कतेको खतराक प्रति म्यानमारक जोखिम दुनिया मे सर्वाधिकमे अछि। अयेयारवाडी, मोन, रखाइन आ तानिन्थायी तट पर चक्रवात आ तूफानी ज्वार विशेष रूपसँ खतरनाक अछि। मुख्य चक्रवात अवधि लगभग अप्रैल–मई आ अक्टूबर–नवंबर अछि। मानसूनी बाढ़ि आ अचानक बाढ़ि अयेयारवाडी, बागो, सागाइंग, चिन, कयिन, रखाइन आ तानिन्थायी सहितक क्षेत्रकेँ प्रभावित करैत अछि। पहाड़ी क्षेत्रमे भूस्खलनक खतरा अछि, जखन कि शुष्क क्षेत्रमे सुखाड़ आ सुखाड़-बाढ़िक संयुक्त दबाव अछि। मण्डले आ यांगून सहित केन्द्रीय शहरी क्षेत्रसँ गुजरयवला भूकंपीय गलियारा पर भूकम्प जोखिम अधिक अछि। आगि, औद्योगिक घटना, सुनामी आ लू अतिरिक्त आपातकाल पैदा कऽ सकैत अछि। आपदासँ पैघ नुकसान भेल अछि। 2002 सँ म्यानमारमे 13 मिलियनसँ बेसी लोक आपदासँ प्रभावित भेल अछि। 2008 केर चक्रवात नरगिसमे लगभग 140,000 लोकक मृत्यु भेल आ लगभग 800,000 विस्थापित भेल। 2015 केर चक्रवात कोमेन 14 मे 12 क्षेत्र आ राज्यक 9 मिलियनसँ बेसी लोककेँ प्रभावित कएलक, 172 लोकक मृत्यु भेल आ लगभग 1.7 मिलियन लोक अस्थायी रूपसँ विस्थापित भेल। मई 2023 केर चक्रवात मोचासँ 3 मिलियनसँ बेसी लोक प्रभावित भेल आ हवा झोंका 305 किलोमीटर प्रति घंटा तक पहुँचलक। सितंबर 2024 मे यागी सँ जुड़ल भीषण बाढ़ि नौ राज्य आ क्षेत्रकेँ प्रभावित कएलक। 28 मार्च 2025 केर भूकम्प देखबैत अछि जे आपदा कतेक जल्दी एक संग अनेक प्रणाली प्रभावित कऽ सकैत अछि। मण्डले, सागाइंग, बागो, ने पी तॉ आ मग्वे मे 17 मिलियनसँ बेसी लोक प्रभावित भेल, आ लगभग 9 मिलियन लोक गम्भीर रूपसँ प्रभावित भेल। भौतिक सम्पत्तिक प्रत्यक्ष क्षति लगभग 11 अरब अमेरिकी डॉलर, सकल घरेलू उत्पादक लगभग 14 प्रतिशत, अनुमानित भेल। घर, स्कूल, अस्पताल, राजमार्ग, उपयोगिता आ धार्मिक स्थल क्षतिग्रस्त भेल। बादक झटका आ संचार बाधासँ आकलन आ सहायता कठिन भेल, जखन कि पुनर्प्राप्ति मास आ वर्ष धरि चलल। आपदा प्रबन्धन विभाग (DDM) सामाजिक कल्याण, राहत आ पुनर्वास मन्त्रालय अन्तर्गत राष्ट्रीय आपदा प्रबन्धन कार्यक नेतृत्व करैत अछि। राष्ट्रीय प्राकृतिक आपदा प्रबन्धन समिति, क्षेत्र आ राज्य निकाय, तथा जिला, टाउनशिप, वार्ड आ ग्राम-समूह निकाय स्थानीय कार्रवाईमे सहयोग करैत अछि। म्यानमार पुलिस बल, अग्निशमन दल, म्यानमार रेड क्रस, नागरिक समाज समूह, NGO, संयुक्त राष्ट्र एजेंसी आ अन्य मानवीय सहयोगी मदद कऽ सकैत अछि। ASEAN आ AHA केन्द्र 2025 केर भूकम्पक बाद DDM-नेतृत्ववला आकलन आ राहत रसदमे सहयोग कएलक। 2013 केर प्राकृतिक आपदा प्रबन्धन कानून, 2015 केर नियम, आपदा जोखिम न्यूनीकरण लेल म्यानमार कार्य योजना, राष्ट्रीय भूकम्प तैयारी आ प्रतिक्रिया योजना तथा DDM मार्गदर्शन जोखिम कमी, पूर्व चेतावनी, खोज-बचाव, निकासी, अस्थायी आश्रय, राहत, पुनर्वास आ पुनर्निर्माणक जिम्मेदारी तय करैत अछि। मौसम आ जल विज्ञान विभाग (DMH) दैनिक, दस-दिवसीय, किसान-केन्द्रित, मासिक आ क्षेत्रीय पूर्वानुमान प्रकाशित करैत अछि। ई चक्रवात, बाढ़ि, भूकम्प, सुनामी, वर्षा आ जल स्तर, फ्लैश फ्लड गाइडेंस सहित, सूचना दैत अछि। DMH हिमावारी-8 उपग्रह सूचना आ मौसम रडार उपयोग करैत अछि। सार्वजनिक मौसम जानकारी फोन नम्बर 067-411252 आ 01-667766 पर सेहो उपलब्ध अछि। UNDP SEAD Agro-Advisory Viber सेवा कृषि उपयोगकर्ताक लेल अतिरिक्त जानकारी दैत अछि। कवरेज समान नहि अछि आ दूरसंचार विफलतासँ चेतावनीमे देरी भऽ सकैत अछि। तैयारी उपायमे स्थानीय जोखिम आकलन, जन-जागरूकता, अभ्यास, खोज-बचाव