Bankat në Maqedoninë e Veriut

Sistemi bankar në Maqedoninë e Veriut funksionon sipas Ligjit për Bankat dhe Ligjit për Shërbimet e Pagesave dhe Sistemet e Pagesave. Banka Popullore e Republikës së Maqedonisë së Veriut, Народна банка на Република Северна Македонија (NBRNM), mbikëqyr bankat e licencuara, degët e bankave të huaja, kursimoret (штедилница) dhe ofruesit e shërbimeve të pagesave. Ministria e Financave publikon ligjet e sistemit financiar. Banka Zhvillimore e Maqedonisë së Veriut AD Shkup është bankë shtetërore zhvillimore dhe eksporti, e përqendruar kryesisht në mbështetjen e ndërmarrjeve të vogla dhe të mesme dhe eksporteve. Kontrolloni listën aktuale të licencave të NBRNM-së para hapjes së llogarisë ose përdorimit të një ofruesi. Llogaria e pagesave, e quajtur edhe llogari transaksioni, u mundëson mbajtësve të marrin dhe dërgojnë para, të tërheqin ose depozitojnë para në dorë dhe të përdorin karta ose bankim elektronik kur ofruesi i ofron këto shërbime. Banori ose jorezidenti mund të kërkojë llogari pagese, por ofruesi duhet të identifikojë aplikuesin dhe çdo përfaqësues sipas rregullave kundër pastrimit të parave dhe financimit të terrorizmit. Kërkesa zakonisht përfshin mostër nënshkrimi, përveç nëse palët bien dakord për një metodë tjetër autentikimi. Nënshkrimet depozitohen para zyrtarit të autorizuar të ofruesit ose noterizohen. Ofruesi mund të kërkojë dokumente shtesë sipas rregullave të veta të brendshme dhe duhet t'i shpjegojë ato paraprakisht. Hapja në distancë mund të kufizohet në inicimin elektronik të pagesave dhe mund të mos kërkojë mostër nënshkrimi. Një person fizik rezident në përgjithësi nuk mund të mbajë një tjetër llogari pagese në MKD ose valutë të huaj te një ofrues kur personi tashmë ka llogarinë përkatëse. Ndryshimi i statusit të rezidentit duhet t'i raportohet ofruesit, që informacioni i llogarisë të përditësohet. Klientëve jorezidentë që depozitojnë para të huaja në dorë zakonisht mund t'u duhet konfirmim nga Administrata Doganore për para, valutë të huaj ose çeqe. Konfirmimi mund të ripërdoret brenda pesë ditëve pune dhe është i vlefshëm pesë ditë pune. Përjashtimet përfshijnë shumat nën pragun e deklarimit dhe disa fonde të tërhequra më parë nga llogaria e vetë klientit brenda tre muajve, si dhe të ardhura dhe dokumente të përcaktuara të lidhura me linjat ajrore. Llogaria e pagesave me veçori bazë është e disponueshme për konsumatorët me vendbanim të përhershëm ose të përkohshëm, azilkërkuesit dhe disa aplikues, kërkesa e të cilëve për qëndrim të përkohshëm është refuzuar, por që nuk mund të largohen për shkak të kufizimeve ligjore ose praktike të moskthimit. Personat që mbështeten në të drejta të posaçme ligjore duhet të dorëzojnë deklaratë me shkrim dhe dëshmi të së drejtës përkatëse. Llogaria përfshin mirëmbajtjen, depozitimin dhe tërheqjen e parave në dorë përmes rrjetit të bankës ose ofruesit dhe bankomateve, pagesa të pakufizuara me kartë debiti dhe të paktën pesë transferta krediti, urdhërpagesa periodike ose debitime direkte në muaj drejt llogarive në të njëjtën bankë ose kursimore. Shërbimet e listuara janë falas për përdoruesit e cenueshëm dhe përdoruesit që kualifikohen përmes të drejtave ligjore të përcaktuara. Për përdoruesit e tjerë, tarifa për shërbimet e mbuluara nuk mund të kalojë 0.1% të pagës mesatare neto të paguar gjatë 12 muajve paraardhës. Ofruesit duhet të japin informacion para kontraktimit dhe gjatë kontratës dhe të bëjnë publike tarifat. NBRNM identifikon 11 shërbimet më përfaqësuese të llogarive të pagesave, merr dokumente informacioni për tarifat e llogarive me veçori bazë, llogarive bazë sipas