လာအိုနိုင်ငံရှိ ကျောင်းပညာရေး

လာအိုတွင် မူကြိုပညာရေးကို ဒေသသုံးစကားဖြင့် ຊັ້ນອະນຸບານ ဟုခေါ်ပြီး ပုံမှန်အားဖြင့် အသက်သုံးနှစ်မှ ငါးနှစ်အရွယ်အထိ သုံးနှစ်ကြာ သင်ကြားသည်။ ဝေးလံသောဒေသများတွင် အသက်ငါးနှစ်အရွယ်ကလေးများအတွက် တစ်နှစ်ကြာ မူကြိုအတန်း ရှိနိုင်သည်။ ပထမတန်းစတင်သူများ၏ ထက်ဝက်နီးပါးသည် မူကြိုအတွေ့အကြုံမရှိကြဘဲ မြို့ပြ၊ ကျေးလက်၊ ဝေးလံသောဒေသနှင့် လူမျိုးစုအသိုင်းအဝိုင်းများအကြား မူလပညာရေးရရှိမှု သိသိသာသာ ကွာခြားသည်။ စာသင်နှစ်သည် ပုံမှန်အားဖြင့် စက်တင်ဘာမှ ဇွန်လအထိ ဖြစ်သည်။ မူလတန်းတွင် ၁ မှ ၅ တန်းအထိ ပါဝင်သည်။ အောက်တန်းအလယ်တန်းကို ມັດທະຍົມຕອນຕົ້ນ ဟုခေါ်ပြီး ၆ မှ ၉ တန်းအထိ၊ အထက်တန်းအလယ်တန်းကို ມັດທະຍົມຕອນປາຍ ဟုခေါ်ကာ ၁၀ မှ ၁၂ တန်းအထိ ဖြစ်သည်။ မူလတန်းနှင့် အလယ်တန်းပေါင်းစပ်ကျောင်းများကို မကြာခဏ တွေ့ရသည်။ ပြင်ဆင်ထားသော ၂၀၂၅ ပညာရေးဥပဒေအရ အခြေခံပညာရေးတွင် မူလတန်းနှင့် အောက်တန်းအလယ်တန်းပါဝင်ပြီး အောက်တန်းအလယ်တန်းပြီးဆုံးချိန်တွင် မဖြစ်မနေကျောင်းတက်ရမှု အဆုံးသတ်သည်။ ကလေးများသည် ပုံမှန်အားဖြင့် အသက် ၁၁ နှစ်ခန့်တွင် အောက်တန်းအလယ်တန်း၊ အသက် ၁၅ နှစ်ခန့်တွင် အထက်တန်းအလယ်တန်းသို့ ဝင်ရောက်သည်။ ပညာရေးနှင့် အားကစားဝန်ကြီးဌာန၊ ၎င်း၏ အထွေထွေပညာရေးဌာန၊ ပြည်နယ် သို့မဟုတ် မြို့တော်ပညာရေးဌာန၊ ခရိုင် သို့မဟုတ် မြို့နယ်ပညာရေးရုံးနှင့် ကျောင်းများသည် စနစ်တာဝန်ကို ခွဲဝေယူသည်။ အမျိုးသားအဆင့်တစ်ပြေးညီ စာရွက်စာတမ်းနှင့် နောက်ဆုံးရက်များကို အတည်မပြုနိုင်သဖြင့် ဒေသကျောင်းနှင့် ခရိုင်ပညာရေးရုံးတို့က ဝင်ခွင့်လုပ်ထုံးလုပ်နည်းကို အတည်ပြုသည်။ လာအိုဘာသာသည် တရားဝင်သင်ကြားရေး၏ အဓိကဘာသာစကားဖြစ်သည်။ လာအိုစကားမပြောသော ကလေးများသည် ကျောင်းတွင် အပြည့်အဝပါဝင်ရန် လာအိုဘာသာအထူးသင်ကြားမှု သို့မဟုတ် ဘော်ဒါနေထိုင်မှု လိုအပ်နိုင်သည်။ အကွာအဝေး၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး၊ အိမ်ထောင်စုဆင်းရဲနွမ်းပါးမှု၊ လာအိုဘာသာစကားစွမ်းရည်၊ လူမျိုးစု၊ မသန်စွမ်းမှု၊ ဆရာရရှိနိုင်မှုနှင့် ကျောင်းအခြေခံအဆောက်အအုံအလိုက် ဝင်ရောက်ခွင့် ကွာခြားသည်။ ၂၀၂၃ LSIS III အရ မူလတန်းအရွယ်ကလေးများ၏ ညှိနှိုင်းထားသော အသားတင်တက်ရောက်နှုန်း ၈၆.၀%၊ အောက်တန်းအလယ်တန်းအရွယ် ၆၁.၈%၊ အထက်တန်းအလယ်တန်းအရွယ် ၃၇.၁% ဖြစ်သည်။ သက်ဆိုင်ရာ ကျောင်းပြင်ပနှုန်းများမှာ ၁၃.၈%၊ ၂၉.၁% နှင့် ၅၈.၀% ဖြစ်သည်။ ပြီးဆုံးနှုန်းများမှာ မူလတန်း ၈၇.၆%၊ အောက်တန်းအလယ်တန်း ၅၆.၂%၊ အထက်တန်းအလယ်တန်း ၃၇.၄% ဖြစ်ပြီး မူလတန်းမှ အောက်တန်းအလယ်တန်းသို့ ထိရောက်စွာကူးပြောင်းနှုန်း ၈၉.