင်း၊ အပေါင်ဆိုင်ချေးငွေ၊ ရွာအဆင့်ချေးငွေအချို့ ပါဝင်သည်။ အသေးစားငွေရေးကြေးရေးအဖွဲ့အစည်းများ (MFI) သည် အပ်ငွေလက်ခံနိုင်သကဲ့သို့ အကြွေးသာပေးနိုင်သည်။ ရွာစုငွေချေးရန်ပုံငွေများသည် ရပ်ရွာအခြေပြုစနစ်များဖြစ်ပြီး ချေးငွေပေးနိုင်မှုသည် အဖွဲ့ဝင်အရေအတွက်နှင့် ရရှိနိုင်သော မတည်ငွေအပေါ် မူတည်သည်။ ၎င်းတို့သည် အစိုးရအကြွေးလျှော့ချရေးဝန်ဆောင်မှု မဟုတ်ပါ။ မှတ်တမ်းတင်ထားသော Tha Moung ဥပမာတွင် အပေါင်မလိုသော ကျန်းမာရေးနှင့် ပညာရေးချေးငွေအတွက် ပေါင်းတိုးအတိုး ၁%၊ စီးပွားရေးချေးငွေအတွက် ၂% သုံးခဲ့သည်။ ယင်းနှုန်းများသည် ထိုရန်ပုံငွေ၏ ဥပမာသာဖြစ်ပြီး အမျိုးသားနှုန်းထား မဟုတ်ပါ။ မိသားစု၊ အလုပ်ရှင် သို့မဟုတ် ကုန်သည်ထံမှ ချေးခြင်း၊ အပိုအလုပ်လုပ်ခြင်း၊ ပစ္စည်းရောင်းခြင်းနှင့် စုငွေသုံးခြင်းတို့မှာ လိုငွေဖြည့်ဆည်းရန် အဓိက အလွတ်သဘောနည်းလမ်းများဖြစ်သည်။ စာချုပ်က မူရင်းငွေ၊ သဘောတူအတိုး၊ ကြေး၊ ပြန်ဆပ်ရမည့်ရက်၊ သက်တမ်းနှင့် အခြားတာဝန်များကို သတ်မှတ်သည်။ ချေးယူသူသည် တရားဝင်ကြေး၊ ဝန်ဆောင်ခ၊ ကိုယ်စားပြုကြေးနှင့် အခြားကောက်ခံမှုများ၊ အရစ်ကျဇယား၊ ငွေကြေးအမျိုးအစားနှင့် စုစုပေါင်းပေးရမည့်ငွေကို စစ်ဆေးသင့်သည်။ နိုင်ငံခြားငွေဖြင့် ချေးယူခြင်းသည် နိုင်ငံခြားငွေလဲလှယ်မှုအန္တရာယ် ဖြစ်စေသည်။ လာအိုကစ်တန်ဖိုးကျပါက ပြန်ဆပ်ရမည့်ငွေ ပိုကုန်နိုင်သည်။ LAFF အစီအစဉ်ဥပမာတစ်ခုတွင် LAK 2,000,000 မှ LAK 500,000,000 အထိ၊ ဈေးကွက်အခြေပြုအတိုး၊ ပျမ်းမျှသက်တမ်း အနည်းဆုံး ၁၈ လနှင့် သက်တမ်း၏ သုံးပုံတစ်ပုံခန့် ဆိုင်းငံ့ကာလတို့ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထိုကိန်းဂဏန်းများသည် စားသုံးသူ သို့မဟုတ် လုပ်ငန်းချေးငွေတိုင်းအပေါ် အလိုအလျောက် အကျုံးမဝင်ပါ။ ဘဏ္ဍာရေးစားသုံးသူကာကွယ်ရေးအမိန့် 225/GOV သည် ပွင့်လင်းမြင်သာမှု၊ သင့်လျော်မှုနှင့် ပြန်ဆပ်နိုင်စွမ်းကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားမှု၊ တိုင်ကြားမှုလုပ်ငန်းစဉ်နှင့် ဆက်သွယ်ရန်အချက်အလက်တို့ကို ထုတ်ဖော်ပြသရန် လိုအပ်သည်။ လက်မှတ်ရေးထိုးထားသော စာချုပ်၊ ငွေပေးချေမှုပြေစာ၊ အကောင့်ရှင်းတမ်းနှင့် ဝန်ဆောင်မှုပေးသူနှင့် ဆက်သွယ်မှုများကို သိမ်းထားပါ။ ပြန်ဆပ်ရန် ခက်ခဲလာပါက ငွေချေးသူထံ စောစီးစွာဆက်သွယ်ပြီး ဆန္ဒအလျောက် ပြန်လည်ဇယားဆွဲခြင်း သို့မဟုတ် ပြန်လည်ငွေကြေးထောက်ပံ့ခြင်းကို တောင်းဆိုပါ။ ဝန်ဆောင်မှုပေးသူတစ်ဦးစီက တစ်မှုချင်းစီ ဆုံးဖြတ်ပြီး