ပိူင်မၢႆၵၢၼ်တီႈမိူင်းလၢဝ်း

Labour Law ၸႂ်ႉတေႃႇၼายၸၢင်ႈလႄႈၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းလၢဝ်း၊ ႁူမ်ႈတင်းၵူၼ်းလၢဝ်းဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ၸွမ်းၸုမ်းၼွၵ်ႈမိူင်း လႄႈၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်းဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်း Lao PDR။ ပိူင်လူင်ဢမ်ႇႁူမ်ႇၽူႈမီးၸၼ်ႉၸိုင်ႈ၊ သိုၵ်း၊ လႄႈပလိၵ်ႈၼႂ်းပိူင်ပႃႇတီႇ/လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ။ ၵၢၼ်ႁိူၼ်းၸတ်းၸွမ်းပိူင်ၸၢင်ႈႁိူၼ်း။ ပိူင်ၸိုင်ႈၵုမ်းၵမ်တင်းမိူင်း၊ ဢမ်ႇမီးပိူင်ၵၢၼ်သီးၽၢႆႇၸႄႈတွၼ်ႈ သို့ ဝဵင်းၸၼ်ထရႃႇၽၢၵ်ႇၽၢႆႇ။ ၸုမ်းတၢင်းၵၢၼ် သို့ ၸုမ်းၵၢၼ်လူဝ်ႇမီးပိူင်ၸၢင်ႈလိၵ်ႈ။ ၵူၼ်းသွင်ၵေႃႉၸၢင်ႈတူၵ်းလူင်းပၢၵ်ႇ။ ပိူင်ၸၢင်ႈၸၢင်ႈမီးမၵ်းၶၢဝ်း သို့ ဢမ်ႇမီးမၵ်းၶၢဝ်း။ ပိူင်မၵ်းၶၢဝ်းႁူမ်ႈၶၢႆႉတၢမ်းဢမ်ႇပူၼ်ႉ 3 ပီ၊ ၶၢႆႉတၢမ်းလူဝ်ႇႁဵတ်းၼႂ်း 60 ဝၼ်း။ ပိူင်ၸၢင်ႈလူဝ်ႇမီးၸိုဝ်ႈၽၢႆႇ၊ ၼႃႈၵၢၼ်၊ ငိုၼ်း၊ ၶၢဝ်းယၢမ်း၊ တီႈႁဵတ်း၊ ပိူင်ပၼ်ငိုၼ်း၊ ၶၢဝ်းၸမ်းၵၢၼ်၊ ၽွၼ်းလီ၊ ၶၢဝ်းႁဵတ်း/လိုဝ်ႈ၊ ဝၼ်းပွႆႇ၊ လႄႈၽွၼ်းလီၵိုတ်းၵၢၼ်။ ၶၢဝ်းၸမ်းၵၢၼ်ထိုင် 30 ဝၼ်းတႃႇၵၢၼ်ဢမ်ႇလူဝ်ႇၽၢႆႇၸၢမ်းမိုဝ်း သို့ 60 ဝၼ်းတႃႇၵၢၼ်မီးၽၢႆႇ။ ငိုၼ်းၼႂ်းၶၢဝ်းၸမ်းဢေႇသုတ်း 90% ၶွင်ငိုၼ်းတူၵ်းလူင်း။ လၢတ်ႈၽၢၼ်ႇ 3 ဝၼ်းတႃႇၵၢၼ်ဢမ်ႇလူဝ်ႇၽၢႆႇ၊ 5 ဝၼ်းတႃႇၵၢၼ်မီးၽၢႆႇ၊ ၼายၸၢင်ႈထုၵ်ႇယိုၼ်ယၼ်ပဵၼ်လိၵ်ႈ 7 ဝၼ်းၵွၼ်ႇၶၢဝ်းၸမ်းသုတ်း။ ၶၢဝ်းႁဵတ်းပၵ်းပိူင်ဢမ်ႇပူၼ်ႉ 