të drejtave ligjore, llogarive në MKD dhe llogarive në valutë të huaj, si dhe ofron mjet krahasimi tarifash. Ofruesi duhet të japë pasqyrë tarifash të paktën një herë në vit. Tarifat dhe kushtet e shërbimeve ndryshojnë mes ofruesve, ndaj krahasoni tarifën, valutën e llogarisë, kostot e kartës dhe bankomatit, kushtet e bankimit elektronik dhe mundësitë e qasjes në para të gatshme. Transaksionet e pagesave zakonisht kërkojnë urdhër ose pëlqim paraprak të mbajtësit të llogarisë, përfshirë urdhërpagesat periodike dhe debitimet direkte. Mbledhja e detyruar është përjashtim. Ofruesit zbatojnë plotësisht dhe sipas radhës urdhrat e vlefshëm. Nëse llogaria e marrësit është mbyllur ose nuk ekziston, ofruesi i marrësit e kthen shumën e paekzekutuar deri në fund të ditës pasuese të punës pas marrjes së fondeve; mund të zbatohet tarifë e kostos reale. Transfertat e kreditit dhe kartat e pagesave janë instrumentet kryesore të pagesës. MIPS, Sistemi Maqedonas Ndërbankar i Pagesave, dhe KIBS, Sistemet Ndërbankare të Kliringut AD Shkup, mbështesin pagesat ndërbankare. KIBS u licencua më 17 shtator 2025 për sistemin e transfertave të menjëhershme në MKD. Sigurimi i depozitave zbatohet për anëtarët e detyrueshëm të Fondit të Sigurimit të Depozitave, Фонд за осигурување на депозити (FOD ose DIF), përfshirë bankat, degët e bankave të huaja dhe kursimoret. Depozitat e mbuluara përfshijnë depozita në MKD dhe valutë të huaj, certifikata depozite, llogari transaksioni, depozita të lidhura me kartë dhe disa hyrje valutore të personave fizikë rezidentë ose jorezidentë. Të gjitha depozitat e mbuluara të një personi fizik mblidhen së bashku për çdo institucion. Mbulimi maksimal është ekuivalenti në MKD i EUR 30,000 për depozitues, për bankë, degë të bankës së huaj ose kursimore. Llogaritja përfshin principalin dhe interesin e dakorduar ose të përllogaritur, si dhe interesin e papërllogaritur deri në vendimin që shkakton ngjarjen e rrezikut. Shumat në valutë të huaj konvertohen sipas kursit mesatar të NBRNM-së në datën e vendimit përfundimtar të revokimit të licencës. Kërkesa mbi kufirin ndiqet në procedurën e likuidimit ose falimentimit të institucionit. Sipas profilit të FOD-së, depozitat e personave juridikë aktualisht nuk mbulohen. Pas vendimit përfundimtar të Guvernatorit të NBRNM-së që shkakton ngjarjen e rrezikut, FOD fillon rimbursimin brenda 20 ditësh dhe mund të marrë zgjatje të jashtëzakonshme deri në 10 ditë. Procedura e disponueshme nuk dëshmon kërkesë të veçantë të depozituesit përtej identifikimit dhe përditësimit të të dhënave personale kur kërkohet. Sigurimi i depozitave nuk mbulon automatikisht gjendjet e mbajtura në institucion pagesash ose institucione të parasë elektronike; konfirmoni licencën e ofruesit dhe nëse gjendja është depozitë pranë një anëtari të FOD-së. Bankat dhe ofruesit e pagesave duhet të mbajnë procedura për parandalimin e mashtrimit, raportimin e incidenteve, mbështetjen teknike dhe ankesat. Mbajini të përditësuara të dhënat personale, verifikoni identitetin zyrtar dhe licencën e ofruesit, shqyrtoni tarifën dhe njoftimin e sigurimit të llogarisë dhe autorizoni vetëm transaksionet që synoni të kryeni. Filloni me informacionin tarifor të NBRNM-së, zgjidhni ofrues të autorizuar, dorëzoni dokumentet e kërkuara të identitetit dhe statusit, shqyrtoni kontratën kornizë dhe tarifën, pastaj aktivizoni kartat ose bankimin elektronik nëse ofrohen. Ankesa fillimisht duhet të kalojë në procedurën e brendshme të ofruesit. Një ankesë bankare e dokumentuar dhe e pazgjidhur mund t'i paraqitet Departamentit për Mbrojtjen e Konsumatorëve dhe Edukimin Financiar të NBRNM-së.