การจ้างงานในประเทศลาว

ลาวมีกรอบการจ้างงานในระบบ แต่การเข้าถึงและความครอบคลุมยังไม่ทั่วถึง เพราะงานจำนวนมากเป็นงานนอกระบบหรือมีผลิตภาพต่ำ ในปี 2024 แรงงานยากจน 82% และแรงงานที่ไม่ยากจน 64% ทำงานในภาคเกษตร แรงงานในชนบทและเมือง กลุ่มชาติพันธุ์ ผู้หญิงและผู้ชาย คนวัยหนุ่มสาวและผู้สูงอายุ ตลอดจนผู้มีทักษะต่างระดับ อาจเผชิญโอกาสการจ้างงานแตกต่างกัน เครือข่ายส่วนบุคคลและข้อมูลที่มีจำกัดมักมีอิทธิพลต่อการเข้าถึงงาน ผู้หางานสมัครกับบริษัทโดยตรง หรือใช้หน่วยแรงงานและสวัสดิการสังคมระดับหมู่บ้าน ศูนย์จัดหางานระดับอำเภอ ศูนย์จัดหางานระดับจังหวัดหรือนครหลวง วิสาหกิจจัดหางานที่ได้รับอนุญาต สถานที่พัฒนาทักษะ และงานมหกรรมอาชีพได้ ศูนย์บริการจัดหางานและสำนักงานแรงงานอาจช่วยจัดหางาน ให้คำปรึกษาอาชีพ หรือสนับสนุนการฝึกอบรม การศึกษาและฝึกอบรมด้านเทคนิคและอาชีวศึกษาในระบบ หลักสูตรของสถาบันพัฒนาทักษะ หลักสูตรเคลื่อนที่ การฝึกอบรมนอกระบบ และการฝึกในสถานที่ทำงานช่วยพัฒนาทักษะได้ แต่การฝึกอบรมไม่ได้รับประกันว่าจะได้งาน มาตรฐานทักษะแห่งชาติมีระดับ 1 ถึง 5 และบางหลักสูตรมุ่งเป้าไปที่แรงงานผู้ด้อยโอกาสหรือยากจน คนพิการ ผู้เปลี่ยนอาชีพ และผู้ที่ไม่มีคุณวุฒิทางการ กฎหมายแรงงานเป็นกฎหมายหลักด้านการจ้างงานของลาว ใช้กับลูกจ้างชาวลาวและชาวต่างชาติหลายกลุ่ม รวมถึงลูกจ้างของบริษัทที่จดทะเบียนหรือไม่ได้จดทะเบียน และลูกจ้างชาวลาวที่ทำงานให้หน่วยงานต่างชาติในลาว ทั้งนี้อาจมีกฎราชการและข้อยกเว้นแยกต่างหาก สัญญาจ้างอาจกำหนดระยะเวลาหรือไม่กำหนดระยะเวลา ต้องทำสัญญาเป็นลายลักษณ์อักษรเมื่อฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งเป็นนิติบุคคลหรือองค์กร ทำสัญญาด้วยวาจาได้เฉพาะเมื่อทั้งนายจ้างและลูกจ้างเป็นบุคคลธรรมดา สัญญาควรระบุคู่สัญญา หน้าที่ ค่าจ้าง วันเริ่มและสิ้นสุด ที่อยู่สถานที่ทำงาน วิธีจ่ายเงิน ช่วงทดลองงาน สวัสดิการ เวลาทำงาน วันหยุดพัก วันหยุดนักขัตฤกษ์ และเงื่อนไขสิ้นสุดความสัมพันธ์ สัญญากำหนดระยะเวลา รวมถึงการต่อสัญญา มีระยะเวลารวมได้ไม่เกินสามปี ทดลองงานได้ไม่เกิน 30 วันสำหรับงานไม่ใช้ทักษะ หรือ 60 วันสำหรับงานใช้ทักษะ ค่าจ้างช่วงทดลองงานต้องไม่น้อยกว่า 90% ของค่าจ้างที่ตกลงกัน ระหว่างทดลองงาน โดยทั่วไปแต่ละฝ่ายต้องแจ้งล่วงหน้าสามวันสำหรับงานไม่ใช้ทักษะ หรือห้าวันสำหรับงานใช้ทักษะ ควรตรวจสอบสัญญาและวิธีคำนวณค่าจ้างจริงก่อนเริ่มงาน โดยเฉพาะเมื่อมีผู้จัดหางานหรือตัวกลางเข้ามาเกี่ยวข้อง โดยทั่วไปลูกจ้างมีสิทธิได้รับค่าจ้างเต็มจำนวน ทำงานในสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัย เข้าร่วมหรือมีส่วนร่วมในการเป็นตัวแทนลูกจ้างและกิจกรรมสหภาพแรงงาน และทำงานโดยไม่มีแรงงานบังคับหรือการเลือกปฏิบัติ ล่วงเวลาจำกัดไม่เกิน 45 ชั่วโมงต่อเดือนหรือสามชั่วโมงต่อวันตามเกณฑ์ที่ระบุ และลูกจ้างควรได้หยุดพักอย่างน้อยสัปดาห์ละหนึ่งวัน เมื่อทำงานครบหนึ่งปี วันลาพักผ่อนประจำปีไม่น้อยกว่า 15 วัน หรือ 18 วันสำหรับงานอันตราย ลาคลอดไม่น้อยกว่า 105 วัน หรือ 120 วันเมื่อคลอดแฝด กฎเฉพาะภาคส่วนอาจกำหนดรายละเอียดต่างกัน จึงควรตรวจสอบตามงานจริง มีรายงานว่าค่าจ้างขั้นต่ำภาคเอกชนอยู่ที่ 2.5 ล้านกีบลาว (LAK) ต่อเดือนตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม 2024 โดยไม่รวมค่าล่วงเวลาและสวัสดิการ มีรายงานเบี้ยเลี้ยงสำหรับแรงงานไร้ฝีมือ 900,000 LAK ข้อเสนอที่หารือในปี 2026 มีองค์ประกอบค่าจ้างรวมหรือฐานตั้งแต่ 2.83168 ล้านถึง 4.1 ล้าน LAK แต่หลักฐานที่ตรวจสอบยังไม่ยืนยันอัตราทางการสุดท้ายของปี 2026 ตรวจสอบอัตราปัจจุบันก่อนใช้เป็นเกณฑ์ โดยทั่วไปจ่ายค่าจ้างรายเดือน ส่วนแรงงานคิดตามชิ้นงานควรได้รับค่าจ้างเดือนละสองครั้ง นายจ้างควรให้เอกสารคำนวณหรือใบรับเงินที่แสดงวิธีคำนวณ ลูกจ้างในกิจการที่อยู่ในระบบประกันสังคมโดยทั่วไปสมทบ 5.5% ของค่าจ้างที่เอาประกันได้ ขณะที่นายจ้างสมทบ 6% นายจ้างควรลงทะเบียนลูกจ้างและส่งเอกสารภายใน 30 วันหลังรับเข้าทำงานหรือทำสัญญา องค์การประกันสังคมแห่งชาติ (NSSO) และสำนักงานประกันสังคมท้องถิ่นบันทึกความคุ้มครองและออกบัตรหรือหลักฐานที่เกี่ยวข้อง สิทธิประโยชน์อาจรวมถึงการรักษาพยาบาล การบาดเจ็บจากการทำงานและโรคจากการทำงาน การคลอดบุตร การเจ็บป่วย สูญเสียความสามารถในการทำงาน เงินบำนาญ การเสียชีวิตและสิทธิผู้รอดชีวิต ตลอดจนเงินทดแทนการว่างงาน การแจ้งเปลี่ยนงานหรือลาออกอย่างถูกต้องอาจช่วยรักษาระยะเวลาประกันที่สะสมไว้ แต่ต้องโอนหรือปรับปรุงข้อมูลให้ถูกต้อง แรงงานต่างชาติโดยทั่วไปต้องผ่านขั้นตอนโควตาและการอนุมัติที่นายจ้างเป็นผู้ดำเนินการ กรอบที่ระบุให้ความสำคัญกับแรงงานลาวก่อน แรงงานต่างชาติโดยทั่วไปต้องมีอายุมากกว่า 20 ปี เหมาะกับตำแหน่ง สุขภาพแข็งแรง