Гісторыя Літвы

Літоўцы належаць да балцкага культурнага і моўнага рэгіёна. Да ўзнікнення адзінай літоўскай дзяржавы раннія супольнасці жылі сярод лясоў, рэк і земляробчых угоддзяў, а таксама ўздоўж балтыйскіх гандлёвых шляхоў. Сярэднявечнае Вялікае Княства Літоўскае называлася Lietuvos Didžioji Kunigaikštystė. Яно стала вялікай і разнастайнай дзяржавай, у якой жылі людзі з рознымі мовамі, веравызнаннямі і мясцовымі традыцыямі. Пазней Літва ўтварыла цесную палітычную унію з Польшчай. Рэч Паспалітая аб’яднала дзяржаву, у той час як літоўскія ўстановы і ідэнтычнасць захоўваліся ў змененых формах. Падзелы паміж суседнімі імперыямі спынілі існаванне Рэчы Паспалітай, і большасць літоўскіх зямель апынулася пад уладай Расійскай імперыі. Мова, каталіцкая практыка, адукацыя і сельская культура сталі важнымі спосабамі захавання ідэнтычнасці. Нацыянальнае адраджэнне дало імпульс літоўскамоўным выданням і палітычнай арганізацыі. Пасля Першай сусветнай вайны Літва абвясціла незалежную рэспубліку і стварыла ўласныя дзяржаўныя ўстановы. Другая сусветная вайна прынесла савецкую і нацысцкую акупацыі, масавы гвалт, Халакост, дэпартацыі, рэпрэсіі і ўзброены супраціў. Яўрэйскае жыццё, якое раней было важнай часткай многіх літоўскіх гарадоў і Вільні, было знішчана. Літва заставалася пад савецкай уладай дзесяцігоддзямі, але культурная памяць і надзея на дзяржаўнасць захаваліся. Рэфарматарскі рух Sąjūdis дапамог мабілізаваць грамадства, а калі савецкая сістэма слабела, Літва аднавіла незалежнасць. Сучасная Літва разглядае дзяржаўнасць, мову, дэмакратычны выбар і памяць як цесна звязаныя рэчы. Тлумачэнне гісторыі можа быць адчувальнай тэмай, бо розныя сем’і і супольнасці па-рознаму перажылі вайну, акупацыю, супраціў і страты.