Монгол дахь сургууль

Монголын албан ёсны сургуулийн тогтолцоонд сургуулийн өмнөх боловсрол, ерөнхий боловсрол багтана. Сургуулийн өмнөх боловсрол ерөнхийдөө 2–5 насны хүүхдийг хамарч дөрвөн жил үргэлжилнэ. Таван настны бэлтгэл жил заавал байх бөгөөд хамгийн багадаа 200 цагийн сургалттай. Хүлээн зөвшөөрөгдсөн сургуулийн өмнөх боловсрол эсвэл сургуульд бэлтгэх үүрэггүй хүүхэд харах үйлчилгээ энэ сургуулийн тогтолцооноос гадуур байна. Ерөнхий боловсрол 12 жил үргэлжилнэ. Бага боловсрол 1–5 дугаар анги, суурь боловсрол 6–9 дүгээр анги, бүрэн дунд боловсрол 10–12 дугаар анги байна. Монголд Германы Gymnasium, Realschule, Hauptschule-тэй шууд дүйх сургууль ашигладаггүй. Сургуулийг үндсэндээ боловсролын үе шат, олгох ерөнхий боловсролын төрлөөр ялгана. Ерөнхий боловсролын сургуулийг нийтлэгээр ерөнхий боловсролын сургууль гэж нэрлэж, ЕБС гэж товчилдог. Хүүхэд ердийн нөхцөлд зургаан настайдаа нэгдүгээр ангид элсэнэ. Хөгжил, эрүүл мэнд эсвэл нотлогдох бусад шалтгаанаар долоон настайдаа элсүүлэхийг зөвшөөрч болно. Нэгдүгээр ангид элсүүлэхдээ сургууль элсэлтийн шалгалт авч болохгүй. 2026–27 оны хичээлийн жилд 2020 онд төрсөн хүүхдийг төрийн сургуулийн нэгдүгээр ангид E-Mongolia-гаар цахимаар 2026 оны наймдугаар сарын 17–28-нд бүртгүүлэхээр төлөвлөсөн. Хүүхдийн хаяг чухал: хамран сургах тойрог харьяалах сургуулийг тодорхойлоход тусалдаг. Цахимаар бүртгүүлэх боломжгүй гэр бүлд сургууль биечлэн тусалж болно. Сургуулийн төрлүүдэд 1–5 дугаар ангийн бага сургууль, цэцэрлэг-бага сургуулийн цогцолбор, 1–9 дүгээр ангийн суурь боловсролын сургууль, 1–12 эсвэл 6–12 дугаар ангийн бүрэн дунд сургууль багтана. Монголд төрийн, орон нутгийн, хувийн сургууль, зургаадугаар ангиас эхлэх төрөлжсөн авьяас хөгжүүлэх хөтөлбөр, төрөлжсөн болон олон улсын хөтөлбөр, дотуур байртай сургууль, сургуулийн өмнөх боловсролын өөр хэлбэр, зайны болон цахим сургалт, эцэг эхийн хүсэлтээр гэрээр бага боловсрол эзэмшүүлэх, хүүхэд ба насанд хүрэгчдийн нөхөн боловсрол бий. Техникийн болон мэргэжлийн боловсрол нь ерөнхий боловсролын үе шат бус; 9 эсвэл 12 дугаар ангиас хойших тусдаа зам юм. Хичээлийн жил ерөнхийдөө есдүгээр сарын 1-нээс зургаадугаар сарын 15 хүртэл үргэлжилж, 170–185 орчим хичээлийн өдөртэй. Цэцэрлэг ихэвчлэн есдүгээр сарын 1-нээс зургаадугаар сарын 1 хүртэл ажиллана. Орон нутгийн уур амьсгал, нөхцөл шаардвал аймаг эсвэл нийслэлийн саналд үндэслэн боловсролын байгууллага хичээлийн хуанлийг өөрчилж болно. Хөдөө, алслагдсан бүсэд сургуульд хүрэхэд дотуур байр онцгой ач холбогдолтой. Монгол хэл нь сургалтын үндсэн хэл, англи хэл нь гол гадаад хэл юм. Холбогдох тохиолдолд эх хэлээрээ суралцах эрхийг тогтолцоо хүлээн зөвшөөрдөг. Гадаад, олон улсын сургууль монгол хэл, үндэсний бичиг, монголын уран зохиол, монголын түүхийг монгол хэлээр заах ёстой. Хөтөлбөрт математик, байгалийн ба нийгмийн ухаан, хүмүүнлэгийн ухаан, хэл ба харилцаа, биеийн тамир, урлаг, гоо зүй, дижитал ба бүтээлч технологи, иргэний болон амьдрах ухаан багтана. Бүрэн дунд боловсролд заавал болон сонгон судлах хичээл байна. Бага боловсролын шинэчилсэн хөтөлбөр 2026–27 онд 1, 2 дугаар ангиас эхэлж, 2027–28 онд 3–5 дугаар ангид өргөжнө. Pearson English-ийг 2025–26 онд 3–9 дүгээр ангид үе шаттай нэвтрүүлж, цааш 3–12 дугаар ангийг хамруулах зорилт тавьсан. Сургууль хүүхдийн сургуульд бэлэн байдлыг үнэлж, сурлагын ахиц, дэвшүүлэлт, төгсөлтийг хянадаг. 