ပၢၼ်ႇၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႇမႃႇ

ပိူင်မၢႆၸုမ်းငိုၼ်း 2016 ပဵၼ်ၽွၼ်းၵၢၼ်ၼိုင်ႈၶွင်ပိူင်မၢႆပၢၼ်ႇမိူင်းမၢၼ်ႇမႃႇ။ ၸုမ်းဢၼ် CBM ပၼ်ဝႂ်ၶႂၢင်ႉၵူၺ်း ၸင်ႇႁပ်ႉငိုၼ်းၾၢၵ်ႇလႆႈ။ ပၢၼ်ႇ Myanma Economic Bank (MEB)၊ Myanma Foreign Trade Bank (MFTB)၊ Myanma Investment and Commercial Bank (MICB) လႄႈ Myanma Agriculture and Development Bank (MADB) ပဵၼ်တူဝ်ယၢင်ႇပၢၼ်ႇၸိုင်ႈမိူင်း။ ပၢၼ်ႇပုဂ္ဂလိၵ်ႈမီး KBZ၊ AYA Bank၊ CB Bank၊ Yoma Bank၊ MAB၊ UAB၊ MCB၊ AGD၊ FPB၊ GTB၊ MWD Bank လႄႈ SMEDB။ ပၢၼ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်းလႄႈသႃၶႃပၢၼ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်း ပဵၼ်ၸုမ်းၽၢႆႇသႃႇ၊ လူဝ်ႇထတ်းၶေႃႈမုၼ်း CBM ယၢမ်းလဵဝ်။ ၽိုၼ်မၢႆ Myanmar Banks Association မိူဝ်ႈၼိုင်ႈတႅမ်ႈဝႃႈ မီးပၢၼ်ႇၽၢႆႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈ 31၊ ၼႂ်းၼၼ်ႉပုဂ္ဂလိၵ်ႈ 27 လႄႈၸိုင်ႈမိူင်း 4၊ ၵူၺ်းၵႃႈဢမ်ႇၸႂ်ႈသဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈဝႂ်ၶႂၢင်ႉ CBM ယၢမ်းလဵဝ်တဵမ်ထူၼ်ႈ။ ပၢၼ်ႇၵမ်ႈၼမ်ပၼ်ပၢင်ႇငိုၼ်းဢွမ်ႇ၊ ပၢင်ႇယၢမ်းလဵဝ်၊ ငိုၼ်းၾၢၵ်ႇႁွင်ႉ၊ ငိုၼ်းၾၢၵ်ႇတမ်းၶၢဝ်း၊ ပၢင်ႇလုၵ်ႈဢွၼ်ႇလႄႈပၢင်ႇငိုၼ်းၼွၵ်ႈငိုၼ်းမိူင်း။ ၽွၼ်းၵႃႈၽွၼ်း၊ ပိူင်ထွၼ်ငိုၼ်း၊ ငိုၼ်းၼိမ့်သုတ်းလႄႈၵႃႈၸႂ်ႉၸၢႆႇၶိုၼ်ႈတီႈပၢၼ်ႇလႄႈၽွၼ်းၵၢၼ်။ ပၢင်ႇပုဂ္ဂလိၵ်ႈပႃး NRC၊ ၶႅပ်းႁၢင်ႈ၊ တီႈယူႇ၊ ၵၢၼ်လႄႈမၢႆမိုဝ်း။ ပၢၼ်ႇၵမ်ႈၽွင်ႈယွၼ်းၵူၼ်းၼႄလၢႆးႁူႉၸၵ်း ဢမ်ႇၼၼ်ၽိုၼ်ယိုၼ်ယၼ်ငိုၼ်းမႃး။ တူဝ်ယၢင်ႇပၢင်ႇ KBZ savings မီး NRC တူဝ်ၸริงလႄႈငိုၼ်းပိုတ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ်ၼိမ့်သုတ်း MMK 1,000၊ KBZ current