และผ่านข้อกำหนดด้านประวัติและทักษะ โดยปกติควรยื่นคำขอใบอนุญาตทำงานภายในหนึ่งเดือนหลังได้รับอนุมัติ ใบอนุญาตทำงานและวีซ่าทำงาน B2 ของลาวผูกกับสัญญาจ้าง การเปลี่ยนนายจ้างหรืองานจึงอาจต้องขออนุมัติใหม่ ตรวจสอบข้อกำหนดปัจจุบันด้านตรวจคนเข้าเมืองและใบอนุญาตกับกระทรวงแรงงานและสวัสดิการสังคม (MoLSW) หรือกรมแรงงานและสวัสดิการสังคมระดับจังหวัดหรือนครหลวงที่เกี่ยวข้อง แรงงานลาวที่จะไปทำงานต่างประเทศควรใช้วิสาหกิจจัดหางานที่ได้รับอนุญาตหรือสำนักงานบริหารแรงงาน การจัดเตรียมที่ปลอดภัยกว่าประกอบด้วยสัญญาจ้างและสัญญาจัดส่งแรงงานเป็นลายลักษณ์อักษร การอบรมก่อนเดินทาง การอนุมัติจากประเทศปลายทาง และค่าธรรมเนียมที่ชัดเจนพร้อมใบเสร็จ มีรายงานการจัดหาแรงงานไปไทย ญี่ปุ่น หรือเกาหลีโดยใบอนุญาตมีอายุสูงสุดสี่ปีเมื่อรวมการต่ออายุ แต่แรงงานไม่ควรคิดว่าใบอนุญาต ระยะเวลาประกัน หรือสิทธิประโยชน์จะโอนไปประเทศอื่นโดยอัตโนมัติ ตัวกลางที่ไม่ได้รับอนุญาต การหักเงินไม่ชัดเจน การเปลี่ยนสัญญา การยึดหนังสือเดินทาง และคำรับรองว่าจะได้งานแน่นอนก่อให้เกิดความเสี่ยงร้ายแรง รวมถึงแรงงานบังคับและการค้ามนุษย์ สัญญาไม่กำหนดระยะเวลาโดยทั่วไปต้องแจ้งล่วงหน้า 30 วันสำหรับงานใช้แรงกาย หรือ 45 วันสำหรับงานใช้ความคิด สัญญากำหนดระยะเวลาอาจสิ้นสุดเมื่อครบกำหนด ตกลงร่วมกัน หรือมีการผิดสัญญา การเลิกจ้างและค่าชดเชยขึ้นอยู่กับกฎหมายแรงงานและสถานการณ์ ระหว่างช่วงแจ้งล่วงหน้า ลูกจ้างมีสิทธิลาโดยได้รับค่าจ้างสัปดาห์ละหนึ่งวันเพื่อหางานใหม่ นายจ้างควรออกหนังสือรับรองการทำงานภายในเจ็ดวันหลังสิ้นสุดการจ้าง ผู้มีประกันสังคมในกิจการที่เข้าเงื่อนไขอาจได้รับเงินทดแทนการว่างงานหลังตกงานโดยไม่สมัครใจ หากสมทบอย่างน้อย 12 เดือนในช่วง 24 เดือนก่อนหน้า ได้รับการรับรองอย่างเป็นทางการที่จำเป็น และเข้าเงื่อนไขอื่น เงินทดแทนที่รายงานไว้คิดเป็น 60% ของค่าจ้างที่เอาประกันได้เฉลี่ยในหกเดือนก่อนหน้า เป็นเวลาสาม หก เก้า หรือสิบสองเดือนตามประวัติการสมทบ ก่อนรับข้อเสนองาน ให้ตรวจสอบตัวตนนายจ้าง ประเภทสัญญา หน้าที่ ค่าจ้าง วันจ่ายเงิน ช่วงทดลองงาน การหักเงิน สถานที่ทำงาน ชั่วโมงทำงาน การลงทะเบียนประกันสังคม และเงื่อนไขการสิ้นสุดการจ้าง งานนอกระบบอาจเข้าถึงความคุ้มครองค่าจ้างตามกฎหมาย ประกันสังคม สิทธิประโยชน์ การตรวจแรงงาน และช่องทางแก้ไขข้อพิพาทได้จำกัดกว่า