6 ဝၼ်းတေႃႇသတႃႇ၊ 8 ၸူဝ်ႈမူင်းတေႃႇဝၼ်း သို့ 48 ၸူဝ်ႈမူင်းတေႃႇသတႃႇ။ ၵၢၼ်ၽေးၶဵင်ႈမၵ်း 6 ၸူဝ်ႈမူင်းတေႃႇဝၼ်း သို့ 36 ၸူဝ်ႈမူင်းတေႃႇသတႃႇ။ ဝၼ်းၵိၼ်ၶဝ်ႈလိုဝ်ႈဢေႇသုတ်း 60 မိၼိတ်ႉ ဢမ်ႇၼပ်ႉၼႂ်းၶၢဝ်းႁဵတ်း။ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်လႆႈဝၼ်းလိုဝ်ႈဢေႇသုတ်းၼိုင်ႈဝၼ်းတေႃႇသတႃႇ သို့ 4 ဝၼ်းတေႃႇလိူၼ်။ ၵၢၼ်ၶိုၼ်းၸႂ်ႉၶၢဝ်း 22:00-06:00၊ ၽူႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၶိုၼ်းလူဝ်ႇလိုဝ်ႈၶိုၼ်းတိတ်းၵၼ် 7 ၸူဝ်ႈမူင်း၊ လႄႈလိုဝ်ႈၼႂ်းဝၼ်းဢေႇသုတ်း 11 ၸူဝ်ႈမူင်း။ ၵၢၼ်ၼိုင်ႈၶၵ်ႉဢမ်ႇပူၼ်ႉ 8 ၸူဝ်ႈမူင်း။ ၵၢၼ်ၶၢဝ်းလိူဝ်လူဝ်ႇလႆႈၶေႃႈတူၵ်းလူင်းၵွၼ်ႇတႄႇ တီႈသမႃးၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်၊ ၽူႈတၢင်တူဝ် သို့ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်တင်းၼမ်။ ပိူင်လူင်မၵ်း 3 ၸူဝ်ႈမူင်းတေႃႇဝၼ်း၊ 45 ၸူဝ်ႈမူင်းတေႃႇလိူၼ်၊ 4 ဝၼ်းတိတ်းၵၼ်၊ ၼွၵ်ႈၶၵ်ႉၵၢၼ်ၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉ။ ၵၢၼ်ၶၢဝ်းလိူဝ်ပူၼ်ႉ 45 ၸူဝ်ႈမူင်းတေႃႇလိူၼ်လူဝ်ႇလႆႈၶေႃႈဢၼုယၢတ်ႈတီႈ Labour Administration Agency လႄႈၸုမ်းတၢင်တူဝ်/ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်။ ငိုၼ်းၶၢဝ်းလိူဝ် 150% တႃႇၵၢၼ် 17:00-22:00 ဝၼ်းႁဵတ်းပၵ်းပိူင်၊ 200% 22:00-06:00။ ၵၢၼ်ဝၼ်းလိုဝ်ႈသတႃႇ/ပွႆႇ 250%၊ ၶိုၼ်ႈ 300% ၼႂ်း 16:00-22:00 လႄႈ 350% ၵၢၼ်ၶိုၼ်း။ ၵၢၼ်ၶိုၼ်း/ၶၵ်ႉၵၢၼ်ၸၢင်ႈမီးငိုၼ်းထႅမ်ဢေႇသုတ်း 