account ၸၢင်ႈလူဝ်ႇၵူၼ်းၼႄ 2 ၵေႃႉလႄႈ MMK 1,000,000။ ၼႆႉပဵၼ်တူဝ်ယၢင်ႇပၢၼ်ႇပၢၼ်ႇ၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈပိူင်ၸိုင်ႈမိူင်း။ ၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်းမီးပိူင်ၶဝ်ႈၸႂ်ႉၽၢႆႇၽွၼ်း။ လၢႆးပိုတ်ႇပၢင်ႇငိုၼ်းမိူင်းပိုၼ်ႉ CB Bank ဢၼ်တႅမ်ႈဝႆႉ ၸႂ်ႉ passport လႄႈ visa၊ ၶၢဝ်းယူႇၶိုၼ်ႈတီႈသၢႆငၢၼ်း။ ၵူၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၸၢင်ႈလူဝ်ႇမီး visa ဢၼ်ၸႂ်ႉလႆႈ 3 လိူၼ် ဢမ်ႇၼၼ် 72 ဝၼ်းတိတ်းတေႃႇ။ ၵူၼ်းမီး visa ၵၢၼ်ပဵၼ်ၵူၼ်းယူႇပၵ်းတီႈၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈလူဝ်ႇၶၢဝ်းယၢမ်းၼမ်ပၢႆ 6 လိူၼ်လႄႈ 183 ဝၼ်းတိတ်းတေႃႇ။ ငိုၼ်းပိုတ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ်ၼိမ့်သုတ်း MMK 1,000၊ ပၢင်ႇဢမ်ႇပၼ်ၽွၼ်းၵႃႈၽွၼ်း။ ၽူႈႁဵတ်းၵၢၼ်သႃၶႃထုၵ်ႇလီယိုၼ်ယၼ်ၶေႃႈမၵ်းမၼ်ႈယၢမ်းလဵဝ် ယွၼ်ႉၸၼ်ႉၵူၼ်းဝႆႉ၊ ပိူင်ၽွၼ်းၵၢၼ်လႄႈပိူင်ပၢၼ်ႇၸၢင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ။ ပၢင်ႇၵၢၼ်ၸၢင်ႈလူဝ်ႇၽိုၼ်လိၵ်ႈၸုမ်းလႄႈၽိုၼ်ၵၢၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈတီႈၽၢႆႇၸတ်းၵၢၼ်လူင်းလၢႆးၵၢၼ်လႄႈကုမ္ပဏီ (DICA)၊ ဝႂ်လူင်းလၢႆး ဢမ်ႇၼၼ်တင်ႈကုမ္ပဏီ၊ ၽိုၼ် MyCO၊ မၢႆမၼ်ႈကုမ္ပဏီ၊ Forms 6 လႄႈ 26၊ ၶေႃႈတႅပ်းတတ်း board၊ မၢႆမိုဝ်းဢၼ်မီးသုၼ်ႇ၊ ၽိုၼ် NRC/passport လႄႈၽိုၼ်ယိုၼ်ယၼ်ငိုၼ်းမႃး။ ဝႂ်တႃႇၵႃႉၶၢႆၼွၵ်ႈမိူင်း ဢမ်ႇၼၼ်ၶဝ်ႈမိူင်းၸၢင်ႈလူဝ်ႇၸွမ်းၵၢၼ်။ ပၢၼ်ႇတႅပ်းတတ်းၽိုၼ်လႄႈၵူၼ်းမီးသုၼ်ႇၸွမ်းၶွမ်ႇပၼီႈ၊ ၵၢၼ်ငိုၼ်းလႄႈၵၢၼ်ၵႃႉတႄႉတႄႉ။ ပၢၼ်ႇပၼ်ၵၢၼ်သႃၶႃ၊ ငိုၼ်းၸၢႆႇတီႈcounter၊ ATM၊ banking မိုဝ်းထိုဝ်၊ internet banking လႄႈၵမ်ႈတီႈၵူၼ်းၵၢင်ၸၢင်ႈႁဵတ်း။ လွင်ႈမီးၽွၼ်းၵၢၼ်ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၸွမ်းပိုၼ်ႉတီႈ၊ သၢႆငၢၼ်းပၢႆးၵၢၼ်တိုၵ်း၊ ၾႆးၾႃႉ၊ ၽိုၼ်လိၵ်ႈထႅင်ႈ၊ ငိုၼ်းသႂ်ႇမိုဝ်းလႄႈပၢၼ်ႇတႅတ်ႈတႅၼ်း။ ငိုၼ်း Kyat (MMK) သႂ်ႇမိုဝ်းယင်းပဵၼ်လၵ်း။ လၢႆးတၢင်ႇၸိူဝ်းမီးဢၢပ်ႇပၢၼ်ႇ၊ CBM-Net၊ check၊ ၶေႃႈသင်ႇၸၢႆႇ၊ ATM၊ POS၊ ၵႃႉၶၢႆဢွၼ်ႇလၢႆး၊ banking မိုဝ်းထိုဝ်၊ internet banking လႄႈၵူၼ်းၵၢင်ၸၢႆႇတီႈၼႃႈသႃၶႃ။ Myanmar Payment Union (MPU) ၵုမ်းၵမ်ၶွင်ၶၢႆႉၵၢၼ်ၵၼ် တႃႇ ATM၊ POS၊ ၵႃႉၶၢႆဢွၼ်ႇလၢႆးလႄႈဢၢပ်ႇငိုၼ်းၼႂ်းပၢၼ်ႇ။ ၶႅပ်းၸႂ်ႉလႆႈတီႈၶွင်ၶၢႆၵၼ်ပေႃးၶႅပ်း၊ ATM ဢမ်ႇၼၼ်ၽူႈၶၢႆၼႄဝႃႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈ။ MyanmarPay/MMQR ပဵၼ်ပိူင် QR ၸိုင်ႈမိူင်းလႄႈၶိူင်ႈလႅၵ်ႈၵၢၼ်ငိုၼ်း ၽွင်းပိုတ်ႇ 28 February 2025။ ၵွင်ႇပၢၼ်ႇလႄႈ wallet ဢၼ်ၶဝ်ႈႁူမ်ႈ၊ ၵူၺ်းၵႃႈၵၢၼ်ႁပ်ႉ၊ limit လႄႈၶၢဝ်းငိုၼ်းၶိုၼ်ႈတီႈၽူႈၶၢႆလႄႈၽူႈပၼ်ၵၢၼ်။ ၵၢၼ်ငိုၼ်းမိုဝ်းထိုဝ် (MFS) ပဵၼ်ၵၢၼ်ငိုၼ်းၸၢႆႇဢွၼ်ႇလၢႆး ဢမ်ႇၼၼ်တူဝ်ထူပ်း ဢၼ်ၽူႈၵုမ်းၵမ်ၶိူင်ႈမိုဝ်းထိုဝ် ဢမ်ႇၼၼ်ၸုမ်းငိုၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈပၢၼ်ႇဢၼ် CBM ပၼ်ဝႂ်ၶႂၢင်ႉပၼ်။ Wallet Wave Money၊ KBZPay၊ CB Pay၊ AYA Pay လႄႈ OnePay ပၼ်ၵၢၼ်သႂ်ႇငိုၼ်း၊ ထွၼ်ငိုၼ်း၊ ဢၢပ်ႇ၊ ၸၢႆႇbill၊ QR၊ ၵွင်ႇပၢၼ်ႇလႄႈသူင်ႇငိုၼ်းၼႂ်းမိူင်း/ၼွၵ်ႈမိူင်း။ Wave Money လၢတ်ႈဝႃႈမီးဆိုင်ဢေးၵျႅၼ်ႉၼမ်ပၢႆ 60,000။ Wallet ၸၢင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်တႃႇၵူၼ်းဢမ်ႇမီးပၢင်ႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈယႃႇထင်ဝႃႈပဵၼ်ငိုၼ်းၾၢၵ်ႇပၢၼ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ်ၽွၼ်းၵၢၼ်ငိုၼ်းၾၢၵ်ႇလႄႈၵူႈငိုၼ်း။ ၶႅပ်းၸၢင်ႈပဵၼ် MPU debit၊ debit/credit/prepaid ၶွင်ပၢၼ်ႇ၊ ဢမ်ႇၼၼ် Visa၊ Mastercard၊ UnionPay ဢၼ်ၵွင်ႇတၢင်ႇၸိူဝ်း။ ၵၢၼ်ႁပ်ႉၼွၵ်ႈမိူင်းလႄႈဢွၼ်ႇလၢႆးဢမ်ႇမီးၵူႈတီႈ။ ပၢၼ်ႇဢၼ်ပၼ်ၶႅပ်းမၵ်းမၼ်ႈ limit ၶႅပ်း၊ ATM၊ ငိုၼ်းၸၢႆႇလႄႈၸၢင်ႈလူဝ်ႇ SIM လူင်းသဵၼ်ႈ၊ PIN၊ OTP ဢမ်ႇၼၼ် 3-D Secure။ ထတ်းၵႃႈၸႂ်ႉၸၢႆႇ၊ limit လႄႈၽူႈၶၢႆဢၼ်ႁပ်ႉယၢမ်းလဵဝ် ဢွၼ်တႄႇဢိင်ၶႅပ်း။ မိူင်းမၢၼ်ႇမႃႇမီးပိူင်ၵႅတ်ႇၶႄငိုၼ်းၾၢၵ်ႇ ဢၼ် Myanma Insurance ၵုမ်းၵမ်။ ပမာဏဢၼ်တႅမ်ႈဝႆႉ ၵႂၢင်ႈ MMK 100,000 ထိုင် MMK 1,000,000 တေႃႇၵူၼ်းၾၢၵ်ႇ၊ ၵႃႈပရီမီႇယမ် 0.12% လႄႈငိုၼ်းၸၢႆႇပေႃးပၢၼ်ႇလူတ်းၵႂႃႇတေႃႇထိုင် 60% ၶွင်ငိုၼ်းဢၼ်ၵႅတ်ႇၶႄ။ ထတ်းလွင်ႈၵႅတ်ႇၶႄ၊ ၽွၼ်းၵၢၼ်ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးလႄႈလၢႆးၸတ်းၵၢၼ်ငိုၼ်းမိူင်းၸွမ်းပၢၼ်ႇ၊ ယွၼ်ႉၶေႃႈမၵ်းမၼ်ႈဢၼ်မီး ဢမ်ႇၼႄဝႃႈငိုၼ်းၾၢၵ်ႇၵူႈဢၼ်လႆႈၵႅတ်ႇၶႄတဵမ်။ ၵၢၼ်ၸႂ်ႉပၢင်ႇလႄႈငိုၼ်းသႂ်ႇမိုဝ်း ၸၢင်ႈထုၵ်ႇၵုမ်းၵမ်လူတ်းၵၢၼ်ထွၼ်၊ ငိုၼ်းၽႃႇႁႅင်း၊ ပၢႆးတိုၵ်း၊ ၾႆးၾႃႉလႄႈၶွင်ၵွင်ႇ။ ၶေႃႈမုၼ်း World Bank ၼႄပိုင်ႈၽွၼ်းပၢၼ်ႇ 84.1% GDP ဢမ်ႇၼၼ် MMK 124.5 ထရီလီယၼ် ၼႂ်း December 2024; ငိုၼ်းၵူႈပုဂ္ဂလိၵ်ႈ 30.6% GDP ဢမ်ႇၼၼ် MMK 49.6 ထရီလီယၼ်၊ NPL ပၢၼ်ႇဢၼ်လိူၵ်ႈ 18.4% ၼႂ်းပီငိုၼ်း 2023/24။ ၶေႃႈၼႆႉၼႄၶၢဝ်းယၢမ်းလႄႈတူဝ်ယၢင်ႇၸွမ်ၸိုင်ႈ၊ ဢမ်ႇၼႄပၢၼ်ႇၵူႈဢၼ်ယၢမ်းလဵဝ်။ Yangon၊ Nay Pyi Taw၊ Mandalay၊ ပိုၼ်ႉတီႈၼႃႈၼႃးလႄႈပိုၼ်ႉတီႈပၢႆးတိုၵ်း မီးလွင်ႈၶဝ်ႈၸႂ်ႉပႅၵ်ႇၵၼ်တႄႉ။ ပၢင်ႇငိုၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်းၸၢင်ႈၸႂ်ႉ USD၊ EUR ဢမ်ႇၼၼ် SGD။ ၵၢၼ်သိုဝ်ႉငိုၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်း၊ ထွၼ်ငိုၼ်း၊ သူင်ႇငိုၼ်းပွၵ်ႈၼွၵ်ႈမိူင်းလႄႈဢၢပ်ႇၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း ၸွမ်းပိူင် CBM လႄႈသဵၼ်ႈတၢင်း correspondent ပၢၼ်ႇ။ MFTB လႄႈ MICB ထုၵ်ႇ US မၵ်းမၼ်ႈ SDN ၼႂ်း 2023၊ ၼႆႉႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးပိူင်ၵႅတ်ႇၶႄၽၢႆႇ US တႃႇၸုမ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈပိူင်ႁၢမ်ႈၵၢၼ်ၵူႈဢၼ်ၸွမ်းပၢၼ်ႇမၢၼ်ႇမႃႇ။ FATF မၵ်းမၼ်ႈမိူင်းမၢၼ်ႇမႃႇပဵၼ်မိူင်းၼႃႈသုင် တေလႆႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၽၢႆႇတူဝ်ထူပ်း 19 June 2026၊ ၼႆႉတိူဝ်းၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း၊ ၵူၺ်းၵႃႈၵၢၼ်ငိုၼ်းၸွႆႈလႄႈသူင်ႇငိုၼ်းၵိုင်ႇလီႁဵတ်းၸွမ်းၵၢၼ်တႅပ်းတတ်းၸွမ်းတၢင်းသၢႆ။ ပၼ်ၶေႃႈမုၼ်းတူဝ်တူၼ်း၊ တီႈယူႇလႄႈငိုၼ်းမႃးၸိုဝ်ႈၸႂ်ႈလႄႈသိမ်းၽွၼ်းၵၢၼ်၊ ႁူပ်ႉငိုၼ်းလႄႈstatement။ ပၢၼ်ႇၸၢင်ႈယွၼ်းၽိုၼ်ထႅင်ႈ၊ တူၺ်းၵၢၼ်ငိုၼ်းၸွမ်းပိူင် KYC၊ AML လႄႈတေႃႇတိုၵ်းငိုၼ်းၸွမ်း။ ယႃႇမွၵ်ႇ PIN၊ password ဢမ်ႇၼၼ် OTP၊ ယႃႇသႂ်ႇ app ထိင်းၶိူင်ႈတီႈၽူႈႁွင်ႉ၊ ယႃႇသူင်ႇ NRC၊ SIM ဢမ်ႇၼၼ်ၶေႃႈမုၼ်းပၢင်ႇႁႂ်ႈၽူႈဢၢင်ႈဝႃႈပဵၼ် support။ ၸႂ်ႉ app၊ website၊ hotline ဢမ်ႇၼၼ် account ဢၼ်ယိုၼ်ယၼ်ဝႆႉ။ လၢတ်ႈၵၢၼ်ငိုၼ်းဢၼ်တူၵ်းၸႂ်ၽႂ်း၊ block ၶႅပ်း၊ SIM ဢမ်ႇၼၼ် wallet ပေႃးလူဝ်ႇ၊ တႄႇတီႈပၢၼ်ႇ/ၽူႈပၼ် wallet။ ၶေႃႈမုၼ်းဢၼ်လူတ်းသၢင်ႈဢမ်ႇၼႄဝႃႈမီးၸုမ်း ombudsman ပၢၼ်ႇလွတ်ႈလႅဝ်းၵႂၢင်ႈၶႂ်ႈ၊ ၵၢၼ်ဢၼ်ဢမ်ႇၸတ်းယဝ်ႉၸၢင်ႈသူင်ႇ Myanmar Banks Association၊ CBM ဢမ်ႇၼၼ်ၸုမ်းဢၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင်။ ၵႃႈၸႂ်ႉၸၢႆႇ၊ limit၊ သႃၶႃလႄႈၶၢဝ်းပၼ်ၵၢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈၸွမ်းၶၢဝ်းယၢမ်း၊ ယိုၼ်ယၼ်ၵမ်းတေႃႇၵမ်းၸွမ်းပၢၼ်ႇ။