ميانمار ۾ خرچ

ميانمار ۾ خرچن جي صورتحال تمام غيرمستحڪم آهي. ورلڊ بئنڪ اپريل 2026ع ۾ سال بسال مهانگائي 24.6٪ ڄاڻائي، جڏهن ته مالي سال 2025/26 ۾ مجموعي گهريلو پيداوار 2.0٪ گهٽجڻ جو اندازو هو. تڪرار، درآمد ۽ ٽرانسپورٽ جا خلل، ڪيات جي قدر گهٽجڻ، 2025ع جو زلزلو، ٻوڏون، بجليءَ جي کوٽ ۽ ٻارڻ جا جهٽڪا اگهن ۽ موجودگيءَ ٻنهي تي اثر ڪن ٿا. خرچ ٽائون شپ، گهر جي ماڻهن جي تعداد، آمدني، فراهم ڪندڙ، ٽرانسپورٽ ۽ رسمي خدمتن تائين رسائيءَ موجب بدلجن ٿا. رهائش جو بندوبست ٽٽل ڦٽل آهي ۽ اڪثر غيررسمي نموني ٿئي ٿو. يانگون ۾ 2024ع جي ڄاڻايل مثالن ۾ هڪ ماڻهوءَ لاءِ هاسٽل جي جڳهه لڳ ڀڳ MMK 40,000 ماهوار، ۽ خاندان لاءِ MMK 80,000 کان 100,000 هئي؛ مرڪزي علائقن جا اپارٽمينٽ فيبروري 2024ع ۾ لڳ ڀڳ MMK 300,000 ماهوار کان شروع ٿيا ۽ 2026ع ۾ وڌيڪ سٺي معيار وارن يونٽن لاءِ لڳ ڀڳ MMK 400,000 تائين پهتا. اهي يانگون جا مثال آهن، قومي اگهه نه. ڪرايي ۾ عام طور ڇهه کان ٻارهن مهينن جو پابند مدو هوندو آهي؛ رقم ٽائون شپ، معيار، يوٽيلٽيز، سلامتي ۽ ٽرانسپورٽ تائين رسائي موجب بدلجي ٿي. هاسٽل، ڪرايي جا اپارٽمينٽ، پنهنجي گهر، خانداني گهر، بي دخليءَ جي پناهه ۽ IDP پناهه جا خرچ الڳ آهن. بجليءَ جا اگهه رسمي آهن، پر رسائي اڻبرابر آهي. 1 فيبروري 2026ع کان گهريلو بجليءَ لاءِ پهرين 1 کان 50 يونٽن تي في يونٽ MMK 50، 51 کان 100 يونٽن لاءِ MMK 100، 101 کان 200 يونٽن لاءِ MMK 150 ۽ 200 کان مٿي هر يونٽ لاءِ MMK 300 مقرر هئا. لوڊشيڊنگ سبب جنريٽر، انورٽر، سولر سامان يا ٻارڻ گهربل ٿي سگهي ٿو، جنهن جو خرچ ٽيرف ۾ ظاهر نه ٿيندو. سڌي 24 ڪلاڪ صنعتي يا تجارتي فراهميءَ جو ڄاڻايل اگهه في يونٽ MMK 900 هو؛ اهو عام گهريلو بجيٽ جو انگ نه آهي. YESC، MESC ۽ ESE مختلف علائقن کي بجلي ڏين ٿا. يانگون ۾ YCDC جي گهريلو پاڻيءَ جا ڄاڻايل اگهه ميٽر وارن استعمال لاءِ في ڪيوبڪ ميٽر MMK 88، سادي گهريلو خدمت لاءِ ماهوار MMK 1,800 ۽ اعليٰ درجي جي رهائشي خدمت لاءِ ماهوار MMK 3,000 هئا؛ يانگون کان ٻاهر قومي سطح جو هڪ پاڻي ٽيرف ثابت ناهي. ٽينڪر، نجي فراهمي ۽ چشمي جو پاڻي مختلف اگهه رکي سگهن ٿا. LPG، ڪاٺ ۽ ڪوئلو به هنڌ ۽ موجودگيءَ موجب بدلجن ٿا؛ ڪوئلي لاءِ 2023ع CSO جو حوالو في ڏهه ويس جي ٻوري MMK 1,485.54 هو، موجوده قومي اگهه نه. کاڌي جي بجيٽ ۾ بنيادي اناج سان پروٽين، سبزيون، رڌ پچاءَ جو ٻارڻ ۽ مارڪيٽ يا ٽرانسپورٽ جا اضافي خرچ شامل ٿين ٿا. 2023ع جي يونين سراسري CSO حوالن ۾ ايماتا چانور في