လာအိုတွင် အိမ်ထောင်စုအတွက် အကြွေးရှင်အများအပြားပါဝင်သည့် အမျိုးသားပြန်လည်ညှိနှိုင်းစနစ်၊ အလိုအလျောက်တရားရပ်ဆိုင်းမှု သို့မဟုတ် အထွေထွေအကြွေးအသစ်စတင်ခွင့် မရှိကြောင်း အထောက်အထားမတွေ့ပါ။ တိုင်ကြားမှုကို ပုံမှန်အားဖြင့် ဝန်ဆောင်မှုပေးသူ၏ အတွင်းပိုင်းစနစ်မှ စတင်ရသည်။ မဖြေရှင်းနိုင်ပါက လာအိုဘဏ်သို့ ဆက်သွယ်နိုင်သည်။ ကိစ္စအလိုက် CEDR/OEDR မှတစ်ဆင့် ဖျန်ဖြေခြင်း သို့မဟုတ် ခုံသမာဓိဖြင့်ဆုံးဖြတ်ခြင်း၊ ပြည်သူ့တရားရုံးတွင် အမှုစွဲခြင်းတို့သည် နောက်ထပ်အငြင်းပွားမှုဖြေရှင်းနည်းများ ဖြစ်သည်။ ဝန်ဆောင်မှုပေးသူသည် တိုင်ကြားချက်ကို မှတ်တမ်းတင်ပြီး အမြန်တုံ့ပြန်ရမည်။ အခွင့်အရေး သို့မဟုတ် အကျိုးစီးပွား ချိုးဖောက်ခံရပါက စားသုံးသူကာကွယ်ရေးဥပဒေအရ လျော်ကြေးတောင်းနိုင်သည်။ အပေါင်ပစ္စည်းတွင် ပစ္စည်းအပ်နှံခြင်း၊ အိမ်ခြံမြေပေါင်နှံခြင်း သို့မဟုတ် တစ်ဦးချင်း၊ ဥပဒေရေးရာအဖွဲ့အစည်း အာမခံသူတို့ ပါဝင်နိုင်သည်။ မရွှေ့မပြောင်းနိုင်သော ပစ္စည်းပေါင်နှံမှုသည် စာဖြင့်ပြုလုပ်ပြီး မှတ်ပုံတင်ရမည်။ ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနအောက်ရှိ ရွှေ့ပြောင်းနိုင်သော အာမခံပစ္စည်းမှတ်ပုံတင်စနစ်သည် ဥပဒေ 06/NA နှင့် အမိန့် 178/PM အရ တစ်နိုင်ငံလုံး လည်ပတ်သည်။ ပျက်ကွက်ပြီးနောက် အကြွေးရှင်သည် အတိုးနှင့် အခြားတာဝန်များ ပြန်ရရန် အပေါင်ပစ္စည်းကို ရောင်းချ သို့မဟုတ် လေလံတင်နိုင်သည်။ ပိုငွေရှိပါက အကြွေးယူသူပိုင်ဖြစ်သော်လည်း လိုငွေကျန်ပါက ဆက်ပေးရသည်။ အာမခံသူ၏တာဝန်သည် အာမခံစာချုပ်အပေါ် မူတည်ပြီး အကြွေးရှင်သည် ယေဘုယျအားဖြင့် မူလအကြွေးယူသူထံ ဦးစွာတောင်းဆိုသည်။ အရပ်ဘက်တရားစီရင်ရေးအရ စီးပွားရေးအမှုမတိုင်မီ အကြွေးတောင်းဆိုခြင်းနှင့် ဖျန်ဖြေခြင်း ပြုလုပ်နိုင်ပြီး တရားရုံးက ဘဏ္ဍာရေးရှင်းတမ်းတောင်းခြင်း၊ ပစ္စည်းသိမ်းဆည်းခြင်း သို့မဟုတ် ထိန်းသိမ်းခြင်း ပြုလုပ်နိုင်သည်။ ကြာချိန်နှင့် ကုန်ကျစရိတ်သည် အမှုနှင့် တရားရုံးအပေါ် မူတည်သည်။ အရပ်ဘက်ဥပဒေသည် ၂၀၂၀ မေ ၂၇ ရက်မှ စတင်အာဏာသက်ရောက်သည်။ ၂၀၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၆ ရက် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ပြန်လည်ထူထောင်ရေးနှင့် ဒေဝါလီခံမှုဥပဒေ 75/NA သည် တစ်ဦးပိုင်လုပ်ငန်း၊ မိတ်ဖက်လုပ်ငန်း၊ ကန့်သတ်တာဝန်ရှိနှင့် အများပိုင်ကုမ္ပဏီ၊ နိုင်ငံပိုင်လုပ်ငန်းနှင့် သမဝါယမတို့ကို လွှမ်းခြုံသည်။ သာမန်ပုဂ္ဂလိကစားသုံးသူအတွက် သီးခြားကိုယ်ပိုင်ဒေဝါလီလုပ်ငန်းစဉ် ရှိကြောင်း အထောက်အထားမတွေ့ပါ။ အကျုံးဝင်လုပ်ငန်းတစ်ခုအတွက် အကြွေးရှင်တင်သွင်းမှုတွင် ယေဘုယျအားဖြင့် အနည်းဆုံး LAK 10,000,000 အကြွေး၊ အသိအမှတ်ပြုထားသော တောင်းဆိုစာ သုံးကြိမ်နှင့် အကြွေးမပေးပါက စာတစ်စောင်နှင့်တစ်စောင်ကြား အနည်းဆုံး ရက် ၂၀ ကွာရန် လိုအပ်သည်။ ပြန်လည်ထူထောင်ရေးတွင် အကြွေးရှင်သဘောတူညီမှုနှင့် တရားရုံးပါဝင်မှုလိုအပ်သည်။ တရားစီရင်ရေးအကောင်အထည်ဖော်ရေးအေဂျင်စီက ဖျက်သိမ်းမှုကို ကိုင်တွယ်သည်။ ဦးစားပေးအဆင့်မှာ လုပ်ခ၊ ပြန်လည်ထူထောင်ရေးချေးငွေ၊ အာမခံထားသောအကြွေး၊ နိုင်ငံတော်အကြွေးနှင့် အာမခံမရှိသောအကြွေးတို့ ဖြစ်သည်။ တစ်ဦးပိုင်လုပ်ငန်းရှင်နှင့် အထွေထွေမိတ်ဖက်များသည် ကိုယ်ပိုင်ဒေဝါလီခံသူ ဖြစ်လာနိုင်သည်။ အပြည့်အဝပေးချေပြီးနောက် သို့မဟုတ် သုံးနှစ်အတွင်း အပြည့်အဝပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ပြီးနောက် အကြွေးပယ်ဖျက်ခွင့် တောင်းနိုင်ပြီး အကြွေးရှင်က ကန့်ကွက်ပါက လုပ်ငန်းစဉ်ကို ငါးနှစ်အထိ ရပ်ဆိုင်းနိုင်သည်။ ဝင်ငွေမရှိသူ သို့မဟုတ် အနည်းဆုံးလုပ်ခအောက်ဝင်ငွေရှိသူ၊ ပိုင်ဆိုင်မှုမရှိသူ၊ အခွင့်အရေးအငြင်းပွားမှု သို့မဟုတ် ဆက်လက်နေသော တရားရေးလုပ်ငန်းစဉ်ရှိသူ ဆင်းရဲနွမ်းပါးသူများသည် တရားရေးဝန်ကြီးဌာနထံ ဥပဒေအကူအညီ တောင်းနိုင်သည်။ ပုံမှန်လိုအပ်သောစာရွက်စာတမ်းများမှာ လျှောက်လွှာ၊ နေထိုင်မှုနှင့် စီးပွားရေးအခြေအနေထောက်ခံစာ၊ မိသားစုစာရင်းနှင့် ကိုယ်ရေးအထောက်အထားတို့ ဖြစ်သည်။ ရရှိနိုင်သော တရားရေးဝန်ကြီးဌာနအချက်အလက်တွင် တစ်ပြေးညီကြေး သို့မဟုတ် စိစစ်ချိန် ဖော်ပြမထားပါ။ ပုံမှန်ဒေဝါလီတရားစွဲဆိုမှုသည် ကြာရှည်ပြီး ကုန်ကျစရိတ်များကြောင်း ဖော်ပြထားပြီး လာအိုတွင် လေ့ကျင့်ထားသော တရားသူကြီးနှင့် ဒေဝါလီစီမံခန့်ခွဲသူ ၂၈ ဦး ရှိသည်။ ကိုးကားထားသော အကဲဖြတ်ချက်အချိန်တွင် တရားရေးပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခြင်း၊ ဖျက်သိမ်းခြင်း သို့မဟုတ် ဒေဝါလီခံမှုအမှုများကို တရားဝင်အစီရင်ခံထားခြင်း မရှိပါ။ ပြည်သူ့အကြွေးဟုခေါ်သော ໜີ້ສິນສາທາລະນະ သည် နိုင်ငံတော်နှင့်သက်ဆိုင်ပြီး အိမ်ထောင်စု၏ကိုယ်ပိုင်အကြွေးအဖြစ် အလိုအလျောက် မဖြစ်လာပါ။ ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ၂၀၂၄ ပဏာမကိန်းဂဏန်းများအရ ပြည်သူ့နှင့် ပြည်သူအာမခံအကြွေးမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၄.၀၆၉ ဘီလီယံ၊ GDP ၏ ၉၄% ဖြစ်သည်။ ထိုအချက်အလက်တွင် ပြည်ပပြည်သူအာမခံအကြွေး အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၂.