1–3 дугаар ангид тоон эсвэл үсгэн дүн хэрэглэдэггүй. Дэвшүүлэх шийдвэрийг сургууль гаргаж, орон нутгийн боловсролын байгууллага төгсөлтийн эцсийн үнэлгээ хийнэ. Үнэлгээний дараа суралцагч төгсөлтийн баримт бичиг авч, гэрчилгээг цахимаар мөн авах боломжтой. 9 дүгээр анги төгссөн хүн Суурь боловсролын гэрчилгээ авна. 12 дугаар анги төгссөн хүн Бүрэн дунд боловсролын үнэмлэх авна. Эдгээр гэрчилгээ нь өөр журамтай техникийн болон мэргэжлийн боловсрол, дээд боловсролд шилжихэд хэрэгтэй бөгөөд тэдгээр нь сургуулийн тогтолцооноос гадуур байна. Төрийн болон орон нутгийн ерөнхий боловсролын сургууль ерөнхийдөө сургалтын төлбөргүй. Бага ангийн сурах бичгийг үнэ төлбөргүй өгдөг бол 6–12 дугаар ангийн сурах бичгийг сургуулийн номын сангаас төлбөртэй авч болох эсвэл худалдан авч болно. Гэр бүл сургалтын хэрэгсэл, дүрэмт хувцсыг ихэвчлэн өөрсдөө хангана; дүрэмт хувцас заавал. Сургууль багш, суралцагчаас хууль бус төлбөр, хандив, хураамж шаардаж болохгүй. Хоол, дотуур байрны үйлчилгээ зохицуулалттай боловч орон нутгийн хоол, байр, төсвийн журам авах төлбөр, хөнгөлөлтийн хэмжээнд нөлөөлж болно. Суралцагч ялгаварлан гадуурхалтаас ангид, хүчирхийлэл, дээрэлхэлт, дарамтгүй аюулгүй орчинд байх эрхтэй. Хэрэгцээнээс хамааран ганцаарчилсан сургалтын төлөвлөгөө, хүртээмжтэй материал, тусгай хэрэгцээний багш, туслах ажилтан, эмч, сувилагч, бусад мэргэжилтний дэмжлэг үзүүлж болно. Сонсголын бэрхшээлтэй суралцагч бичгээр харилцах болон монгол дохионы хэлний дэмжлэг авах боломжтой. Сургууль нийгмийн ажил, сэтгэл зүйн дэмжлэг, мэргэжлийн чиг баримжаа, авьяас хөгжүүлэх, амжилтын хөтөлбөр хэрэгжүүлж болно. Орон нутгийн захиргаа нийгмийн ба санхүүгийн дэмжлэг, аюулгүй унаа, дотуур байр, хөгжлийн бэрхшээлийн дэмжлэг, нөхөн сургалт зэрэг арга хэмжээг хариуцна. Номын сан, хичээлээс гадуурх үйл ажиллагаа, хоол, хуулиар зөвшөөрсөн зайны сургалт нь сургуулийн амьдралын хэсэг юм. Боловсролын яам улсын бодлого тогтоож, хөтөлбөр батлан, санхүүжилтийн журмыг гаргана. Боловсролын ерөнхий газар хэрэгжилт, мэргэжлийн зөвлөмжид тусалж, үндэсний болон мэргэжлийн зөвлөл хөтөлбөрт зөвлөнө. Аймаг, нийслэлийн боловсролын газар, дүүргийн боловсролын хэлтэс орон нутгийн хэрэгжилт, чанар, арга зүйн дэмжлэг хариуцна. Засаг дарга, сум, дүүргийн захиргаа барилга, засвар үйлчилгээ, тээвэр, дотуур байр, хүртээмжийг хариуцна. Сургуулийн захирал, багш нарын зөвлөл, сургуулийн зөвлөл элсэлт, сургалт, суралцагчийн дэмжлэг, дотоод удирдлагыг хэрэгжүүлнэ. 2025–26 оны хичээлийн жилд Монгол Улс 900 ерөнхий боловсролын сургуультай гэж мэдээлсэн: үүнээс 717 төрийн эсвэл орон нутгийн, 183 хувийн сургууль, нийт 819,907 суралцагчтай.