ဥပဒေ — လာအိုနိုင်ငံတွင်

လာအိုနိုင်ငံ၏ အလုပ်သမားဥပဒေသည် အလုပ်အကိုင်စာချုပ်များ၊ အလုပ်ချိန်၊ လုပ်ခလစာ၊ ခွင့်ရက်၊ အလုပ်ခွင်ဘေးကင်းလုံခြုံရေး၊ လူမှုဖူလုံရေး၊ ကိုယ်စားပြုမှု၊ အငြင်းပွားမှုများနှင့် အလုပ်ရပ်စဲခြင်းတို့ကို အကျုံးဝင်သည်။ ၎င်း၏ အဓိကမူဘောင်မှာ အလုပ်သမားဥပဒေ (Labour Law No. 43/NA of 2013) ဖြစ်ပြီး 29 October 2014 မှ စတင်အာဏာသက်ရောက်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်း အကောင်အထည်ဖော်ရေး စည်းမျဉ်းများလည်း ပါဝင်သည်။ မှတ်ပုံတင်ထားသော အလုပ်အကိုင်နှင့် မှတ်ပုံတင်မထားသော အလုပ်အကိုင်နှစ်မျိုးလုံးကို အကျုံးဝင်သော်လည်း အလွတ်သဘောအလုပ်တွင် အကောင်အထည်ဖော်မှု ပိုမိုအားနည်းသည်။ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဥပဒေသည် ဝင်ရောက်မှု၊ ဗီဇာ၊ နေထိုင်မှု၊ အလုပ်လုပ်ခွင့်၊ အမြဲတမ်းနေထိုင်ခွင့်၊ နိုင်ငံသားဖြစ်ခွင့်၊ ဝင်ရောက်ခွင့်ငြင်းပယ်မှုနှင့် ပြန်လည်ထွက်ခွာစေမှုတို့ကို ထိန်းညှိသည်။ နိုင်ငံခြားသားများသည် ယေဘုယျအားဖြင့် သက်တမ်းရှိ နိုင်ငံကူးလက်မှတ် သို့မဟုတ် ခရီးသွားစာရွက်စာတမ်း၊ ခွင့်ပြုထားသော ဝင်ရောက်စစ်ဆေးရေးဂိတ်နှင့် ဗီဇာ သို့မဟုတ် သက်ဆိုင်သော ကင်းလွတ်ခွင့်တစ်ရပ် လိုအပ်သည်။ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဌာန (Department of Immigration) သည် ပြည်သူ့လုံခြုံရေးဝန်ကြီးဌာနနှင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနတို့အောက်တွင် ဗဟိုလူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးကိစ္စများကို ကိုင်တွယ်သည်။ အလုပ်အကိုင်နှင့် ဆက်စပ်သော ခွင့်ပြုချက်များတွင် အလုပ်သမားနှင့် လူမှုဖူလုံရေးဝန်ကြီးဌာနလည်း ပါဝင်သည်။ ရာဇဝတ်ဥပဒေသည် ပြစ်မှုများ၊ ရာဇဝတ်တာဝန်ယူမှု၊ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများ၊ ရုံးတင်စစ်ဆေးမှုများ၊ ပြစ်ဒဏ်များနှင့် စွပ်စွဲခံရသူများနှင့် ထိခိုက်နစ်နာသူများ၏ အခွင့်အရေးများကို သတ်မှတ်သည်။ အဓိကမူဘောင်မှာ ရာဇဝတ်ဥပဒေ (Penal Code No. 26/NA of 17 May 2017) ဖြစ်ပြီး 1 November 2018 မှ စတင်အာဏာသက်ရောက်ခဲ့သည်။ ရာဇဝတ်လုပ်ထုံးလုပ်နည်းဥပဒေ (Criminal Procedure Law No. 37/NA of 14 November 2017) လည်း သက်ဆိုင်သည်။ ရာဇဝတ်ကိစ္စဆိုသည်မှာ နိုင်ငံတော်၊ လူ့အဖွဲ့အစည်း၊ အခွင့်အရေးများ၊ အသက်၊ ကျန်းမာရေး၊ ဂုဏ်သိက္ခာ၊ လုံခြုံရေး သို့မဟုတ် အများပြည်သူစည်းကမ်းကို ထိခိုက်စေသော အများပြည်သူအန္တရာယ်ရှိသည့် လုပ်ရပ် သို့မဟုတ် ပျက်ကွက်မှုနှင့် သက်ဆိုင်သည်။ စားသုံးသူကာကွယ်ရေးသည် ကုန်ပစ္စည်းများ သို့မဟုတ် ဝန်ဆောင်မှုများကို ပြန်လည်ရောင်းချရန်မဟုတ်ဘဲ ဝယ်ယူသုံးစွဲသော လူပုဂ္ဂိုလ်များနှင့် တရားဝင်အဖွဲ့အစည်းများကို အကျုံးဝင်သည်။ အစားအစာ၊ ဆေးဝါး၊ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် ဒစ်ဂျစ်တယ်ကမ်းလှမ်းမှုများကဲ့သို့သော ကဏ္ဍများ ပါဝင်သည်။ စားသုံးသူများသည် ဈေးနှုန်း၊ မူရင်း၊ အရည်အသွေး၊ ဘေးကင်းလုံခြုံမှုနှင့် စာချုပ်စည်းကမ်းချက်များအကြောင်း တိကျသောသတင်းအချက်အလက် ရရှိသင့်ပြီး အရည်အသွေးမပြည့်မီသော သို့မဟုတ် စံမမီသော ကုန်ပစ္စည်းများနှင့် ဝန်ဆောင်မှုများအတွက် နစ်နာကြေး တောင်းခံနိုင်သည်။ တိုင်ကြားမှုသည် တိုက်ရိုက်ဖြေရှင်းခြင်းမှ စေ့စပ်ညှိနှိုင်းခြင်း၊ အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ အရေးယူခြင်း၊ စီးပွားရေးအငြင်းပွားမှုဖြေရှင်းရေးအဖွဲ့ (Organization of Economic Dispute Settlement) သို့မဟုတ် ပြည်သူ့တရားရုံးအထိ ဆက်လက်ဆောင်ရွက်နိုင်သည်။ လာအိုနိုင်ငံတွင် သီးခြားစားသုံးသူအသင်း၊ အသေးစားတောင်းဆိုမှုတရားရုံး၊ အထူးစားသုံးသူခုံရုံး သို့မဟုတ် သီးခြားအွန်လိုင်းအငြင်းပွားမှုဖြေရှင်းရေးပလက်ဖောင်း ရှိကြောင်း အထောက်အထားမတွေ့ရပါ။ အရပ်ဘက်ဥပဒေသည် လူပုဂ္ဂိုလ်များ၊ ကုမ္ပဏီများ၊ အဖွဲ့အစည်းများနှင့် အခြားပုဂ္ဂလိကအဖွဲ့အစည်းများ ပါဝင်သော ပုဂ္ဂလိကဆက်ဆံရေးများကို ထိန်းညှိသည်။ Civil Code No. 55/NA သည် 27 May 2020 တွင် အာဏာသက်ရောက်ခဲ့ပြီး လူပုဂ္ဂိုလ်များ၊ စာချုပ်များ၊ ပစ္စည်းဥစ္စာ၊ မိသားစု၊ အမွေဆက်ခံမှု၊ တာဝန်ယူမှုနှင့် ဆက်စပ်ကိစ္စများကို အကျုံးဝင်သည်။ မိသားစုမှတ်ပုံတင်ခြင်း၊ စာဖြင့်ရေးသားထားသော သဘောတူညီချက်များ၊ မြေမှတ်တမ်းများ၊ နိုတြီဝန်ဆောင်မှုများ၊ ပြည်သူ့တရားရုံးများနှင့် စီရင်ချက်အကောင်အထည်ဖော်ရေး အာဏာပိုင်များသည် အရပ်ဘက်အခွင့်အရေးများကို တည်ထောင်ရန်၊ ကာကွယ်ရန်နှင့် အကောင်အထည်ဖော်ရန် အထောက်အကူပြုသည်။ သက်ဆိုင်ရာ ဥပဒေကဏ္ဍသည် အချက်အလက်များ၊ ပါဝင်သူများ၊ လုပ်ရပ်၊ စာရွက်စာတမ်း သို့မဟုတ် အရောင်းအဝယ်နှင့် တောင်းဆိုသည့် ကုစားမှုတို့အပေါ် မူတည်သည်။