پي في MMK 3,638.93، ڪڻڪ جو اٽو في ويس MMK 5,456.67، ۽ صاف ڪيل ڪڪڙ في ويس MMK 13,003.93 هو. ورلڊ بئنڪ ۽ ايشيائي ترقياتي بئنڪ جي گهريلو خريداريءَ جي ڊيٽا ۾ اپريل 2025ع جي سال بسال واڌ چانورن لاءِ لڳ ڀڳ 1٪، کاڄو تيل 31٪، ڪڪڙ 57٪، سور جو گوشت 82٪، مڇي 33٪، انڊا 71٪ ۽ ميوا ۽ ڀاڄيون 23٪ هئي. فصل، ٻوڏ، تڪرار، رستن جي بندش ۽ مقامي پيداوار علائقائي فرق وڌائي سگهن ٿا. گهر جي کاڌيءَ جي بجيٽ ۾ غيررسمي مارڪيٽن يا پنهنجي پيداوار جو به حصو ٿي سگهي ٿو؛ ان سان نقد خرچ بدلجي ٿو، پر حقيقي وسيلن جي ضرورت ختم نٿي ٿئي. اچ وڃ جي خرچن ۾ بسون، ٽيڪسيون، رستا، ريل، اندروني پاڻيءَ جي ٽرانسپورٽ ۽ ملڪي جهاز شامل آهن. ڄاڻايل ٽرانسپورٽ ڪرايا اپريل 2024ع جي لڳ ڀڳ MMK 24,000 کان اپريل 2025ع ۾ MMK 31,500 ٿيا، يعني سال بسال لڳ ڀڳ 28٪ واڌ. 13 مارچ 2026ع تي بحران کان اڳ واري مدي جي ڀيٽ ۾ ملڪي پيٽرول لڳ ڀڳ 12٪ ۽ ڊيزل لڳ ڀڳ 23٪ مهانگا ٿيا. QR يا بارڪوڊ وسيلي ٻارڻ تائين رسائي ني پي تاو، يانگون، منڊالي، تائونگي ۽ ڪجهه ٽرانزٽ رستن تي هلندي هئي، پر اگهه ۽ موجودگي هنڌ ۽ وقت موجب بدلجندا رهيا. گهر جي بجيٽ ۾ روزاني اچ وڃ کي لڏپلاڻ، رسد جي کوٽ يا طبي ضرورتن جي سفر کان الڳ رکو. صحت جا خرچ خاص طور اڳڪٿي ڪرڻ ڏکيا آهن. سرڪاري، نجي، اين جي او ۽ ڀائيواري خدمتون گڏ موجود آهن، ۽ رسائي ۽ اگهه هنڌ ۽ پروگرام موجب بدلجن ٿا. WHO موجب 2022ع ۾ في ماڻهو موجوده صحت خرچ MMK 111,000 هو؛ 2019ع جي Global Health Expenditure Database موجب صحت جي خرچن مان 76٪ ذاتي طور کيسي مان ادا ٿيل هو. 2017ع جي گهرن واري پراڻي اندازي ۾ سالياني صحت خرچ لڳ ڀڳ MMK 300,000 هو، جنهن ۾ ٻاهرين علاج 46.8٪، دوائون 35.6٪ ۽ داخل مريض علاج 8.0٪ هئا؛ اهي تاريخي حوالا آهن، 2026ع جي قيمت فهرست نه. دوائن جي کوٽ ۽ 2025ع ۽ 2026ع ۾ اگهن جي واڌ، گڏوگڏ سفر ۽ رهائش، دائمي علاج کي بار بار ايندڙ ۽ هنگامي علاج کي اوچتو خرچ بڻائي سگهن ٿا. ڪجهه موبائل يا اين جي او خدمتون مفت ٿي سگهن ٿيون، پر رسائي پروگرام ۽ هنڌ سان ٻڌل آهي. تعليم جي خرچن ۾ ٽيوشن يا فيسون، نجي ٽيوشن، ڪتاب، يونيفارم ۽ ٽرانسپورٽ شامل ٿي سگهن ٿا. 2023ع ۾ 46٪ گهرن تعليم تي خرچ ڄاڻايو، 2017ع ۾ اهو 68٪ هو. خرچ ڪندڙ گهرن ۾ وچولو خرچ ماهوار MMK 30,000، يا في شاگرد ماهوار MMK 22,000 هو. 2023ع جي خرچن ۾ لڳ ڀڳ 18٪ ٽيوشن ۽ فيسن، 31٪ نجي ٽيوشن، ۽ 52٪ ٻين خرچن لاءِ هو. هڪ نجي گريڊ 12 مثال ۾ ڪتابن کان سواءِ ٽيوشن ماهوار MMK 200,000 هئي. اگهه ۽ رسائي فراهم