મ્યાનમારમાં વ્યવસાય

ઔપચારિક કંપની Directorate of Investment and Company Administration (DICA) અને તેની Myanmar Companies Online સિસ્ટમ, જેને MyCO કહે છે, મારફતે સ્થાપી શકાય છે. ઉપલબ્ધ માળખાંમાં શેર દ્વારા મર્યાદિત ખાનગી અથવા જાહેર કંપની, ગેરંટી દ્વારા મર્યાદિત કંપની, અમર્યાદિત કંપની, વિદેશી કોર્પોરેશન, એસોસિયેશન અને વિદેશી શાખા અથવા સંયુક્ત સાહસનો સમાવેશ થાય છે. સામાન્ય રીતે ખાનગી કંપની એક સભ્ય, એક શેર, સામાન્ય રીતે મ્યાનમારમાં નિવાસ કરતા એક ડિરેક્ટર અને મ્યાનમારમાં નોંધાયેલ કાર્યાલય સાથે રચી શકાય છે. જાહેર કંપનીમાં ઓછામાં ઓછા ત્રણ ડિરેક્ટર જરૂરી છે, જેમાં ઓછામાં ઓછો એક મ્યાનમારનો નાગરિક અને સામાન્ય રીતે મ્યાનમારમાં નિવાસી હોવો જોઈએ. DICAની કંપની-નોંધણી માર્ગદર્શિકા સામાન્ય લઘુત્તમ મૂડી નક્કી કરતી નથી, જોકે નિયંત્રિત પ્રવૃત્તિઓ માટે અલગ નાણાકીય અથવા લાઇસન્સિંગ શરતો હોઈ શકે છે. MyCO પ્રક્રિયામાં સામાન્ય રીતે ખાતું અને ઇમેઇલ સરનામું, નામની તપાસ, નોંધાયેલ કાર્યાલય અને મુખ્ય વ્યવસાય સ્થળ, ડિરેક્ટરો અને સચિવ, સભ્યો અને શેર મૂડી, બંધારણ તથા નિર્ધારિત ફીની ચુકવણીનો સમાવેશ થાય છે. મ્યાનમારના નાગરિકો સામાન્ય રીતે NRC આપે છે અને વિદેશી નાગરિકો પાસપોર્ટ આપે છે. રજિસ્ટ્રાર અરજીની સમીક્ષા કરે છે અને ઇમેઇલથી Certificate of Incorporation મોકલે છે. MyCO મારફતે કંપનીની માહિતી જાહેરમાં શોધી શકાય છે. ખાનગી કંપની સામાન્ય રીતે સ્થાપના પછી તરત શરૂ થઈ શકે છે, જો તેની પ્રવૃત્તિ માટે વધારાની મંજૂરી જરૂરી ન હોય; જાહેર કંપની માટે શરૂઆતની વધારાની શરતો છે. સંશોધિત MyCO ફી મુજબ શેર દ્વારા મર્યાદિત ખાનગી કંપની માટે K 300,000, શેર દ્વારા મર્યાદિત જાહેર કંપની માટે K 2,500,000, ગેરંટી દ્વારા મર્યાદિત કંપની માટે K 300,000, અમર્યાદિત કંપની માટે K 300,000 અને વિદેશી કોર્પોરેશન માટે K 300,000 છે. ગેરંટી દ્વારા મર્યાદિત કંપની તરીકે નોંધાતા એસોસિયેશનની સૂચિબદ્ધ ફી K 500,000 છે. વાર્ષિક રિટર્નની ફી K 50,000 છે, જ્યારે નિર્ધારિત ફેરફારની ફી સામાન્ય રીતે K 10,000થી K 100,000 સુધી હોય છે. કાગળ પર ફાઇલ કરવાથી સેવા ફી વધે શકે છે અને મોડું ફાઇલ કરવાથી વધારાના ચાર્જ થઈ શકે છે. કંપની નોંધણીથી પ્રવૃત્તિનું