၆% ဖြစ်သည်။ ပညာရေးဥပဒေပုဒ်မ ၇၅ အရ မဖြစ်မနေကျောင်းတက်ရမှုအောက်ရှိ အစိုးရပညာရေးသည် အခမဲ့ဖြစ်သည်။ မိသားစုများသည် သွားလာရေး၊ ယူနီဖောင်း၊ အစားအစာ၊ သင်ထောက်ကူပစ္စည်းနှင့် ရပ်ရွာထည့်ဝင်ငွေအတွက် ပေးရနိုင်သေးသည်။ ပုဂ္ဂလိကကျောင်းများသည် ကိုယ်ပိုင်သင်တန်းနှင့် ဝန်ဆောင်ခ သတ်မှတ်ပြီး စာသင်နှစ်မစမီ မိဘ သို့မဟုတ် အုပ်ထိန်းသူထံ အသိပေးရသည်။ နိုင်ငံတော်က ဖတ်စာအုပ်နှင့် သင်ထောက်ကူပစ္စည်း ပေးသော်လည်း ဒေသအလိုက် ရရှိမှု ကွာခြားသည်။ ကျောင်းပိတ်ဆို့ထောက်ပံ့ကြေး၊ အမျိုးသားကျောင်းနေ့လယ်စာအစီအစဉ်နှင့် အခြားအစိုးရ သို့မဟုတ် ရပ်ရွာအထောက်အပံ့များသည် ကျေးလက်၊ ဝေးလံသောဒေသ၊ လူမျိုးစု၊ ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှုနှင့် အာဟာရချို့တဲ့မှုကြုံရသော နေရာများကို ဦးတည်သည်။ WFP ၏ ၂၀၂၄ ပံ့ပိုးမှုသည် ကျောင်း ၁,၀၅၇ ခုရှိ မူလတန်းနှင့် မူကြိုသင်ယူသူ ၉၈,၆၀၀ ဦးကို ရောက်ရှိခဲ့ပြီး ယင်းသည် တစ်နိုင်ငံလုံးလွှမ်းခြုံမှုကို ကိုယ်စားမပြုပါ။ သင်ယူသူများတွင် တန်းတူဆက်ဆံခံရခွင့်၊ ပြီးမြောက်ပြီးနောက် လက်မှတ် သို့မဟုတ် ဒီပလိုမာရခွင့်၊ သတင်းအချက်အလက်ရခွင့်၊ စာကြည့်တိုက်နှင့် ပြတိုက်အသုံးပြုခွင့်၊ သင်ကြားမှုနှင့် သင်ယူမှုအပေါ် အကြံပြုခွင့်နှင့် ကျောင်းဖွံ့ဖြိုးရေးတွင် ပါဝင်ခွင့်တို့ ရှိသည်။ စည်းမျဉ်းများက ဆင်းရဲသူ၊ မသန်စွမ်းသူ၊ ထူးချွန်သူ၊ ပါရမီရှိသူ၊ မိန်းကလေးနှင့် လူမျိုးစုဝင်သင်ယူသူများအပါအဝင် အခက်အခဲရှိသူများကို ပံ့ပိုးပေးရန်လည်း ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ သင်ယူသူနှင့် မိသားစုများသည် ဥပဒေ၊ ကျောင်းစည်းကမ်းနှင့် ဆရာများကို လေးစားပြီး မဖြစ်မနေကျောင်းတက်ရသည့် တာဝန်ကို ဖြည့်ဆည်းရမည်။ မသန်စွမ်းသင်ယူသူများအတွက် ပါဝင်နိုင်သောပညာရေးသည် သတ်မှတ်ထားသော မူဝါဒဖြစ်ပြီး ပါဝင်နိုင်သောပညာရေးစင်တာနှင့် ဆက်စပ်သင်တန်းများမှတစ်ဆင့် အထောက်အပံ့ပေးသည်။ သို့သော် လက်တွေ့ဝန်ဆောင်မှုများမှာ အစိတ်အပိုင်းကွဲနေသည်။ အဆောက်အအုံနှင့် အိမ်သာများ လက်လှမ်းမမီနိုင်သကဲ့သို့ အကွာအဝေး၊ ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှု၊ အမည်းစက်နှင့် အထူးပြုအရင်းအမြစ်နည်းပါးမှုတို့က ပါဝင်မှုကို တားဆီးနိုင်သည်။ တစ်နိုင်ငံလုံးတစ်ပြေးညီ သီးခြားအထူးကျောင်း သို့မဟုတ် အထူးအတန်းကွန်ရက် ရှိကြောင်း အတည်မပြုနိုင်ပါ။ Lao Education and Sports Teaching and Learning Platform ၏ မူလတန်းနှင့် အလယ်တန်းဘာသာရပ်ပစ္စည်းများသည် ပုံမှန်တက်ရောက်မှု ပြတ်တောက်ပါက အော့ဖ်လိုင်း သို့မဟုတ် ပေါင်းစပ်သင်ယူမှုကို ကူညီနိုင်သည်။ အောက်တန်းအလယ်တန်းပြီးနောက် သင်ယူသူများသည် အထက်တန်းအလယ်တန်း ဆက်တက်နိုင်သကဲ့သို့ သီးခြားပညာရေးကဏ္ဍဖြစ်သော အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း သို့မဟုတ် အဆင့်မြင့်လမ်းကြောင်းသို့ ရွှေ့နိုင်သည်။