Fampiasam-bola eto Madagasikara

Faritan’ny Lalàna momba ny fampiasam-bola 2023-002 fa ny fampiasam-bola araka ny lalàna dia renivola na fananana apetraka maharitra ao amin’ny orinasa malagasy, sady ekena ny loza mety hitranga ara-toekarena. Tafiditra amin’izany ny anjara sy ny ampahany amin’ny orinasa, ny fatoran’ny orinasa, ny trosa orinasa, ny fampindramam-bola, ny vola arotsaky ny tompon’ny orinasa ao amin’ny kaonty ankehitriny, ny fananana azo afindra sy tsy azo afindra, ny antoka, ny fananana ara-tsaina, ny fananan’ny orinasa ary ny fahalalana ara-teknika. Tsy tafiditra amin’io famaritana ara-dalàna io ny fampiasam-bola amin’ny portfolio sy ny trosam-panjakana; noho izany dia tsy tokony hafangaro amin’ny fananana ara-bola rehetra azo vidiana eto amin’ny firenena ny fiarovana omen’io famaritana io. Anisan’ny fomba mahazatra ny manorina na mividy orinasa malagasy, miditra amin’ny tetikasa amin’ny alalan’ny fiaraha-miasa, mividy anjara na trosa amin’ny orinasa tsy miankina, ary mamatsy vola ny orinasa miasa. Manampy amin’ny fananganana orinasa sy ny fanamorana ny fampiasam-bola ny EDBM, Economic Development Board of Madagascar. Tafiditra amin’ny fisoratana anarana amin’ny RCS sy ny sampan-draharaham-panjakana mahefa ny fananganana orinasa; milaza ny torolalana EDBM fa vita amin’ny nomerika ao Analamanga ao anatin’ny 48 ora eo ho eo izany, saingy miankina amin’ny raharaha sy ny toerana ny faharetany. Matetika ny orinasa dia mila solontena ara-tsosialy monina eto an-toerana farafahakeliny iray. Mety ilaina koa ny fahazoan-dalana amin’ny sehatra, ny mombamomba ny tompony mahazo tombontsoa, ny kaonty, ny fisoratana anarana ara-ketra ary ny fankatoavana momba ny tontolo iainana. Safidy voarindra kokoa ny taratasim-bolam-panjakana. Ny BTA dia midika hoe Bons du Trésor par Adjudication, na taratasim-bolam-panjakana amidy amin’ny lavanty. Ny BTF dia Bons du Trésor Fihary. Tanisain’ny taratasy ofisialy momba ny famoahana BTA tamin’ny 2026 ho mpandray anjara afaka ny banky, orinasa ary olon-tsotra, ary 4, 12, 24, 36 ary 52 herinandro ny fe-potoana. MGA 20,000,000 isaky ny fe-potoana ny vola farany ambany. Azo ampiana MGA 10,000,000 isaky ny dingana ny vola. Amin’ny alalan’ny seky na famindrana amin’ny banky na mpanelanelana nahazo alalana no anaovana ny fandoavana, ary iharan’ny IRCM ny zanabola. Amin’ny alalan’ny Trésor Public sy ny rafitry ny banky na mpanelanelana no ahazoana BTA, ary mitatitra ny tsena faharoa ny BFM. Tamin’ny tapany voalohan’ny 2024, manodidina ny MGA 571.3 lavitrisa ny BTA mbola tsy voaloa, 10.8% teo ho eo ny salan’isan’ny zanabola nekena, ary MGA 9.6 lavitrisa teo ho eo no fitambaran’ny varotra notaterina teny amin’ny tsena faharoa, tamin’ny fifanakalozana 70. Nahatratra 34.5% ny fandraisan’anjaran’ny tsy banky, nefa mbola nanjaka ny banky, ka tsy azo raisina ho toy ny varotra amin’ny tsenan’ny olon-tsotra be mpividy ny fivarotana indray. Mety hampiasa tany hofaina maharitra na tetikasa fambolena, fizahantany, fotodrafitrasa momba ny angovo na fananana miasa hafa ny fampiasam-bola amin’ny fananana azo tsapain-tanana. Tsy mahazo manana tany mivantana eto Madagasikara ny vahiny. Mety haharitra hatramin’ny 99 taona ny fampanofana emphytéotique azo havaozina, ary amin’ny ankapobeny io rafitra io no ampiasain’ny orinasa malagasy fehezin’ny vahiny. Mila fanamarinana misaraka ny titra na taratasy fananan-tany, ny rojo fifanarahana fampanofana, ny fahazoan-dalana, ny adidy amin’ny fiarahamonina ary ny fanombanana ny tontolo iainana. Natokana ho an’ny mpampiasa vola eto an-toerana ny fanangonana volamena amin’ny fanasan-tany, ny fitrandrahana madinika ary ny jono madinika; mety hanova ny fahafahana miditra amin’ny asa hafa kosa ny lalàna momba ny sehatra, ny fitsipika momba ny fifamalian’ny firenena ary ny fifanarahana iraisam-pirenena. Afaka mampiasa ZEF, izay midika hoe Zone na Entreprise Franche, ny orinasa mahafeno fepetra