Visoko obrazovanje u Crnoj Gori

Visoko obrazovanje u Crnoj Gori uređuju Ministarstvo prosvjete, nauke i inovacija, Savjet za visoko obrazovanje, Agencija za kontrolu i obezbjeđenje kvaliteta visokog obrazovanja (AKOKVO) i ustanove visokog obrazovanja. AKOKVO vodi registar ustanova i programa. Prije prijave provjerite aktuelnu akreditaciju programa, nivo, jezik, način izvođenja i period akreditacije jer se studije moraju odvijati na akreditovanom programu. Univerzitet Crne Gore (Univerzitet Crne Gore, UCG) glavni je javni univerzitet. Druge ustanove obuhvataju Univerzitet Donja Gorica, Univerzitet Mediteran, Univerzitet Adriatik i samostalne fakultete i visoke škole. Konkretna ponuda zavisi od ustanove i treba je provjeriti u registru AKOKVO-a i aktuelnim informacijama ustanove. Glavnu strukturu čine osnovne studije, postdiplomske specijalističke ili master studije i doktorske studije. Program osnovnih studija obično nosi 180 ili 240 ECTS kredita. ECTS krediti mjere opterećenje studenta potrebno za ispunjavanje studijskih obaveza; jedna akademska godina obično odgovara 60 ECTS kredita. Postdiplomske specijalističke studije uglavnom nose 60 ECTS kredita, dok master program nosi 60 ili 120 ECTS kredita. Integrisani akademski programi mogu nositi 300 ili 360 ECTS kredita. Doktorske studije obično nose 180 ECTS kredita i uključuju disertaciju. Programi mogu biti akademski ili primijenjeni, a za regulisane profesije mogu važiti dodatni evropski zahtjevi. Program osnovnih studija mora obuhvatiti najmanje 30 ECTS kredita praktične nastave. Mogu biti dostupni izborni moduli, dualni aranžmani i učenje na daljinu, iako se ispiti uglavnom održavaju u prostorijama ustanove. Akademska godina obično ima dva semestra od oko 14 sedmica, u skladu s kalendarom ustanove. Uslovi upisa zavise od nivoa studija i akta ustanove. Za osnovne studije kandidati obično moraju imati završenu srednju školu nivoa IV1 Nacionalnog okvira kvalifikacija. Rangiranje može uzeti u obzir uspjeh u školi, eksterni maturski ili stručni ispit, odgovarajuće predmete, takmičenja i diplomu Luča. Može biti potreban prijemni ispit. Matura ili stručni ispit čine najmanje 15% bodova za upis. Umjetnički programi mogu izuzetno dopustiti prijavu bez završene srednje škole kandidatima koji polože traženi prijemni ispit. Primjenjuju se afirmativne mjere za kandidate s invaliditetom i kandidate romske i egipatske nacionalnosti. Za upis na specijalističke studije obično se traži odgovarajuća kvalifikacija osnovnih studija od najmanje 180 ECTS kredita. Za master studije se obično traži odgovarajuća akademska kvalifikacija osnovnih studija od 180 ili 240 ECTS kredita, a može biti potreban i prijemni ispit. Za doktorske studije obično se traži odgovarajuća akademska kvalifikacija master studija ili integrisana akademska kvalifikacija, uz dodatne kriterijume ustanove. Ustanova visokog obrazovanja objavljuje konkurs u skladu sa svojom licencom i statutom. Za konkurs javne ustanove potrebna je saglasnost Vlade. Prijave na osnovne i postdiplomske studije mogu se podnijeti elektronski, uz pisanu alternativu ako elektronska prijava nije moguća. Ne postoji jedinstveni kalendar prijava. Na primjer, UCG je za osnovne i postdiplomske studije 2026/27. koristio upisi.edu.me 25. i 26. juna 2026. s rokom do 16.00; datumi, kvote i programi se razlikuju. Javne ustanove uglavnom ne naplaćuju školarinu za osnovne i postdiplomske studije, ali postoje izuzeci, uključujući programe na stranom jeziku, istovremeni upis na dva programa osnovnih ili postdiplomskih studija i nedovoljan akademski napredak. Doktorske studije na javnim ustanovama plaćaju se. Privatne ustanove mogu naplaćivati osnovne, postdiplomske i doktorske studije. Iznos određuje organ upravljanja ustanove i može se razlikovati po programu. Dodatni troškovi mogu obuhvatiti prijave, priznavanje stranih kvalifikacija, ovjerene prevode, studijski materijal, smještaj, hranu, prevoz, boravak i osiguranje. Strani kandidati imaju zakonsko pravo da se prijave pod istim uslovima kao državljani Crne Gore. Isti tretman izričito važi za državljane Evropske unije, Evropskog ekonomskog prostora i Švajcarske i članove njihovih porodica. Program na stranom jeziku prati postupak koji određuje ustanova. Priznavanje strane kvalifikacije odvojeno je od upisa i samo po sebi ne obezbjeđuje prijem, licencu za obavljanje profesije niti boravak. Ministarstvo