લાઇસન્સ મળતું નથી. વ્યવસાય પ્રમાણે મંજૂરીઓ Food and Drug Administration, વનવિભાગ, મત્સ્યઉદ્યોગ, રસાયણો, હોટેલ અને પ્રવાસન, વીમા, દૂરસંચાર અથવા અન્ય ક્ષેત્ર નિયામક પાસેથી લેવાની હોઈ શકે છે. ઓછામાં ઓછી ત્રણ હોર્સપાવર શક્તિ વાપરતું અથવા ઓછામાં ઓછા દસ વેતનદાર કર્મચારી ધરાવતું ખાનગી ઔદ્યોગિક સાહસ નોંધાવવું પડી શકે છે. પ્રક્રિયામાં Form A, સ્થળનું નિરીક્ષણ, Form B અને Directorate of Industrial Supervision and Inspectionની જવાબદાર પ્રાદેશિક, રાજ્ય, Union Territory અથવા જિલ્લા કચેરીની સમીક્ષા આવી શકે છે. Yangon City Development Committee (YCDC), અથવા અન્યત્ર સંબંધિત શહેર, ટાઉનશિપ અથવા વિકાસ સંસ્થા, રેસ્ટોરાં, કારખાનાં, જાહેર વ્યવસાય, ગેસ્ટ હાઉસ અથવા બજાર માટે લાઇસન્સ માગી શકે છે. શરતોમાં સ્થળ, અગ્નિ સલામતી, આરોગ્ય, જમીન અથવા ભાડાપટ્ટાના દસ્તાવેજો, પડોશીઓ અને મંત્રાલયની ભલામણો આવી શકે છે અને સ્થળ પ્રમાણે બદલાય છે. નાનું કે મધ્યમ કદનું સાહસ (SME) Ministry of Industry અને SME સિસ્ટમ મારફતે માન્યતા માગી શકે છે. આ સિસ્ટમમાં Central Committee, Working Committee, Agency, Fund અને One-Stop Service Centre સામેલ છે. Ministry of Industryનું પોર્ટલ અસ્થાયી SME નોંધણી અથવા કાર્ડ પ્રક્રિયા પણ આપે છે. સામાન્ય રીતે પહેલાંથી લાઇસન્સ, પરમિટ અથવા નોંધણીઓ હોવી જરૂરી છે. ચોક્કસ લાઇસન્સ વિનાની પ્રવૃત્તિ ત્યારે જ લાયક બની શકે છે જ્યારે તે જાહેર આરોગ્ય અથવા પર્યાવરણને નોંધપાત્ર નુકસાન ન કરતી હોય અને અગ્નિ તથા કાર્યસ્થળ સલામતીની શરતો પૂરી કરતી હોય. SME કાર્ડ માન્યતા, સંપર્કજાળ અને સહાય યોજનાઓ સુધી પહોંચમાં મદદ કરે છે; તે આપમેળે નાણાંકીય સહાય આપતું નથી કે પ્રવૃત્તિનું લાઇસન્સ બદલેતું નથી. કંપની અથવા સંસ્થા Taxpayer Identification Number (TIN) માટે Internal Revenue Department (IRD)ને ઇલેક્ટ્રોનિક રીતે અરજી કરે છે. IRDની હાલની સૂચના મુજબ સ્થાપના અથવા નોંધણી પછી 90 દિવસમાં TIN અરજી કરવી જરૂરી છે. TIN મળ્યા પછી વ્યવસાય IRDની ઇલેક્ટ્રોનિક ફાઇલિંગ અને ચુકવણી સેવાઓ વાપરી શકે છે. પ્રવૃત્તિ અને નાણાકીય વર્ષ પ્રમાણે Income Tax, Commercial Tax, Specific Goods Tax અને Stamp Duty લાગુ પડી શકે છે. IRD પોર્ટલ ત્રિમાસિક અને વાર્ષિક રિટર્ન દર્શાવે છે, પરંતુ દર, મુક્તિઓ અને ફાઇલિંગની જવાબદારી પ્રવૃત્તિ અને લાગુ કરવર્ષ પર આધારિત છે. કંપનીએ સ્થાપનાના બે મહિનામાં વાર્ષિક રિટર્ન ભરવું અને ત્યારબાદ દરેક સ્થાપના-વર્ષગાંઠ પછી વધુમાં વધુ એક મહિનામાં ભરવું પડે છે. રિટર્નમાં સભ્યો, નોંધાયેલ કાર્યાલય, વ્યવસાય પ્રવૃત્તિ, મૂડી, ડિરેક્ટરો અને વિદેશી દરજ્જા જેવી માહિતી આવે છે. ફેરફારો સામાન્ય રીતે 21 દિવસમાં નોંધાવવા પડે છે અને નોંધાયેલ કાર્યાલયનો ફેરફાર અમલમાં આવે તે પહેલાં જણાવવો પડે છે. કંપનીએ પોતાના રજિસ્ટર, હિસાબો અને બંધારણ જાળવવા જોઈએ. કંપનીનું અલગ કાનૂની અસ્તિત્વ, સતત ઉત્તરાધિકાર અને મર્યાદિત જવાબદારી હોય છે, પરંતુ બાકી શેર મૂડીની મર્યાદાને આધીન; જાહેર કંપનીઓ માટે વધુ નાણાકીય અને અહેવાલ સંબંધિત ફરજો છે. સીધી કે પરોક્ષ વિદેશી માલિકી 35 ટકા સુધી હોય તો સ્થાનિક કંપનીનો દરજ્જો જળવાઈ શકે છે; જણાવેલા માળખા હેઠળ 35 ટકાથી વધુ માલિકી વિદેશી કંપનીનો દરજ્જો ગણાય છે અને વિદેશી દરજ્જામાં ફેરફાર નોંધાવવો પડે છે. ક્ષેત્ર પ્રતિબંધો, નાગરિકો માટે જ અનામત અથવા પ્રતિબંધિત પ્રવૃત્તિઓ અને અલગ નિયામક નિયમો તેમ છતાં લાગુ પડે છે. દરેક વિદેશી રોકાણ માટે Myanmar Investment Commission (MIC) પરમિટ જરૂરી નથી. નિર્ધારિત અથવા મોટા પાયાની પ્રવૃત્તિ માટે પ્રસ્તાવ જરૂરી થઈ શકે છે, જ્યારે જમીન ઉપયોગના અધિકાર અથવા કરરાહત માટે એન્ડોર્સમેન્ટ મદદરૂપ થઈ શકે છે. DICAની માહિતી મુજબ પ્રસ્તાવ સ્વીકારવામાં આશરે 15 દિવસ અને સ્વીકાર્યા પછી MICના નિર્ણયમાં આશરે 60 દિવસ લાગી શકે છે; આ સમય ચોક્કસ કેસ અને નિયમની પુષ્ટિ પર આધારિત છે. આયાત-નિકાસ માટે સામાન્ય રીતે Ministry of Commerce પાસેથી TradeNet 2.0 મારફતે Exporter-Importer Registration કાર્ડ, જેને સામાન્ય રીતે EIR Card કહે છે, લેવું પડે છે. આયાત અથવા નિકાસ લાઇસન્સ, ઉત્પાદન મંજૂરી, Certificate of Online Sales Registration અને અન્ય દસ્તાવેજો પણ લાગુ થઈ શકે છે. વિદેશી કંપનીઓ અને સંયુક્ત સાહસો માટે વધારાની પાત્રતા અને દસ્તાવેજી શરતો હોઈ શકે છે. કંપનીનું પ્રમાણપત્ર માત્રથી આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર અથવા નિયંત્રિત ઉત્પાદનોનું ઓનલાઇન વેચાણ કરવાનો સર્વસામાન્ય