ڪندڙ، علائقي، تڪرار ۽ گهر جي حالت تي دارومدار رکن ٿا؛ ميانمار ۾ اسڪولي فيس جو هڪ قومي اگهه ناهي. خانداني خرچن لاءِ ٻارن يا وڏي عمر وارن جي سنڀال جي قومي قيمت واري سلسلي جي ڊيٽا ناهي. ڪفالت هيٺ ماڻهو خوراڪ، رهائش، صحت، تعليم، ٽرانسپورٽ ۽ سنڀال جون ضرورتون وڌائين ٿا. مائٽن وسيلي سنڀال، بنا اجرت سنڀال ۽ ذاتي ڳالهين سان طئي ڪيل مدد عام متبادل آهن، پر نقد ۽ وقت جو خرچ گهرن موجب مختلف آهي. رابطو به حصو وٺڻ جو بار بار ايندڙ خرچ آهي. MPT Data Carry Plus جي 30 ڏينهن واري پيڪيج ۾ 500 MB لاءِ MMK 1,899، 1 GB لاءِ MMK 3,889، 2 GB لاءِ MMK 7,579، 5 GB لاءِ MMK 18,949 ۽ 10 GB لاءِ MMK 37,889 ڄاڻايل هئا. Swe Thahar ۾ ڪال لاءِ في منٽ MMK 40، SMS لاءِ MMK 25 ۽ في MB MMK 15 ڄاڻايل هئا؛ ڊيٽا اگهن ۾ 15٪ تجارتي ٽيڪس ۽ ڪال ۽ SMS اگهن ۾ 5٪ شامل هو. حقيقي خرچ آپريٽر، ڪوريج ۽ نيٽ ورڪ تي دارومدار رکي ٿو. فرصت جا خرچ اختياري آهن ۽ شهر، فراهم ڪندڙ ۽ درآمدي رسد موجب بدلجن ٿا. CSO جي علائقائي قيمت ڊيٽا ۾ تفريح، ثقافت، ريسٽورنٽ ۽ هوٽل شامل آهن، پر سينيما، راند يا سياحت جا موجوده قومي اگهه ثابت نه ٿيا. دٻاءَ ۾ آيل گهر ضروري خرچن کان پوءِ عام طور انهن کي ملتوي ڪري سگهن ٿا. ميانمار جي ڪارائتي بجيٽ جا چار حصا آهن: مقرر خرچ، جهڙوڪ ڪرايو، يوٽيلٽيز، رابطو، تعليم ۽ دائمي علاج؛ بدلجندڙ خوراڪ ۽ اچ وڃ؛ ڪڏهن ڪڏهن ايندڙ مرمت، طبي سنڀال ۽ لڏپلاڻ؛ ۽ ٻارڻ، بندش، اگهن جي واڌ ۽ ٽرانسپورٽ جي خلل لاءِ هنگامي ذخيرو. شهري، ٻهراڙي ۽ تڪرار يا IDP کان متاثر حالتن جا الڳ ماڊل ٺاهڻ گهرجن. ميانمار جي Central Statistical Organization (CSO)، 79 ٽائون شپ ۾ 271 شين ۽ خدمتن جا ماهوار اگهه گڏ ڪري ٿي. ورلڊ بئنڪ ۽ ايشيائي ترقياتي بئنڪ جي گهريلو خريداريءَ جي ڊيٽا 15 مان 10 رياستن يا علائقن ۽ 30 ٽائون شپ ۾ 141 ضروري شين تي ٻڌل آهي، جن ۾ يانگون، منڊالي ۽ نيپيتاو شامل آهن. اهي ذريعا سڄي ملڪ جي هڪ ئي وقت واري ڀيٽ نٿا ڏين. سرڪاري صارف قيمت ڊيٽا هاڻوڪن حالتن کان ٻارهن مهينن کان وڌيڪ پوئتي به ٿي سگهي ٿي؛ تنهنڪري ڪرايي، کاڌي، ٻارڻ، ٽرانسپورٽ، دوائن ۽ متبادل بجليءَ جا مقامي تازا اگهه پڪ ڪريو. 2012ع جي گهرن جي آمدني ۽ خرچ واري سروي ۾ سراسري خانداني خرچ ماهوار MMK 167,434.2، يا في ماڻهو MMK 35,473.35، ۽ گهر ۾ سراسري ماڻهو 4.72 هئا؛ اهو 2026ع جي بجيٽ لاءِ تمام پراڻو آهي. بئنڪنگ، قرض ۽ ٽيڪس جا ذميوار خرچ الڳ موضوع آهن، سواءِ ان جي جو ڄاڻايل اگهه ۾ استعمال ٽيڪس اڳ ۾ شامل هجي.