sady mifantoka amin’ny fanondranana, mba hahazoana tombontsoa ara-ketra, fadintseranana, ara-bola ary ara-tsosialy araka ny lalàna. Rafitra ho an’ny orinasa miasa ny ZEF fa tsy solon’ny fampiasam-bola amin’ny portfolio tsy misy fitantanana. Misy rafitra hafa koa toy ny PPP, ny fifanarahana fanomezana zo hampiasa na hitantana asa, ary ny fahazoan-dalana amin’ny sehatra. Anisan’ny sehatra ampandrosoin’ny EDBM ny fambolena sy fiompiana, ny harena an-kibon’ny tany, ny teknolojian’ny fampahalalam-baovao sy ny fifandraisana, ny indostria maivana sy ny lamba, ny angovo azo havaozina, ny fizahantany, ny fotodrafitrasa ary ny fiompiana zavamananaina anaty rano. Mety ho tafiditra amin’ny fampiasam-bola koa ny fananana ara-tsaina rehefa voasoratra na tazonina eto an-toerana ireo zo mifandraika amin’izany. Mety hanambatra fe-potoana BTA mifanesy ho fitanana vola azo ampiasaina, anjara sy trosan’ny orinasa na tetikasa miasa, ary ampahany amin’ny fananana azo tsapain-tanana mifototra amin’ny zon’ny fampanofana voarakitra tsara ny portfolio azo ampiharina. Zava-dehibe ny loza ateraky ny vola satria mety hampihena ny tombony refesina amin’ny vola hafa ny fihenan’ny sandan’ny MGA, ny fiakaran’ny vidim-piainana ary ny famerana ny famadihana vola. Mitatitra fiakaran’ny vidim-piainana 8.6% isan-taona ny rakitra fikarohana tamin’ny Jona 2026. Anisan’ny loza hafa ny tsy fahazoana antoka politika sy momba ny trosam-panjakana, ny fahasarotana mahazo trosa, ny fahatapahan-jiro, ny rivo-doza sy ny haintany, ny fiovan’ny vidin’entana, ny ady momba ny tany, ny tsy fahampian’ny angona ivelan’ny sehatra ara-dalàna, ny kolikoly, ny fiovan’ny fahazoan-dalana sy ny hetra, ary ny fahasarotana mivarotra ny fananana tsy miankina. Mampihena ny fifantohan’ny loza nefa tsy miantoka tombony na misakana fatiantoka ny fanaparitahana ny vola amin’ny mpamoaka, sehatra, toerana, fe-potoana ary fananana MGA na vola azo ovaina malalaka samihafa. Mitovy ny fitsaboana ara-dalàna ny mpampiasa vola malagasy sy vahiny araka ny lalàna momba ny fampiasam-bola, arakaraka ny fameperana ara-dalàna. Arovana ny fananana, ary tsy maintsy misy antony ho an’ny daholobe, arahina lalàna sy tsy manavakavaka, ary aloa mialoha ny onitra ara-drariny sy mahomby vao azo alaina an-keriny ny fananana. Azo afindra tsy mila fankatoavana mialoha ny tombony, ny dividends, ny vola avy amin’ny fampiasana zon-tsaina, ny saram-pitantanana, ny fidiram-bolan’ny mpiasa vahiny ary ny vola sasany, saingy mihatra ny fanambarana any amin’ny Minisiteran’ny Fitantanam-bola, ny fanarahana hetra, ny fampiasana mpanelanelana nahazo alalana ary ny fepetra momba ny vola azo ovaina malalaka. Mety mila fankatoavana mialoha avy amin’ny Minisiteran’ny Fitantanam-bola ny fifanakalozana renivola sy ara-bola hafa. Tsy maintsy manaraka ny adidy momba ny filaminam-bahoaka, ny fahasalamana, ny fiarovana, ny fahadiovana, ny zon’olombelona, ny ady amin’ny kolikoly, ny tontolo iainana ary ny fiarahamonina ny mpampiasa vola, anisan’izany ny adidy mifandraika amin’ny fandraisana mpiasa eo an-toerana, ny famatsiana, ny fiofanana ary ny fanarenana toerana. Tsy misy porofo avy amin’ny loharano ofisialy nodinihina momba ny tsenam-bola anatiny efa miorina, ny fahafahana mampiasa ETF na tahirim-bola iarahan’ny maro, ary tsy nisy vokatra crypto na fananana nomerika voafehy ara-dalàna teo an-toerana hita. Anisan’ny lohahevitra mifanakaiky amin’ny fampiasam-bola nefa misaraka aminy ny tahiry any amin’ny banky, ny tolotra fandoavam-bola ary ny fampindramam-bola mahazatra. Matetika ny fifandirana dia atomboka amin’ny fifanarahana am-pirahalahiana; raha tsy voavaha ao anatin’ny enim-bolana, dia mety hihatra ny fifanarahana, ny fifanekena iraisam-pirenena, ny fitsarana malagasy, na ny fomba CAMM na CIRDI an-tsoratra mifanaraka amin’ilay raharaha. Mety hanafoana ny fahafahana mampiasa fomba hafa mitovy fotoana ny fisafidianana toerana handaminana fifandirana.