અધિકાર મળતો નથી. ઓછી ઔપચારિક વ્યવસાયમાં પ્રવેશની અડચણો ઓછી હોઈ શકે છે, પરંતુ સામાન્ય રીતે દસ્તાવેજી પુરાવા નબળા અને ઔપચારિક સેવાઓની પહોંચ મર્યાદિત હોય છે. World Bank પોતાના મોનિટરિંગ કાર્ય માટે એવી અનૌપચારિક પેઢીની વ્યાખ્યા આપે છે જે DICA, Ministry of Industry અથવા તેની ઔદ્યોગિક નિરીક્ષણ કચેરીઓ, અથવા City Development Committee અથવા Department of Development Affairsમાં નોંધાયેલી ન હોય. નોંધણીના લાભો અને ખર્ચ શહેર, કદ અને પ્રવૃત્તિ પ્રમાણે બદલાય છે; અનૌપચારિક રીતે કામ કરવાથી લાગુ નિયમોમાંથી આપમેળે મુક્તિ મળતી નથી. કાર્યચાલનની સ્થિતિ આયોજનને નોંધપાત્ર રીતે અસર કરી શકે છે. World Bankના રાષ્ટ્રીય સ્તરે પ્રતિનિધિત્વ ધરાવતા ફર્મ-મોનિટરિંગ પ્લેટફોર્મના Round 17માં એપ્રિલ અને મે 2024 દરમિયાન પાંચ ઝોનમાં કૃષિ, ઉત્પાદન, છૂટક વેચાણ અને સેવાઓ ક્ષેત્રની 500 પેઢીઓનો સર્વે થયો. સરેરાશ કાર્યક્ષમતા 65 ટકા હતી; 52 ટકાએ વિક્ષેપજનક વીજ કપાત અને 40 ટકાએ પુરવઠામાં વિક્ષેપ નોંધાવ્યો, અને વિક્ષેપ અનુભવતી પેઢીઓમાં 59 ટકાએ વધેલા ઇનપુટ ખર્ચનો ઉલ્લેખ કર્યો. સુરક્ષા, લોજિસ્ટિક્સ, ક્યાતની અસ્થિરતા, વિદેશી ચલણની ઉપલબ્ધતા અને અનિશ્ચિત માંગ વિતરણ, કિંમત અને રોકડ પ્રવાહને અસર કરી શકે છે. આ સર્વેના તારણો છે, મ્યાનમારના દરેક વ્યવસાય માટેનો સર્વમાન્ય દર નથી. વ્યવસાય બંધ કરવા માટે વેચાણ બંધ કરવું પૂરતું નથી. Companies Law હેઠળ કંપની સ્વૈચ્છિક રીતે બંધ થઈ શકે છે અને સભ્યો અથવા લેણદારો દ્વારા લિક્વિડેશન થઈ શકે છે. MyCOમાં ઇન્સોલ્વન્સી ફોર્મ્સ છે, જેમાં લિક્વિડેટરની નિમણૂક અને અંતિમ હિસાબ ફાઇલિંગ સામેલ છે. કર રિટર્ન, દેવું, ક્ષેત્ર પરમિટ અને સ્થાનિક લાઇસન્સ અલગથી સરખાવીને સમાપ્ત કરવા પડે છે. વાર્ષિક રિટર્ન ન ભરવાથી રજિસ્ટ્રારની સૂચના અને 28 દિવસમાં ખામી દૂર ન થાય તો સસ્પેન્શન થઈ શકે છે. સસ્પેન્શન છ મહિના સુધી ઉકેલ્યા વિના રહે તો નામ કાઢી નાખવું અને વિસર્જન થઈ શકે છે. નામ કાઢી નાખવું વ્યવસ્થિત લિક્વિડેશનનો વિકલ્પ નથી અને ડિરેક્ટર અથવા સભ્યોની જવાબદારી ચાલુ રહી શકે છે. તેથી વ્યવસાય યોજનામાં નોંધણી, પ્રવૃત્તિ મંજૂરીઓ, કરસેવા, નિયમિત ફાઇલિંગ, કામગીરીના જોખમો અને દસ્તાવેજિત બંધ પ્રક્રિયાનો સમાવેશ થવો જોઈએ.