Tregu i punës në Maqedoninë e Veriut

Enti Shtetëror i Statistikave, Државен завод за статистика (SSO), raportoi shkallë aktiviteti prej 52.3%, shkallë punësimi prej 45.8% dhe shkallë papunësie prej 12.4% në vitin 2024. Popullsia joaktive ishte 722,527. Punësimi ishte 399,164 për burrat dhe 295,342 për gratë; shkalla e punësimit për moshat 15 deri në 64 vjeç ishte 57.8%. Mes personave 15 deri në 29 vjeç, punësimi ishte 35.5% dhe papunësia 23.4%. Shkalla e punësimit ishte 53.6% për burrat dhe 38.3% për gratë. Kërkesa shihet përmes vendeve të lira si dhe statistikave të punësimit. Punëdhënësit raportuan 9,562 vende të lira në tremujorin e katërt të vitit 2024, me shkallë vendesh të lira prej 1.93%. Shkallët më të larta ishin në akomodim dhe shërbim ushqimor me 3.47%, arsim me 3.22%, shërbime administrative dhe mbështetëse me 3.00%, tregti me 2.76%, ndërtim me 2.14% dhe prodhim me 1.98%. Profesionistët përbënin 2,149 vende të lira, të ndjekur nga punonjësit e shërbimit dhe shitjes me 2,074, profesionet elementare me 1,638, zejtarët me 1,028, teknikët me 1,016 dhe operatorët e makinerive e montuesit me 851. Shifrat tregojnë kërkesë të përsëritur në shërbime, prodhim, ndërtim, arsim dhe punë TIK ose teknike; administrata publike kishte shkallë shumë më të ulët vendesh të lira prej 0.13%. Vendet e lira përqendrohen në Shkup, ku u regjistruan 4,862 vende dhe shkallë 1.88%. Pelagonia kishte shkallën më të lartë rajonale me 2.72%, e ndjekur nga rajoni Juglindor me 2.20%, Vardari me 2.01%, Pollogu me 1.97%, Lindja me 1.73%, Verilindja me 1.49% dhe Jugperëndimi me 1.27%. Prandaj, një profesion i përshtatshëm mund të ketë perspektiva të ndryshme sipas rajonit dhe mospërputhja rajonale mund ta vështirësojë rekrutimin edhe kur ka njerëz të disponueshëm diku tjetër. Punëkërkuesit mund të regjistrohen pranë Агенција за вработување на Република Северна Македонија (AVРСМ/ESA), të përdorin qendrat e punësimit dhe të kërkojnë vende të lira përmes e-Работа. Rrugë të tjera përfshijnë sistemet e shpalljeve të punëdhënësve, agjencitë private të rekrutimit, aplikimet e drejtpërdrejta dhe rrjetet profesionale. ESA përdor gjithashtu anketa për kërkesën e aftësive dhe klasifikime profesionale si NKZ dhe ISCO. Programet aktive të tregut të punës (ALMP) mund të përfshijnë trajnim, praktika ose vendosje praktike, mbështetje pagash, grante ose kredi për vetëpunësim, si dhe punësim publik ose në shërbime sociale. E drejta, kuotat, dokumentet dhe afatet varen nga Оперативен план vjetor; regjistrimi nuk garanton vendosje. Paga mesatare neto mujore ishte 43,050 MKD në janar 2025. Indeksi vjetor i pagës ishte 108.9 dhe indeksi real i pagës 103.8. Kjo mesatare përfshin punonjësit me kontrata pune, por përjashton personat që punojnë për llogari të tyre dhe fermerët individualë, ndaj nuk përshkruan çdo formë pune ose dallimet mes sektorëve. Punësimi informal mbetet i konsiderueshëm, veçanërisht në bujqësi, mikpritje dhe punë me mbrojtje të ulët. Regjistrimi formal mbështet evidencën e sigurimit shoqëror dhe të drejtat e zbatueshme, ndërsa puna e padeklaruar mund të sjellë mungesë kontributesh, mbrojtje më të dobët dhe sanksione inspektimi. Anketa e Fuqisë Punëtore (LFS) ndjek konceptet e Organizatës Ndërkombëtare të Punës. Ajo mund ta numërojë një person si të punësuar pas të paktën një ore pune me pagesë ose për fitim, gjatë mungesës së përkohshme nga puna, ose përmes punës së papaguar familjare. Prandaj, shifrat e tregut të punës nuk përshkruajnë të gjitha të njëjtin status ligjor si një kontratë pune e regjistruar. Presioni nga popullsia në moshë pune, plakja, emigrimi, diaspora dhe dërgesat e parave, si dhe ardhja e punonjësve të huaj vazhdojnë të ndryshojnë ofertën e punës. Tabelat zyrtare të migrimit të jashtëm janë të disponueshme, por vëllimet aktuale të migrimit për punë kërkojnë kontroll sipas datës. Të dhënat për pagat publikohen çdo muaj, të dhënat e fuqisë punëtore çdo tremujor ose vit dhe të dhënat për vendet e lira çdo tremujor. Kushtet e regjistrimit në ESA, raportimi i punëdhënësit dhe evidencat e sigurimeve shoqërore duhen kontrolluar kundrejt rregullave përkatëse të njoftimit dhe punës; hollësitë e kontratës, pagës minimale, pushimeve, sigurisë, mosmarrëveshjeve dhe përfitimeve i përkasin ligjit të punësimit dhe jo përmbledhjes së tregut të punës.