15% မိူဝ်ႈပိူင်ၸႂ်ႉ။ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၶွပ်ႈပီလႆႈဝၼ်းလိုဝ်ႈပၢၼ်ပီ 15 ဝၼ်းပၼ်ငိုၼ်း၊ 18 ဝၼ်းတႃႇၵၢၼ်ၽေးၶဵင်ႈ။ လိၵ်ႈမေႃယႃယိုၼ်ယၼ်ၵၢၼ်ပ่วยလႆႈငိုၼ်းဢေႇသုတ်း 30 ဝၼ်းတေႃႇပီ ၸွမ်းၶေႃႈၸႂ်ႉ။ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၸၢမ်းဝၼ်း/ၸၢမ်းၸိ้นၵမ်ႈၼမ်လႆႈမိူဝ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်လိူဝ် 90 ဝၼ်း။ ဝၼ်းပွႆႇၸိုင်ႈမီး 1 January၊ 2 December၊ သၢမ်ဝၼ်းပီမႂ်ႇလၢဝ်း၊ 1 May၊ 8 March တႃႇၽူႈယိင်း၊ 7 October တႃႇၶူး။ သင်ဝၼ်းပွႆႇတူၵ်းဝၼ်းလိုဝ်ႈသတႃႇ မီးဝၼ်းၸႅၼ်ပၼ်တႅၼ်း။ ၵၢၼ်ၼႃႈႁိူၼ်း/ၶၵ်ႉၵၢၼ်ၵေႃႈလႆႈဝၼ်းလိုဝ်ႈပုဂ္ဂလိၵ်ႈပၼ်ငိုၼ်းဢေႇသုတ်း 3 ဝၼ်း။ ၶေႃႈမၵ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢၼ်ၸႂ်ႉတႄႇ 1 October 2024 မၵ်းငိုၼ်းလိူၼ်ဢေႇသုတ်း 2,500,000 LAK တႃႇၵၢၼ်ထုတ်ႇ၊ ၵၢၼ်ၵႃႉ၊ ၵၢၼ်ပၼ်ၸွႆႈ၊ ၵၢၼ်ႁိူၼ်းၼႂ်းၽၢႆႇပုဂ္ဂလိၵ်ႈ။ ငိုၼ်းၼႆႉဢမ်ႇပႃးၶၢဝ်းလိူဝ်၊ ၽွၼ်းလီ၊ ၵႅတ်ႇၵင်ႈတၢင်ႇဢၼ်။ ၵူၼ်းဢမ်ႇမီးၵၢၼ်ႁဵၼ်း/ၽိုၵ်းတၢင်းၵၢၼ်၊ ဢမ်ႇမီးၽၢႆႇၸၢမ်းမိုဝ်း လႆႈၵႃႈၸွႆႈ 900,000 LAK ၸွမ်းပိူင်ၼၼ်ႉ။ ၵၢၼ်ၸၢမ်းဝၼ်း/ၸၢမ်းၸိ้นတေလႆႈႁႂ်ႈလႆႈငိုၼ်းတဵမ်ၸွမ်းငိုၼ်းလိူၼ်ဢေႇသုတ်း မိူဝ်ႈၼပ်ႉပၼ်တင်းလိူၼ်။ ငိုၼ်းၸၢင်ႈပဵၼ်ငိုၼ်းသူင်ႇ သို့ ၶူဝ်းတၢင်ႇၵမ်ႈၽွင်ႈ မိူဝ်ႈတူၵ်းလူင်း၊ ၼายၸၢင်ႈလူဝ်ႇသိမ်းလၵ်းထၢၼ်/ၸေႈႁပ်ႉငိုၼ်း။ ၼายၸၢင်ႈႁၢမ်ႈတတ်းၵႃႈႁႃၵၢၼ်/တမ်းၵၢၼ်ဢွၵ်ႇတီႈငိုၼ်း။ ပိူင်မၢႆယွမ်းႁပ်ႉငိုၼ်းၸၢင်ႈပဵင်းၵၼ်၊ ႁၢမ်ႈၵၢၼ်ၸႂ်ႉႁႅင်းၵၢၼ်ၶႂ်ႈသၢၼ်။ ၼายၸၢင်ႈထုၵ်ႇၵဵပ်းငိုၼ်း 1% ၶွင်ၵႃႈငိုၼ်းလိူၼ်ပီတႃႇၽိုၵ်းၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်။ ၽူႈမီးထဝ်ႈတွင်း လႄႈၽူႈမီးလုၵ်ႈဢႃႇယုဢေႇၼႃႈၼိုင်ႈပီႁၢမ်ႈပၼ်ၵၢၼ်ၶိုၼ်း၊ ၶၢဝ်းလိူဝ်၊ ဝၼ်းလိုဝ်ႈ၊ ယกၶူဝ်းလိူဝ် 10 kg၊ ယืนလိူဝ် 2 ၸူဝ်ႈမူင်း၊ ႁဵတ်းတီႈသုင်လိူဝ် 2 m၊ သို့ ၵၢၼ်ၽေးၶဵင်ႈ။ ၶၢႆႉၵၢၼ်ၸူဝ်ႈၶၢဝ်းသင့်လူဝ်ႇသိမ်းငိုၼ်းတူဝ်ၵဝ်ႇတဵမ်။ လိုဝ်ႈလုၵ်ႈဢေႇသုတ်း 105 ဝၼ်း၊ ႁူမ်ႈ 42 ဝၼ်းလင်ၵိူတ်ႇ၊ 120 ဝၼ်းတႃႇၵိူတ်ႇႁူၵ်ႈ၊ ငိုၼ်းတဵမ်ၸွမ်းပိူင်။ လုၵ်ႈဢႃႇယု 14-17 ၸၢင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ် ၸွမ်းၶေႃႈႁႄႉၵင်ႈ။ လုၵ်ႈ 12-13 ႁဵတ်းလႆႈၵၢၼ်လႅၼ်းဢၼ်ဢမ်ႇႁႄႉၵၢၼ်ႁဵၼ်း/ၽိုၵ်း။ ၵူၼ်းဢႃႇယုဢေႇ 18 ႁၢမ်ႈၵၢၼ်ၽေးၶဵင်ႈ သို့ ၵၢၼ်ၸႂ်ႉလုၵ်ႈဢၼ်ၽိတ်းလိူဝ်သုတ်း။ ပိူင်ၸႂ်ႉယၢမ်းလဵဝ်ၽႄၵၢၼ်လႅၼ်း/ၽေးၶဵင်ႈ ၸွမ်းသၢၵ်ႈလိၵ်ႈ Ministry of Labour and Social Welfare 2023။ ၼายၸၢင်ႈလူဝ်ႇၸႅတ်ႈၽေးၵၢၼ်ဢေႇသုတ်းပီလႂ်ၼိုင်ႈၵမ်း၊ ပၼ်တီႈႁဵတ်းလွတ်ႈၽေး၊ ၶိူင်ႈမိုဝ်းလွတ်ႈၽေး၊ ၶူဝ်းၵႅတ်ႇၵင်ႈ၊ ၶေႃႈမုၼ်း/ၽိုၵ်းလွင်ႈလွတ်ႈၽေးဢေႇသုတ်းပီလႂ်ၼိုင်ႈၵမ်း။ တီႈၵေႃႇသၢင်ႈလႄႈမိုင်းလူဝ်ႇမီးၽူႈၸတ်းလွင်ႈလွတ်ႈၽေး၊ တီႈႁဵတ်းမီးၵူၼ်းလိူဝ် 100 လူဝ်ႇမီးၸုမ်း သို့ ၸၼ်ႉၸတ်းလွင်ႈလွတ်ႈၽေး။ NSSO သို့ ၼายၸၢင်ႈပၼ်ၵႃႈယူတ်းယႃၽေးၵၢၼ်/ယၢတ်းပဵၼ်ၽၢႆႇၵၢၼ်ၸွမ်းပိူင်ၵႅတ်ႇၵင်ႈ၊ ငိုၼ်းၵၢၼ်ပၵ်းပိူင်ၵိုတ်းပၼ်ထိုင် 6 လိူၼ်ၼႂ်းၶၢဝ်းယူတ်းယႃ သို့ ၶိုၼ်းၽိုၵ်း။ လူင်းမၢႆၵႅတ်ႇၵင်ႈၸၢမ်းမူၼ်းပဵၼ်ပိူင်တင်းၼႃႈၵၢၼ်ဢၼ်မီးၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ဢေႇသုတ်း 1 ၵေႃႉ။ ၼายၸၢင်ႈလႄႈၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်လူဝ်ႇတၢင်ႇလူင်းမၢႆၼႂ်း 30 ဝၼ်းလင်ႁပ်ႉၵူၼ်း/တႅမ်ႈပိူင်ၸၢင်ႈ။ National Social Security Organization (NSSO) ၼႂ်း Ministry of Labour and Social Welfare ၸတ်းၵၢၼ်ပိူင်ၼႆႉ၊ ၶႂ်ႈပၼ်လိၵ်ႈယိုၼ်ယၼ်/ၵတ်ႉၼႂ်း 30 ဝၼ်း မိူဝ်ႈလႆႈၽိုၼ်တဵမ်။ ၶေႃႈၼပ်ႉငိုၼ်းသႂ်ႇမၢႆဝႆႉ ၼายၸၢင်ႈ 6%၊ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် 5.5% ၼိူဝ်ငိုၼ်းဢၼ်ႁူမ်ႇၵႅတ်ႇၵင်ႈ၊ ၸွမ်းၶေႃႈၶၢတ်ႈ/မၵ်းမၢႆမႂ်ႇ။ ၽွၼ်းလီမီးယႃ၊ ၽေးၵၢၼ်၊ ယၢတ်းပဵၼ်ၽၢႆႇၵၢၼ်၊ မီးလုၵ်ႈ၊ ပ่วย၊ ပဵၼ်တၢင်းတၢႆတူဝ်၊ ပင်ၵၢၼ်၊ တၢႆ၊ ၽူႈၸွမ်း၊ လႄႈတူၵ်းၵၢၼ်။ ၽွၼ်းလီတူၵ်းၵၢၼ်ပိူင်လူင်လူဝ်ႇမီးငိုၼ်းသႂ်ႇ 12 လိူၼ်ၼႂ်း 24 လိူၼ်ၵွၼ်ႇ၊ တူၵ်းၵၢၼ်ဢမ်ႇၶႂ်ႈ၊ လႄႈဢမ်ႇမီးၵၢၼ်ထိုင် 30 ဝၼ်း။ ၽွၼ်းလီ 60% ၶွင်ငိုၼ်းႁူမ်ႇၵႅတ်ႇၵင်ႈပၢၼ်ၵၢၼ် 6 လိူၼ်လိုၼ်း၊ ပၼ် 3၊ 6၊ 9 သို့ 12 လိူၼ် ၸွမ်းၶၢဝ်းငိုၼ်းသႂ်ႇ။ ၽွၼ်းလီမီးလုၵ်ႈလူဝ်ႇငိုၼ်းသႂ်ႇ 9 လိူၼ်ၼႂ်း 12 လိူၼ်ၵွၼ်ႇ၊ ပၼ် 80% ၶွင်ငိုၼ်းပၢၼ် 105 သို့ 120 ဝၼ်း၊ ၼายၸၢင်ႈပၼ်တႃႇငိုၼ်းပႅၵ်ႇဢၼ်လူဝ်ႇ။ မၵ်းမၢႆပင်ၵၢၼ်ပိုၼ်ႉထၢၼ် ၽူႈၸၢႆးဢႃႇယု 60၊ ၽူႈယိင်း 55၊ ငိုၼ်းသႂ်ႇဢေႇသုတ်း 15 ပီ၊ ဢႃႇယုဢေႇလိူဝ်တႃႇၵၢၼ်ၽေးၶဵင်ႈဢၼ်ၸွမ်းၶေႃႈမၵ်း။ ၼႃႈၵၢၼ်မီးၵူၼ်းလိူဝ် 10 လူဝ်ႇမီးၽူႈတၢင်တူဝ်ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် သို့ သမႃးၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ပိုၼ်ႉထၢၼ်။ သမႃးတႄႇလႆႈမိူဝ်ႈၼႃႈၵၢၼ်ႁဵတ်းမႃးဢေႇသုတ်း 6 လိူၼ်။ ၽူႈတၢင်တူဝ်လႄႈသမႃးၸၢင်ႈၵႅတ်ႇၵင်ႈသုၼ်ႇၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်၊ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈပိူင်ၸၢင်ႈလႄႈပိူင်ၼႂ်း၊ တူၵ်းလူင်းပိူင်ၸၢင်ႈႁူမ်ႈ၊ ယိုၼ်တၢင်ႇပၼ်ႁႃငိုၼ်း၊ တီႈႁဵတ်း၊ ၵႅတ်ႇၵင်ႈ။ ပိူင်ၸၢင်ႈႁူမ်ႈတၢင်ႇတီႈ Labour Administration Agency လႄႈလူင်းမၢႆ/ယိုၼ်ယၼ်တီႈလုမ်းတတ်းသိၼ်။ လၢဝ်းယိုၼ်ယၼ် ILO C100၊ C111၊ C138၊ C182၊ C155၊ C187၊ C144၊ ၵူၺ်းၵႃႈ C087 လႄႈ C098 ဢမ်ႇမီးလၵ်းထၢၼ်ယိုၼ်ယၼ်ၼႂ်းၶေႃႈမုၼ်းၵၢၼ်ၼႆႉ။ ပိူင်ၸၢင်ႈဢမ်ႇမီးမၵ်းၶၢဝ်း ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်/ၼายၸၢင်ႈပိူင်လူင်ပၼ်လၢတ်ႈ 30 ဝၼ်းတႃႇၵၢၼ်တူဝ်၊ 45 ဝၼ်းတႃႇၵၢၼ်ၸႂ်။ ပိူင်မၵ်းၶၢဝ်းသုတ်းယွၼ်ႉတူၵ်းလူင်းႁူမ်ႈ၊ မူတ်းၶၢဝ်း၊ သို့ၽိတ်းပိူင်မၢႆ။ လွင်ႈလူတ်းၵူၼ်းလူဝ်ႇၶဝ်ႈတူၵ်းလူင်းၸုမ်းတၢင်တူဝ်/ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်၊ ပၼ်ႁဵတ်းလိၵ်ႈလွင်ႈယွၼ်ႉ၊ လႄႈမၢႆတီႈ Labour Administration Agency။ ၽိတ်းမၢႆၸၢင်ႈပွႆႇၵၢၼ်ဢမ်ႇပၼ်ၽွၼ်းလီ ၼႂ်းၵၢၼ်မၵ်းမၢႆ၊ ဥပမာႁဵတ်းလွင်ႈလူႉသၢၵ်ႈၸႂ်ႇ၊ ၽိတ်းၶေႃႈမၢႆၶိုၼ်းလၢႆၵမ်းလင်သတိပၼ်၊ ဢမ်ႇမႃး 4 ဝၼ်းတိတ်းၵၼ်၊ မီးၶေႃႈတတ်းသိၼ်တၢင်းၵၢၼ်ၵမ်ႈၽွင်ႈ၊ သို့ၽိတ်းသုၼ်ႇမၼ်းလင်လၢတ်ႈသတိ။ ႁၢမ်ႈပွႆႇၵၢၼ်ၼႂ်းၶၢဝ်းမီးလုၵ်ႈ၊ ၽွမ်ႉတူၺ်းလုၵ်ႈဢေႇၼႃႈၼိုင်ႈပီ၊ လႄႈယူတ်းယႃ/ၶိုၼ်းၽိုၵ်း။ ၵိုတ်းၵၢၼ်ဢမ်ႇမီးယွၼ်ႉပေႃး၊ ၸႂ်ႉသုၼ်ႇၽိတ်း သို့ ၸႂ်ႉၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်လၢတ်ႈၵိုတ်းလင်လွင်ႈထဵင်ဢမ်ႇၵႄႈၸၢင်ႈပဵၼ်ဢမ်ႇယุตိธรรม။ ၶေႃႈၵႄႈမီးၶိုၼ်းႁပ်ႉၵၢၼ်၊ ၵၢၼ်တၢင်ႇဢၼ်၊ သို့ၵႃႈၽွၼ်းလီ။ ၵႃႈၽွၼ်းလီပၵ်းပိူင်ၼပ်ႉ 10% ၶွင်ငိုၼ်းလိုၼ်းသုတ်း × လိူၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်၊ ၵိုတ်းၵၢၼ်ဢမ်ႇယุตိธรรม 15%။ ၼႂ်းၶၢဝ်းပၼ်လၢတ်ႈ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်လႆႈဝၼ်းပၼ်ငိုၼ်းၼိုင်ႈဝၼ်းတေႃႇသတႃႇတႃႇႁႃၵၢၼ်။ လွင်ႈထဵင်ၵၢၼ်မီးတၢင်းထဵင်လွင်ႈၸႂ်ႉပိူင်မၢႆ၊ ပိူင်ၸၢင်ႈ၊ ပိူင်ၼႂ်း၊ လႄႈၶေႃႈယွၼ်းၽွၼ်းလီမႂ်ႇ။ ၶၵ်ႉပၵ်းပိူင်တႄႇလူၺ်ႈၵႄႈၵၼ်ၼိမ်ၼႂ်းၼႃႈၵၢၼ်၊ ႁူမ်ႈၽူႈတၢင်တူဝ်/သမႃး လႄႈမီးလိၵ်ႈလူင်းမိုဝ်း။ လုမ်း Labour and Social Welfare ၸႄႈတွၼ်ႈ/ဝဵင်းၸၢင်ႈၸွႆႈၵႄႈ၊ Labour Administration Agency ၸၢင်ႈပၼ်ၶေႃႈတႅပ်းပိူင်ၽၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ။ ထဵင်ၽွၼ်းလီၸၢင်ႈၵႂႃႇ Committee for Labor Dispute Resolution လႄႈၸၼ်ႉတတ်းသိၼ်ၵူၼ်း သို့ Labour Court။ ထဵင်ၼွၵ်ႈမိူင်းၸၢင်ႈၸႂ်ႉ Agency၊ Committee သို့ တူၵ်းလူင်းၵူႈမိူင်း။ ၵၢၼ်ပၵ်းပိူင်ပိူင်လူင်လူဝ်ႇသိုပ်ႇႁဵတ်းၼႂ်းၶၢဝ်းထဵင်၊ ၼွၵ်ႈပၼ်ႁႃႁၢႆႉ သို့ ၵိုတ်းၵၢၼ်ဢၼုယၢတ်ႈၽၢၼ်ႇၶၵ်ႉသၢမ်ၽၢႆႇ။ သမႃးၵိုတ်းၵၢၼ်လူဝ်ႇၸွမ်းပိူင်မၢႆ။ Ministry of Labour and Social Welfare ၼမ်းပိူင်၊ ၽူႈၸတ်းၵၢၼ်ၸႄႈတွၼ်ႈ/ဝဵင်းၸၼ်ထရႃႇလႄႈလုမ်းၸႄႈတွၼ်ႈ/ဝဵင်းႁဵတ်းၵၢၼ်ပိုၼ်ႉတီႈ၊ ၵႄႈထဵင်၊ လႄႈၵၢၼ်ၸွႆႈ။ Labour Administration Agency ႁဵတ်းၵၢၼ်ၵုမ်းၵၢၼ်၊ ဢၼုယၢတ်ႈ၊ ၵႄႈထဵင် လႄႈၸႅတ်ႈထတ်း။ ၵၢၼ်ၸႅတ်ႈထတ်းၸၢင်ႈပဵၼ်ၵမ်းပၵ်းပိူင်မီးလၢတ်ႈၵွၼ်ႇ၊ ၽိုဝ်ႈၸႅတ်ႈ၊ ၸွမ်းထပ်း၊ သို့ၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉ။ ၽူႈၸႅတ်ႈထတ်းၸၢင်ႈတူၺ်းပိူင်ၸၢင်ႈ၊ ပိူင်ၼႂ်း၊ ငိုၼ်း၊ ၶၢဝ်းႁဵတ်း၊ ၶၢဝ်းလိူဝ်၊ ၵႅတ်ႇၵင်ႈၸၢမ်းမူၼ်း၊ လွင်ႈလွတ်ႈၽေး၊ ၽွၼ်းလီ၊ ႁႅင်းၵၢၼ်ၼွၵ်ႈမိူင်း၊ လုၵ်ႈ၊ ၽူႈယိင်း။ ၽူႈၸတ်းၵၢၼ်ၼႄပၢႆးမၢႆတူဝ်ၵွၼ်ႇၸႅတ်ႈ၊ ၼายၸၢင်ႈလူင်းမိုဝ်းၼိူဝ်ၽိုၼ်ၸႅတ်ႈ။ ၶေႃႈတၢမ်ႇမီးသတိ၊ ၵႃႈတၢမ်ႇ၊ ၵိုတ်းၵၢၼ်ၵႃႉ၊ ထွၼ်ဢၼုယၢတ်ႈ၊ လွင်ႈတတ်းသိၼ်၊ လႄႈၵႃႈၽွၼ်းလီ။ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၼွၵ်ႈမိူင်းပိူင်လူင်လူဝ်ႇဢႃႇယုလိူဝ် 20၊ ၽၢႆႇ၊ တီႈၵၢၼ်၊ ၵႅတ်ႇၵင်ႈယူတ်းယႃ၊ ၶေႃႈမၢႆဢမုၵ်ႉ၊ ၶွတ်ႇတႃႇႁႅင်းၵၢၼ်၊ လႄႈၶေႃႈဢၼုယၢတ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်။ ၼายၸၢင်ႈထုၵ်ႇပၼ်ၵူၼ်းလၢဝ်းဢွၼ်တၢင်း၊ မီးၽႅၼ်တႄႇပၼ်ၽၢႆႇ၊ ၸွမ်းပိူင်ၶိုၼ်းဢၼုယၢတ်ႈ/ၵႂႃႇမိူင်း။ ပိူင်တၢင်းၵၢၼ်မီးၽွၼ်းၵႂၢင်ႈ၊ ၵူၺ်းၵႃႈၵၢၼ်ၼွၵ်ႈတၢင်းၵၢၼ်/ဢမ်ႇလူင်းမၢႆႁဵတ်းႁႂ်ႈၶဝ်ႈထိုင်ပိူင်ၸၢင်ႈ၊ ၵႅတ်ႇၵင်ႈၸၢမ်းမူၼ်း၊ လွင်ႈလွတ်ႈၽေး၊ လႄႈၶေႃႈၵႄႈထဵင်ယၢပ်ႇ။ ၶေႃႈမၢႆပၵ်းပိူင်ဢၼ်မီးဢမ်ႇမၵ်းၵႃႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈတႃႇၵူႈၶေႃႈယွၼ်းထဵင်၊ ၸႅတ်ႈထတ်း၊ သို့ဢၼုယၢတ်ႈၵၢၼ်၊ ၵွပ်ႈၼၼ်ယွၼ်းၸႅတ်ႈၵႃႈၸႂ်ႉ/ၶၢဝ်းႁဵတ်းယၢမ်းလဵဝ်တီႈၸုမ်းၵုမ်းၵမ်။