प्रशिक्षण, सामुदायिक स्वयंसेवक, भोजन आ राहत सामग्रीक भण्डार, चक्रवात आश्रय, उठल सुरक्षित स्थान, तटीय तटबन्ध आ मैंग्रोव संरक्षण शामिल अछि। स्वास्थ्य, शिक्षा आ सामाजिक सेवा प्रदातासभ क्षेत्रीय योजना राखि सकैत अछि। एहि उपायसभक उपलब्धता आ गुणवत्ता क्षेत्र आ पहुँचयोग्य, दूरस्थ तथा संघर्ष-प्रभावित क्षेत्र अनुसार बहुत अलग अछि। आपातकालमे स्थानीय प्राधिकरण खतरा निगरानी, आपात प्रबन्धन केन्द्र खोलब, क्षति आ नुकसानक जानकारी जुटाएब, खोज-बचाव, निकासी, अस्थायी आश्रय आ भोजन तथा गैर-खाद्य सामग्री वितरण कऽ सकैत अछि। मोबाइल स्वास्थ्य सेवा आ अस्थायी क्लिनिक प्रभावित समुदायकेँ सहयोग कऽ सकैत अछि। प्राधिकरण लोककेँ खतरनाक क्षेत्र वा भवन छोड़बाक निर्देश दऽ सकैत अछि, आ कानून निकासी तथा पशुधन वा सम्पत्ति हटेबाक अग्रिम चेतावनीक प्रावधान करैत अछि। आश्रय, परिवहन, पंजीकरण व्यवस्था आ निकासी निर्देश घटना आ क्षेत्र अनुसार होइत अछि। देशव्यापी सभ-खतरा निकासी नक्शा वा एकटा सुनिश्चित पहुँच व्यवस्था प्रमाणित नहि अछि। सहायतामे भोजन, गैर-खाद्य सामग्री, तिरपाल, स्वच्छता किट, औजार, अस्थायी आश्रय, जल आ स्वच्छता सेवा तथा आजीविका वा पुनर्प्राप्ति सहयोग शामिल भऽ सकैत अछि। वितरण सामान्यतः घटना, कार्यक्रम, धन आ भौतिक पहुँच पर निर्भर करैत अछि। म्यानमारमे निश्चित राशि वा सामान्य वितरण समय-सीमावला सार्वभौमिक देशव्यापी आपदा भुगतान प्रमाणित नहि अछि। आपात प्रतिक्रिया सामान्यतः सरकारी, दाता आ मानवीय कार्यक्रमसँ वित्तपोषित होइत अछि, जखन कि परिवहन, आश्रय, भोजन, संचार आ पुनर्निर्माणक निजी खर्च स्थान आ परिस्थितिसँ बदलैत अछि। पुनर्प्राप्ति सामान्यतः क्षति आ नुकसान आकलनसँ राहत, अस्थायी आश्रय आ लचीला पुनर्निर्माण दिस बढ़ैत अछि। एहिमे घर, पेयजल, परिवहन, बिजली, संचार, स्कूल, अस्पताल, कृषि आ आजीविका बहाल करब शामिल भऽ सकैत अछि। आपदा प्रबन्धन कानून आपदा-सहनशील पुनर्निर्माण आ कमजोर समूहकेँ प्राथमिकता देबाक बात कहैत अछि। UN-Habitat स्थानीय अभियन्तासभ आ भूकम्प तकनीकी कार्यालयक माध्यमसँ 25,000सँ बेसी भवन आकलनमे सहयोग कएने अछि। दूरस्थ आ संघर्ष-प्रभावित क्षेत्रमे पहुँच बाधा, विस्थापन, आधारभूत संरचना क्षति आ धनाभाव बेसी भऽ सकैत अछि। कानून शिशु, वृद्ध, विकलांग व्यक्ति, महिला तथा गर्भवती वा स्तनपान कराबयवाली महिलाकेँ प्राथमिकता दैत अछि। 2025 केर भूकम्पसँ प्रभावित विकलांगता-वला परिवारसभमे 61 प्रतिशत बिजली गमा देलक, 54 प्रतिशतक घर क्षतिग्रस्त वा नष्ट भेल, आ लगभग 48 प्रतिशतक लगे सुरक्षित पेयजल नहि छल। आपदा जोखिम कमी गतिविधिसँ भेल निजी सम्पत्ति नुकसान लागू कानूनी प्रावधान अन्तर्गत मुआवजाक योग्य भऽ सकैत अछि। आयातित भोजन आ राहत वा पुनर्वास सामग्री कानून अनुसार कर-मुक्त अछि। प्रभावित वा प्रतिबन्धित भवन वा क्षेत्रमे बिना अनुमति प्रवेश, अथवा सरकारी निर्देश उल्लंघन लेल एक वर्ष तक कैद, जुर्माना वा दुनू भऽ सकैत अछि; उपलब्ध शोधमे वर्तमान स्थानीय लागू करबाक जानकारी सत्यापित नहि भेल।
म्यानमारमे आपदा
म्यानमारमे आपदा एहन पैघ आपातकाल अछि जे लोक, पर्यावरण वा महत्वपूर्ण आधारभूत संरचनाकेँ गम्भीर खतरा दैत अछि। देशमे भूकम्प, बाढ़ि, चक्रवात, समुद्री तूफानी ज्वार, भूस्खलन, आगि, सुखाड़, सुनामी, लू आ तकनीकी खतरा होइत अछि। जोखिम क्षेत्र, मौसम तथा चेतावनी, निकासी, आश्रय आ आवश्यक सेवासभ तक पहुँच अनुसार बदलैत अछि।
VivAVia can make mistakes. Check important information.

