Učenje jezika u Severnoj Makedoniji

Severna Makedonija nudi formalne, neformalne i samostalne mogućnosti za učenje jezika. Ministarstvo obrazovanja i nauke (MON/MES), Biro za razvoj obrazovanja (BRO), Pedagoška služba, škole i opštine oblikuju školsku nastavu. Centar za obrazovanje odraslih (COV), osnovan 2008. godine, postavlja standarde i podržava formalne i neformalne programe za odrasle, dok akreditovani i privatni pružaoci nude dodatne kurseve. Ne postoji jedinstven nacionalni imenik niti ujednačen sistem cena i trajanja za sve kurseve jezika. Makedonski je glavni jezik za komunikaciju širom zemlje, a njegovo službeno pismo je ćirilica. Albanski je naročito značajan u višejezičnim regionima i institucijama. Prema ustavnom i zakonskom okviru, drugi jezik može imati službeni status ako ga koristi najmanje 20% stanovništva; praktični obim zavisi od opštine i institucije. Poslodavci i regulisane profesije mogu postaviti dodatne jezičke uslove za određena radna mesta, ali dostupni dokazi ne utvrđuju opšti nacionalni ispit iz jezika za privatno tržište rada. Deca pohađaju devetogodišnje osnovno obrazovanje. Makedonski, albanski, turski i srpski koriste se kao jezici nastave u odgovarajućim školskim okruženjima, dok je bošnjački dostupan u ograničenom broju slučajeva. Škole mogu ponuditi i predmet Jezik i kultura za Bošnjake, Vlahe, Rome, Srbe i Turke, obično od trećeg do devetog razreda, sa jednim ili dva časa nedeljno. Dostupnost zavisi od škole, opštine, odeljenja i nastavnih materijala. Engleski obično počinje kao prvi strani jezik u prvom razredu, a drugi strani jezik obično u šestom razredu. Državni udžbenički programi obuhvataju engleski od prvog do devetog razreda, a francuski, nemački, italijanski ili ruski od šestog do devetog razreda, ali stvarni izbor i dostupnost treba proveriti za odgovarajuću školsku godinu. Digitalni udžbenici MON-a i zvanična digitalna biblioteka nude interaktivne i personalizovane materijale za učenike, nastavnike i roditelje. Oni podržavaju učenje, ali ne predstavljaju državni jezički sertifikat. Školski udžbenici se obezbeđuju besplatno i vraćaju školi. Samostalno učenje i digitalni materijali mogu dopuniti formalnu nastavu, ali sami po sebi ne dokazuju nivo znanja jezika. Odrasli mogu koristiti programe povezane sa COV-om, akreditovane pružaoce, privatne kurseve, univerzitetske kurseve i samostalno učenje. Filološki fakultet UKIM-a nudi dvosemestralni program makedonskog za strance po objavljenoj ceni od 25.000 MKD po semestru. Stranim državljanima koji konkurišu za studije prvog ciklusa obično su potrebni dokumenti i dokaz o uplati navedeni u relevantnom konkursu, a termini početka programa mogu se menjati. UKIM-ov CETIS MAK nudi makedonski kao strani ili drugi jezik na osnovnom, srednjem i naprednom nivou, približno odgovarajućim nivoima A1, B1 i C1. Test obuhvata slušanje, čitanje, pisanje i govor; pružalac navodi najmanje 18 godina, poznavanje ćirilice i lični dokument kao uslove. UKIM nudi i ispite znanja iz makedonskog, albanskog, turskog, slovenačkog, srpskog, hrvatskog, engleskog, nemačkog, francuskog, ruskog, italijanskog, španskog, poljskog, češkog i mađarskog. Objavljena naknada iznosi 2.200 MKD za usmeni ispit bez određivanja nivoa ili 3.000 MKD za CEFR pismeni i usmeni ispit, uz administrativnu naknadu od 50 MKD. Potvrda o pohađanju kursa, sertifikat pružaoca i univerzitetski jezički sertifikat nemaju istu pravnu ni praktičnu vrednost. Univerzitet, poslodavac, organ vlasti ili regulator koji prima dokument odlučuje koji dokaz prihvata za konkretnu svrhu. Po ukupnoj korisnosti, pismenost na makedonskom ima najširi nacionalni domet, engleski podržava školsku, digitalnu i međunarodnu komunikaciju, a albanski ima snažan regionalni i institucionalni značaj. Nemački, francuski, italijanski i ruski često zavise od školskog izbora, migracije, studija ili rada, dok turski, srpski, bošnjački, romski i vlaški mogu zadovoljiti potrebe za očuvanjem nasleđa, zajedničkom i lokalnom komunikacijom. Zato odgovarajuća opcija za učenje zavisi od ciljnog jezika, mesta, uzrasta, institucije, svrhe, potrebnog nivoa i toga da li je potreban priznati sertifikat.