ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣೆಗಳು

Union Election Commission (UEC) ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾದೇಶಿಕ, ಜಿಲ್ಲಾ, ಟೌನ್‌ಶಿಪ್, ವಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮ-ವಲಯ ಮಟ್ಟದ ಚುನಾವಣಾ ಉಪಸಮಿತಿಗಳು ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ, ಮತಗಟ್ಟೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಫಲಿತಾಂಶ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಕಾನೂನು ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ 2008ರ ಸಂವಿಧಾನ, ಮೂರು Hluttaw ಚುನಾವಣಾ ಕಾನೂನುಗಳು, UEC ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷ ನೋಂದಣಿ ಕಾನೂನು ಸೇರಿವೆ. ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್‌ನ ಕೇಂದ್ರ ಶಾಸನಾಂಗ Pyidaungsu Hluttawಗೆ ಎರಡು ಸದನಗಳಿವೆ. Pyithu Hluttawನಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮತ ಪಡೆದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಗೆಲ್ಲುವ ಪದ್ಧತಿ ಇದೆ. Amyotha Hluttaw ಮತ್ತು Region ಅಥವಾ State Hluttawಗಳು ಕ್ಷೇತ್ರ ಸ್ಥಾನ ಹಾಗೂ ಅನುಪಾತಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿನಿಧಿತ್ವದ ಪಕ್ಷಪಟ್ಟಿ ಸ್ಥಾನಗಳಿರುವ ಮಿಶ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬಳಸುತ್ತವೆ. 2025/26ರ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ 330 Pyithu ಸ್ಥಾನ, 84 Amyotha ಕ್ಷೇತ್ರ ಸ್ಥಾನ, 26 Amyotha ಪಕ್ಷಪಟ್ಟಿ ಸ್ಥಾನ, 322 Region ಅಥವಾ State ಕ್ಷೇತ್ರ ಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು 42 Region ಅಥವಾ State ಪಕ್ಷಪಟ್ಟಿ ಸ್ಥಾನಗಳ ಜೊತೆಗೆ 29 Ethnic Affairs ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲಾಯಿತು. ಸಂವಿಧಾನವು Pyithu Hluttawನಲ್ಲಿ 110ರವರೆಗೆ ಮತ್ತು Amyotha Hluttawನಲ್ಲಿ 56ರವರೆಗೆ Tatmadaw ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತರನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ; ಇದರಿಂದ ಕೇಂದ್ರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ 25 ಪ್ರತಿಶತ ಸೇನಾ ಪಾಲು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನು ಮತದಾರರು ನೇರವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣಾ ಕಾಲೇಜಿನ ಮೂರು ಗುಂಪುಗಳು ತಲಾ ಒಬ್ಬ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡುತ್ತವೆ; ಸಂಯುಕ್ತ Pyidaungsu Hluttaw ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರನ್ನು ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಅವಧಿ ಐದು ವರ್ಷ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ 2025/26ರ ಸಂಸದೀಯ ಚುನಾವಣೆಯ ನಂತರ ನಡೆಯಿತು; 2026ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 3ರಂದು Min Aung Hlaing ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ, U Nyo Saw ಮತ್ತು Daw Nan Ni Ni Aye ಇತರ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಮತದಾರನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕನಿಷ್ಠ 18 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವನಾಗಿರಬೇಕು, ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್ ಪೌರತ್ವ ಅಥವಾ ಕಾನೂನಿನಿಂದ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಮತ್ತೊಂದು ಮತದಾನದ ಸ್ಥಿತಿ ಹೊಂದಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಸರು ಇರಬೇಕು. ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಗಳ ಸದಸ್ಯರು, ಕೈದಿಗಳು, ನ್ಯಾಯಾಲಯದಿಂದ ಮನಸ್ಸಿನ ಅಸ್ವಸ್ಥರೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾದವರು ಮತ್ತು ಪುನರ್ವಸತಿ ಆಗದ ದಿವಾಳಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಕಾನೂನು ಹೊರತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ 2025ರ ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿ ಮತ್ತು ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿನ ಹೆಸರು ಬೇಕಿತ್ತು. ಮೂರು ಪ್ರಕಟಣೆ ಮತ್ತು ಪರಿಶೀಲನಾ ಸುತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಮತದಾರರು ಹೆಸರು, ಗುರುತು ವಿವರ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರ ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದಿತ್ತು. ಸೇರ್ಪಡೆ ಕೇಳಲು Form 3, ದಾಖಲೆಗೆ ಆಕ್ಷೇಪಿಸಲು ಅಥವಾ ಹೆಸರು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು Form 4, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಲು Form 4-C ಬಳಸಬಹುದಿತ್ತು. ಸಂಬಂಧಿತ ಉಪಸಮಿತಿಯಿಂದ ನಮೂನೆಗಳನ್ನು ಉಚಿತವಾಗಿ ಪಡೆಯಬಹುದಿತ್ತು. ನೋಂದಾಯಿತ ಟೌನ್‌ಶಿಪ್ ಹೊರಗಿರುವ ಮತದಾರನು ಅರ್ಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ Form 15 ಬಳಸಬಹುದಿತ್ತು. ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸ್ಥಳಾಂತರ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ, ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯುವವರು, ಬಂಧಿತರು, ಆಸ್ಪತ್ರೆ ರೋಗಿಗಳು, ವೃದ್ಧರು ಅಥವಾ ಗಂಭೀರ ಅನಾರೋಗ್ಯದವರು, ಹೆರಿಗೆಗೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಿರುವವರು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಸೇವಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅನ್ವಯಿಸಿತು. ವಿದೇಶದಿಂದ ಮತದಾನಕ್ಕೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಅನುಮತಿ ಮತ್ತು ಮುಂಗಡ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ಅಗತ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ವಿದೇಶಿ ಮತದಾನಕ್ಕೆ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿ, ಶಾಶ್ವತ ಮಿಷನ್ ಮತ್ತು ದೂತಾವಾಸಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು; 2025ರಲ್ಲಿ 50 ಮಿಷನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮತದಾನ ಲಭ್ಯವಿತ್ತು. 2025/26ರ ಚುನಾವಣೆ ಘೋಷಿತ ಮೂರು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು: 2025ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 28ರಂದು 102 ಟೌನ್‌ಶಿಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, 2026ರ ಜನವರಿ 11ರಂದು 100 ಟೌನ್‌ಶಿಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಜನವರಿ 25ರಂದು 61 ಟೌನ್‌ಶಿಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ. 330ರಲ್ಲಿ 263 ಟೌನ್‌ಶಿಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ಮತದಾನ ನಡೆದಿತ್ತೆಂದು UEC ವರದಿ ಮಾಡಿತು; ಇದರಲ್ಲಿ 263 Pyithu, 99 Amyotha, 297 Region ಅಥವಾ State ಮತ್ತು 29 Ethnic Affairs ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು. ಉಳಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ನಂತರದ ಉಪಚುನಾವಣೆ ಅಥವಾ ಇತರ ಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಬಿಡಲಾಯಿತು. ಸ್ಥಳೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟು ಮತಗಟ್ಟೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 6:00ರಿಂದ ತೆರೆದವು. ಮತದಾರರನ್ನು ಪಟ್ಟಿಯೊಂದಿಗೆ ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಯಿತು; 2025ರಲ್ಲಿ ಮತಗಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ Myanmar Electronic Voting Machines (MEVMs) ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಮತದಾನದ ಗೌಪ್ಯತೆ ಔಪಚಾರಿಕ ನಿಯಮವಾಗಿತ್ತು; ಆದರೆ ಮತಗಟ್ಟೆ ಪ್ರವೇಶ, ಚಲನೆ, ಮಾಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಭದ್ರತೆಯ ಮೇಲೆ ಬಹಳವಾಗಿ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿತ್ತು. ಮತದಾನ ಮುಗಿದ ಬಳಿಕ ಮತಗಟ್ಟೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ ಎಣಿಸಿ, ಯಂತ್ರದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಮುಂಗಡ ಮತಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿದರು. ಹೇಳಲಾದ ಕ್ರಮಗಳಡಿ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಮತ್ತು ಪಕ್ಷದ ಏಜೆಂಟ್‌ಗಳು, ಸಾಕ್ಷಿಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಹಾಜರಿರಬಹುದಿತ್ತು. ಉಪಸಮಿತಿಗಳು ಮತ್ತು UEC ಫಲಿತಾಂಶ, ಮಾನ್ಯ ಮತಗಳ ಒಟ್ಟು, ಶೇಕಡಾವಾರು ಮತ್ತು ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದವು. Election Tribunals ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದವು; UEC ತನ್ನ ನಿರ್ಧಾರ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ಹಾಗೂ ನಿರ್ಣಾಯಕವೆಂದು ವಿವರಿಸಿತು. ಖಾಲಿ ಅಥವಾ ಮುಂದೂಡಿದ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಉಪಚುನಾವಣೆ ಅಥವಾ ಬದಲಾಯಿಸುವ ಕ್ರಮ ಬರಬಹುದು. ಕನಿಷ್ಠ ಮೂಲ ಮತದಾರರಲ್ಲಿ 1 ಪ್ರತಿಶತದ ಅರ್ಜಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನೂ ಸಂವಿಧಾನ ಮತ್ತು UEC ಚೌಕಟ್ಟು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಚುನಾವಣೆ ನಡೆದ 263 ಟೌನ್‌ಶಿಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ 24.22 ಮಿಲಿಯನ್ ಅರ್ಹ ಮತದಾರರು, 13.14 ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮತಗಳು ಮತ್ತು 54.22 ಪ್ರತಿಶತಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮತದಾನವಾಗಿತ್ತೆಂದು UEC ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರ ವರದಿ ಮಾಡಿವೆ. ಅವರು ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ಮುಕ್ತ, ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವೆಂದು ವಿವರಿಸಿದರು. UN ಮತ್ತು OHCHR ವರದಿಗಳು ಸಶಸ್ತ್ರ ಸಂಘರ್ಷ, ಪ್ರಮುಖ ಪಕ್ಷ ಮತ್ತು ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಹೊರತಾಗುವಿಕೆ, ನಿಗಾವಹಣೆ, ಚಲನೆ, ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿಯ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳಾಂತರಿತರು ಮತ್ತು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಹೊರತಾಗುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿವೆ. ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ ಚುನಾವಣೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಅದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲಿಲ್ಲ. International Independent Mechanism for Myanmar ಚುನಾವಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಟೀಕೆ ಅಥವಾ ಅಡ್ಡಿಗೆ 20 ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಶಿಕ್ಷೆ ಅಥವಾ ಮರಣದಂಡನೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಅಪರಾಧ ದಂಡನೆಗಳಿರುವುದಾಗಿ ವರದಿ ಮಾಡಿತು. ಹೀಗಾಗಿ ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಔಪಚಾರಿಕ ಚುನಾವಣಾ ರಚನೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ; ಆದರೆ ನೈಜ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತತೆ ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಅಸಮವಾಗಿದ್ದು ವಿವಾದಿತವಾಗಿದೆ.