obrađuje zahtjeve za priznavanje stranih kvalifikacija preko eservisi.edu.me. Zahtjev može tražiti diplomu, uvjerenje o položenim ispitima ili dodatak diplomi, skenirana dokumenta i ovjeren prevod na crnogorski koji je izradio sudski tumač kada je to potrebno. Administrativna taksa iznosi 100 EUR po zahtjevu i nivou. Rješenje se preuzima lično u roku od 30 dana. Priznavanje strane srednjoškolske kvalifikacije važno je prije upisa na osnovne studije. Student stiče status upisom i zaključuje ugovor o studiranju kojim se uređuju uzajamna prava i obaveze. Učešće u nastavi, poštovanje akata ustanove, akademska etika, naknade, dokumentacija i rokovi dio su studentskih obaveza. Studenti imaju pravo na kvalitetno obrazovanje, objektivno ocjenjivanje, davanje mišljenja o nastavnom osoblju, žalbu, pristup nastavi, biblioteci i računarima, učešće u upravljanju ustanovom, ravnopravnost i zaštitu od diskriminacije. Studije se mogu privremeno prekinuti zbog trudnoće, porodiljskog ili roditeljskog odsustva, duže bolesti ili druge opravdane situacije. Žalba na ispitnu ocjenu obično se podnosi u roku od 48 sati; odluka komisije je konačna. Sudska zaštita je i dalje moguća u slučaju povrede studentskih prava. Napredovanje zavisi od prijave predmeta i rezultata ispita. Ustanova može dozvoliti napredovanje s manje od 45 ECTS kredita samo kada je jedini nepoloženi predmet vrednovan s više od 15 ECTS kredita. Student koji se finansira iz budžeta i ostvari najmanje 45 ECTS kredita zadržava budžetski status. Student s manje od 45 ECTS kredita može preći na samofinansiranje. Ustanova može dozvoliti prenos do 10 ECTS kredita iz prethodne godine uz naknadu koju određuje ustanova. Prelazak zavisi od akta ustanove i priznavanja završenih studijskih obaveza. Studentima mogu biti dostupni smještaj ili ishrana u domu, studentski krediti, stipendije za najbolje studente, subvencionisani prigradski ili međugradski prevoz, zdravstvena zaštita i studentski rad. Studentski parlament i studentske organizacije omogućavaju institucionalno učešće. Za 2026/27. Ministarstvo je najavilo 450 stipendija za najbolje studente iz oblasti prirodnih, tehničkih i tehnoloških, medicinskih, poljoprivrednih, društvenih i humanističkih nauka, kao i za studente s invaliditetom i deficitarna zanimanja. Uobičajeni uslovi obuhvataju najmanje drugu godinu studija, prvi upis akademske godine, bez izgubljene godine ili promjene programa, položene sve ispite iz prethodne godine i prosječnu ocjenu od najmanje 9,00. Stipendija se isplaćuje u deset jednakih mjesečnih rata. Navedeni rok za prijavu bio je od 1. do 31. oktobra 2026. preko upisi.edu.me, uz rok za žalbu od osam dana. Studenti upisani u semestar koji žive izvan mjesta studiranja mogu ispuniti uslove za smještaj u domu. Pri rangiranju studenata prve godine mogu se koristiti školske ocjene i rezultat mature; za kasnije godine prosjek prethodne godine, a za upis na postdiplomske studije prosjek prethodnog ciklusa. Do 7% kapaciteta namijenjeno je kandidatima s invaliditetom, kandidatima romske i egipatske nacionalnosti, kandidatima bez roditelja ili s jednim roditeljem i korisnicima materijalne podrške. Studenti s invaliditetom i studenti romske i egipatske nacionalnosti imaju pravo na besplatan smještaj i ishranu u skladu s navedenim pravilima za domove. Doktorski studenti mogu dobiti mjesto samo ako preostane kapaciteta i po ekonomskoj cijeni. Stranom studentu koji boravi u Crnoj Gori radi visokog obrazovanja duže od 90 dana potrebna je dozvola za privremeni boravak. Zahtjev obično traži dokaz o studiranju, dovoljno sredstava, smještaj, zdravstveno osiguranje i važeću putnu ispravu, kao i ispunjavanje zakonskih i bezbjednosnih uslova. Student zahtjev podnosi lično. Ako je potpun zahtjev podnijet prije isteka 90 dana boravka, student može ostati dok se čeka odluka. Ciljni rok za donošenje odluke je 40 dana. Dozvola može važiti do godinu dana i treba je produžiti najmanje 30 dana prije isteka; potrebna je važeća potvrda o studiranju. Završetak studija donosi diplomu, dodatak diplomi i uvjerenje o položenim ispitima ili drugu akademsku evidenciju. Ustanova vodi evidenciju o diplomama, studentima i ispitima. Upis na master ili doktorske studije zaseban je konkurentski postupak. Zaposlenje u regulisanoj profesiji može zahtijevati dodatno profesionalno priznavanje ili licenciranje, a sama diploma ne daje takvu licencu.