၆၇၄ ဘီလီယံ၊ ပြည်သူ့အကြွေး အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၂.၁၃၆ ဘီလီယံ သို့မဟုတ် GDP ၏ ၈၁%၊ ပြည်ပပြည်သူ့အကြွေး အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၀.၇၄၁ ဘီလီယံ သို့မဟုတ် GDP ၏ ၇၂%၊ ပြည်တွင်းပြည်သူ့အကြွေး အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁.၃၉၅ ဘီလီယံ သို့မဟုတ် GDP ၏ ၉% နှင့် အာမခံထားသောအကြွေး အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁.၉၃၃ ဘီလီယံ သို့မဟုတ် GDP ၏ ၁၃% တို့ကိုလည်း ဖော်ပြသည်။ တရုတ်သည် အကြီးဆုံးနှစ်နိုင်ငံပြည်ပအကြွေးရှင်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ မှ ၂၀၂၄ အတွက် ဆိုင်းငံ့ထားသောအတိုးကို အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း ၄၇၀ ခန့်ဟု ခန့်မှန်းထားပြီး ပြည်ပအကြွေးလက်ကျန်ကို အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၁.၂၁၀ ဘီလီယံခန့်ဟု အခြားပုံစံဖြင့် ဖော်ပြစေသည်။ IMF ၏ ၂၀၂၅ ခန့်မှန်းချက်တွင် စုစုပေါင်းအကြွေး GDP ၏ ၁၇၉.၄%၊ ပြည်သူအာမခံအကြွေး ၈၀.၆% နှင့် ပုဂ္ဂလိကအကြွေး ၉၈.၉% ဖြစ်သည်။ ဤကိန်းဂဏန်းများသည် လွှမ်းခြုံမှုနှင့် ခန့်မှန်းနည်း မတူညီသဖြင့် စုစုပေါင်းတစ်ခုအဖြစ် ပေါင်းမတွက်သင့်ပါ။ ပြည်သူ့နှင့် ပုဂ္ဂလိကအကြွေးမြင့်မားမှုသည် အိမ်ထောင်စုနှင့် အသေးစားလုပ်ငန်းများအတွက် ငွေလဲလှယ်မှု၊ ငွေဖောင်းပွမှု၊ ပြန်လည်ငွေကြေးထောက်ပံ့မှုနှင့် ချေးငွေရရှိမှုကျဆင်းခြင်းဆိုင်ရာ အန္တရာယ်များ တိုးစေနိုင်သည်။ ယင်းသည် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ခန့်မှန်းချက်ဖြစ်ပြီး ပြည်သူ့အကြွေးကို တစ်ဦးချင်းပေးရန် တာဝန်ရှိသည်ဟု ဆိုခြင်းမဟုတ်ပါ။ ၂၀၂၅ ဩဂုတ် အကြွေးစီမံခန့်ခွဲမှုအမိန့်အရ ဗဟိုဗျူဟာ၊ စောင့်ကြည့်မှုနှင့် ထုတ်ဖော်မှုကို ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနထံ တာဝန်ပေးထားသည်။ ဘဏ်၊ နိုင်ငံပိုင်လုပ်ငန်းနှင့် အေဂျင်စီများသည် ပုံမှန်အစီရင်ခံရပြီး ဝန်ကြီးဌာနက အကြွေးဒေတာဘေ့စ် ထိန်းသိမ်းကာ ငါးနှစ်အလတ်စားအကြွေးစီမံခန့်ခွဲမှုမဟာဗျူဟာအောက်တွင် နှစ်စဉ်အကြွေးသတင်းလွှာနှင့် သုံးလတစ်ကြိမ် ဒက်ရှ်ဘုတ် ထုတ်ပြန်သည်။ ကျန်ရှိသော အချက်အလက်ကွာဟချက်များမှာ အစီရင်ခံချက်အချို့တွင် အသုံးပြုသော အကြွေးသတ်မှတ်ချက်၊ မဟာဗျူဟာထုတ်ဖော်မှု၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်သို့ နှစ်စဉ်အစီရင်ခံမှုနှင့် လွတ်လပ်သောစာရင်းစစ်အထောက်အထားတို့ ဖြစ်သည်။