လာအိုနိုင်ငံတွင် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု

လာအိုနိုင်ငံတွင် ပုံမှန်ကုသမှုလမ်းကြောင်းသည် အနီးဆုံးကျန်းမာရေးဌာနမှ စတင်ပြီး လိုအပ်ပါက ခရိုင်ဆေးရုံသို့ ဆက်လက်သွားကာ ပြည်နယ်၊ ဗဟို သို့မဟုတ် အထူးကုဆေးရုံသို့ လွှဲပြောင်းနိုင်သည်။ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ပြည်နယ်နှင့် ခရိုင်ကျန်းမာရေးအာဏာပိုင်များ၊ လိုင်စင်ရ ပြည်သူ့နှင့် ပုဂ္ဂလိကဝန်ဆောင်မှုပေးသူများ၊ ကျေးရွာကျန်းမာရေးကော်မတီများနှင့် ကျေးရွာကျန်းမာရေးစေတနာ့ဝန်ထမ်းများသည် ကျန်းမာရေးဝန်ဆောင်မှုအတွက် တာဝန်ခွဲဝေယူကြသည်။ ပုဂ္ဂလိကဆေးရုံနှင့် ဆေးခန်းများသည် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုဥပဒေအောက်တွင် လုပ်ကိုင်ကြပြီး ကျန်းမာရေးပညာရှင်များသည် လိုင်စင်နှင့် မှတ်ပုံတင်ရှိရမည်။ အခြေခံကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု (PHC) တွင် ကျန်းမာရေးမြှင့်တင်ရေး၊ တစ်ကိုယ်ရေသန့်ရှင်းရေး၊ ရောဂါကာကွယ်ရေး၊ ရောဂါရှာဖွေရေး၊ ကုသရေး၊ ပြန်လည်ထူထောင်ရေးနှင့် သက်သာစောင့်ရှောက်မှုတို့ ပါဝင်သည်။ ရပ်ရွာကျန်းမာရေးဌာနများ၊ ကျောင်းများနှင့် ပြင်ပဝန်ဆောင်မှုအဖွဲ့များက ပုံမှန်ကာကွယ်ဆေးထိုးခြင်း၊ မိခင်နှင့်ကလေးကျန်းမာရေး၊ အာဟာရပံ့ပိုးမှု၊ သားဆက်ခြားနည်းလမ်းများနှင့် ငှက်ဖျား၊ တီဘီ၊ HIV နှင့် အခြားရောဂါများ ကာကွယ်ရေးတို့ကို ဆောင်ရွက်သည်။ ဆီးချို၊ သွေးတိုးနှင့် ကင်ဆာတို့သည်လည်း ပိုမိုစိုးရိမ်ရသော ပြဿနာများဖြစ်လာသည်။ စိတ်ကျန်းမာရေးပံ့ပိုးမှုကို ခရိုင်နှင့် ဗဟိုအဆင့်ဌာနအချို့တွင် ရရှိနိုင်သော်လည်း နိုင်ငံတစ်ဝန်း စွမ်းဆောင်ရည်မှာ ကန့်သတ်ထားသည်။ ရိုးရာဆေးပညာအတွက် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနတွင် တရားဝင်အဖွဲ့အစည်းရှိသော်လည်း ဝန်ဆောင်မှုပေးသူများ၏ အရည်အသွေးနှင့် ထောက်ခံသည့် အထောက်အထားများ ကွာခြားသည်။ ကလေးများ၏ ကာကွယ်ဆေးထိုးမှတ်တမ်းများကို ပန်းရောင်စာအုပ်တွင် မှတ်တမ်းတင်ပြီး အီလက်ထရောနစ်ကာကွယ်ဆေးထိုးမှတ်ပုံတင်စနစ်တွင်လည်း တိုးမြှင့်မှတ်တမ်းတင်နေသည်။ အမျိုးသားကာကွယ်ဆေးထိုးအစီအစဉ်ကို အဓိကအားဖြင့် ရပ်ရွာကျန်းမာရေးဌာနများ၊ ကျောင်းများနှင့် ပြင်ပဝန်ဆောင်မှုများမှ ဆောင်ရွက်သည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတစ်ဝန်း အီလက်ထရောနစ်မှတ်ပုံတင်စနစ်ကို အသုံးပြုခဲ့ပြီး ၂၀၂၅ ခုနှစ် SMS သတိပေးစမ်းသပ်အစီအစဉ်သည် အထူးသဖြင့် မြို့ပြဒေသများတွင် ဝက်သက်-ဂျိုက်သိုး ဒုတိယအကြိမ်နှင့် ထိုးဆေးပိုလီယိုကာကွယ်ဆေး ဒုတိယအကြိမ်ထိုးခြင်းကို အချို့နေရာများ၌ ပံ့ပိုးပေးခဲ့သည်။ တရားဝင်ပြည်သူ့စနစ်သည် လာအိုနိုင်ငံသားများအတွက် အမျိုးသားကျန်းမာရေးအာမခံအပါအဝင် ဝန်ဆောင်မှုရရှိရေး မူဘောင်တစ်ရပ် ပေးထားသည်။ ၂၀၂၂ ခုနှစ်အစီရင်ခံစာတစ်ခုတွင် ပြင်ပလူနာအတွက် LAK 5,000 မှ 20,000 အထိ၊ အတွင်းလူနာအတွက် LAK 5,000 မှ 30,000 အထိ ပူးတွဲပေးချေမှုရှိကြောင်း မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ ကိုယ်ဝန်ဆောင်အမျိုးသမီးများ၊ ကလေးများနှင့် ဆင်းရဲနွမ်းပါးသူအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသူများသည် အစီအစဉ်အောက်တွင် အခကြေးငွေမဲ့ ဝန်ဆောင်မှုရသည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ လက်ရှိအရည်အချင်းပြည့်မီမှု၊ နှုန်းထားများနှင့် နိုင်ငံသားမဟုတ်သူများ ဝန်ဆောင်မှုရနိုင်မှုတို့ကို သက်ဆိုင်ရာဌာန သို့မဟုတ် အမျိုးသားကျန်းမာရေးအာမခံဗျူရိုနှင့် အတည်ပြုရမည်။ ဆေးဝါးမရရှိနိုင်ခြင်းနှင့် ဝေးလံသော တောင်တန်းဒေသများမှ သွားလာရခြင်းတို့ကြောင့် ကြန့်ကြာမှုနှင့် ကုန်ကျစရိတ်များ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ ကျန်းမာရေးစနစ်သည် အရေးပေါ်လူနာများကို အခြေခံဌာနမှ အဆင့်မြင့်ဆေးရုံများသို့ လွှဲပြောင်းရန် ရည်ရွယ်ထားသည်။ ကျန်းမာရေးကဏ္ဍပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးမဟာဗျူဟာတွင် ခရိုင်နှင့် ပြည်နယ်ဆေးရုံများအတွက် နာရီပတ်လုံး အသက်ကယ်အရေးပေါ်ဝန်ဆောင်မှု ပေးနိုင်ရေး ရည်မှန်းချက် ပါဝင်သော်လည်း ထိုရည်မှန်းချက်က လက်ရှိဝန်ဆောင်မှုကို နေရာတိုင်းတွင် တစ်ပြေးညီရရှိကြောင်း မသက်သေပြပါ။ လမ်းများ၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး၊ ဝန်ထမ်းဖြန့်ဝေမှု၊ ဘာသာစကားကွာခြားမှုနှင့် တတ်နိုင်မှုတို့က လူနာများ လွှဲပြောင်းကုသမှု ပြီးမြောက်နိုင်မနိုင်ကို သက်ရောက်စေသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် အမျိုးသားအခြေခံအချက်အလက်များအရ ကျန်းမာရေးဌာန ၁,၀၅၇ ခုရှိပြီး လူ ၁,၀၀၀ လျှင် ဆရာဝန်၊ သူနာပြုနှင့် သားဖွားဆရာမ ၁.၄၆ ဦး ရှိသည်။ မြို့ပြတွင် ၆.၁၆ ဦး၊ ကျေးလက်တွင် ၁.၉၄ ဦး ဖြစ်သည်။ ကုသမှုဆက်လက်ပြုလုပ်နိုင်ရန် လူနာများသည် တိကျသော ဆေးမှတ်တမ်းပေးခြင်း၊ သောက်နေသောဆေးနှင့် ဓာတ်မတည့်မှုများကို ပြောပြခြင်း၊ ပန်းရောင်စာအုပ် သို့မဟုတ် အခြားမှတ်တမ်းများကို ယူဆောင်ခြင်း၊ သက်ဆိုင်ပါက အမျိုးသားကျန်းမာရေးအာမခံ အထောက်အထားကို ထားရှိခြင်းတို့ လုပ်နိုင်သည်။ နောက်ဆက်တွဲကုသမှုတွင် ပုံမှန်အားဖြင့် ဌာနနှင့် လွှဲပြောင်းကုသမှုလမ်းကြောင်းကို အသုံးပြုပြီး မိသားစုများ၊ ကျေးရွာများ၊ မိသားစုမှတ်တမ်းဖိုင်နှင့် DHIS2 တို့က ကျန်းမာရေးသတင်းအချက်အလက်ကို ပံ့ပိုးပေးသည်။ နိုင်ငံတစ်ဝန်း အသုံးပြုသည့် စံဆင်းခွင့်လမ်းကြောင်း သို့မဟုတ် တစ်ခုတည်းသော တိုင်ကြား/အယူခံလုပ်ငန်းစဉ်ကို အတည်ပြုနိုင်သော အထောက်အထား မတွေ့ရှိခဲ့ပါ။ ဆေးဝါးဆက်လက်ရရှိမှု၊ လွှဲပြောင်းကုသမှု ပြီးမြောက်မှုနှင့် ဝန်ဆောင်မှုအရည်အသွေးတို့သည် ဌာနအလိုက် ကွာခြားသည်။