အဆင့်မြင့်ပညာရေး သင်ယူခြင်း မြန်မာနိုင်ငံတွင်

မြန်မာနိုင်ငံတွင် အဆင့်မြင့်ပညာရေးစနစ် အမြစ်тэйရှိသော်လည်း အဖွဲ့အစည်းအလိုက် ကွဲပြားပြန့်ကျဲနေသည်။ ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန၊ အထူးသဖြင့် အဆင့်မြင့်ပညာဦးစီးဌာန (DHE) သည် စနစ်အများစုကို ကြီးကြပ်ပြီး စိုက်ပျိုးရေး၊ နည်းပညာနှင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပညာကဲ့သို့သော အထူးပြုနယ်ပယ်များတွင် အခြားဝန်ကြီးဌာနများနှင့် အဖွဲ့အစည်းများက တာဝန်ယူကြသည်။ အဆင့်မြင့်ပညာရေးအဖွဲ့အစည်းများတွင် အထွေထွေနှင့် ဒေသဆိုင်ရာတက္ကသိုလ်များ၊ စီးပွားရေးနှင့် ပညာရေးတက္ကသိုလ်များ၊ နိုင်ငံခြားဘာသာတက္ကသိုလ်များ၊ ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်များ၊ နည်းပညာတက္ကသိုလ်များ၊ ဘွဲ့ကောလိပ်များ၊ ကောလိပ်များနှင့် အထူးပြုတက္ကသိုလ်များ ပါဝင်သည်။ ပုဂ္ဂလိကအဆင့်မြင့်ပညာရေးအဖွဲ့အစည်းများသည် တက္ကသိုလ်၊ ကောလိပ် သို့မဟုတ် ဗဟိုအဖြစ် လုပ်ကိုင်နိုင်သော်လည်း တာဝန်ရှိဒေသဆိုင်ရာကြီးကြပ်ရေးဘုတ်အဖွဲ့မှတစ်ဆင့် မှတ်ပုံတင်ရမည်။ သက်ဆိုင်ရာပညာရေးဥပဒေအရ တည်ထောင်ထားသော သို့မဟုတ် မှတ်ပုံတင်ထားသော အဖွဲ့အစည်းများသာ အသိအမှတ်ပြုအရည်အချင်းကို ချီးမြှင့်နိုင်သည်။ သင်တန်းများတွင် ဝိဇ္ဇာနှင့် သိပ္ပံ၊ မြန်မာ၊ အင်္ဂလိပ်၊ သမိုင်း၊ ဥပဒေ၊ ဒဿနိကဗေဒ၊ စိတ်ပညာ၊ လူမှုမနုဿဗေဒ၊ ရှေးဟောင်းသုတေသန၊ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေး၊ ပထဝီဝင်၊ အရှေ့တိုင်းပညာ၊ စာကြည့်တိုက်နှင့် သတင်းအချက်အလက်ပညာ၊ ရူပဗေဒ၊ ဓာတုဗေဒ၊ သင်္ချာ၊ သတ္တဗေဒ၊ ရုက္ခဗေဒ၊ စက်မှုဓာတုဗေဒ၊ ဘူမိဗေဒ၊ ကွန်ပျူတာပညာ၊ ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ရေသယံဇာတပညာ၊ ပညာရေး၊ စီးပွားရေး၊ နိုင်ငံခြားဘာသာစကား၊ နည်းပညာ၊ အင်ဂျင်နီယာ၊ စိုက်ပျိုးရေး၊ ဆေးပညာနှင့် ကျန်းမာရေးဘာသာရပ်များ ပါဝင်သည်။ သင်ကြားသည့်ဘာသာရပ်အတိအကျသည် အဖွဲ့အစည်းအလိုက် ကွဲပြားသည်။ ပုံမှန်ကျောင်းဝင်းတက် သို့မဟုတ် နေ့ကျောင်းသင်ယူမှုသည် ရှိပြီးသားပုံစံဖြစ်သကဲ့သို့ အဝေးသင်ပညာရေးသည်လည်း တရားဝင်အဆင့်မြင့်ပညာရေးစနစ်၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သည်။ အွန်လိုင်း သို့မဟုတ် ပေါင်းစပ်သင်ယူမှုအတွက် တစ်နိုင်ငံလုံးတူညီသော စံနှုန်းတစ်ခုရှိကြောင်း ရရှိနိုင်သည့်အထောက်အထားများက မပြနိုင်ပါ။ ပုဂ္ဂလိက သို့မဟုတ် နိုင်ငံခြားအဖွဲ့အစည်းနှင့် ဆက်စပ်သည့်သင်တန်းများအတွက် ဒေသတွင်းမှတ်ပုံတင်မှုနှင့် အဖွဲ့အစည်းအမျိုးအစားကို ရှင်းလင်းစွာ စစ်ဆေးရန်လိုသည်။ ဘွဲ့ကြိုဝင်ခွင့်၏ ပုံမှန်အခြေခံလိုအပ်ချက်မှာ အထက်တန်းပညာပြီးဆုံးကြောင်းလက်မှတ်နှင့် တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းစာမေးပွဲအောင်မြင်မှုဖြစ်သည်။ တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းသည် အဆင့်မြင့်ပညာရေးဝင်ခွင့်အတွက် အသုံးပြုသော ကျောင်းပြီးဆုံးစာမေးပွဲဖြစ်သည်။ ရွေးချယ်ရာတွင် စုစုပေါင်းအမှတ်နှင့် သက်ဆိုင်ရာတက္ကသိုလ်ကောင်စီ သို့မဟုတ် အဖွဲ့အစည်း၏စည်းမျဉ်းများကို မကြာခဏ ထည့်သွင်းစဉ်းစားသည်။ ကွန်ပျူတာနှင့် နည်းပညာတက္ကသိုလ်များက ကိုယ်ပိုင်ဝင်ခွင့်စာရင်းများ ထုတ်ပြန်နိုင်သည်။ ဘွဲ့လွန်ဝင်ခွင့်တွင် ပုံမှန်အားဖြင့် အသိအမှတ်ပြုယခင်အရည်အချင်းတစ်ခု လိုအပ်ပြီး သတ်မှတ်ချက်စစ်ဆေးစာမေးပွဲ သို့မဟုတ် ဝင်ခွင့်စာမေးပွဲ၊ လူတွေ့မေးမြန်းမှု၊ အကျဉ်းချုပ်စာတမ်း သို့မဟုတ် သုတေသနစာတမ်းအဆိုပြုချက်တို့လည်း ပါဝင်နိုင်သည်။ နောက်ဆုံးရက်၊ ဘာသာရပ်လိုအပ်ချက်၊ ခွဲတမ်းနှင့် ရွေးချယ်နည်းလမ်းများကို DHE သို့မဟုတ် အဖွဲ့အစည်း၏ လက်ရှိအသိပေးချက်မှ စစ်ဆေးရမည်။ သင်တန်းနှင့် အဖွဲ့အစည်းအလိုက် မြန်မာ၊ အင်္ဂလိပ် သို့မဟုတ် နှစ်ဘာသာလုံးကို သင်ကြားရေးတွင် အသုံးပြုနိုင်သည်။ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင် မြန်မာစာပေမှအပ အများစုကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် သင်ကြားသည်။ မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသားအရည်အချင်းမူဘောင် (NQF) တွင် Advanced Diploma ကဲ့သို့ တစ်နှစ်မှ သုံးနှစ်ကြာ အဆင့်မြင့်ပညာတိုတောင်းသင်တန်းများကို အဆင့် ၅၊ ဘွဲ့နှင့် ဘွဲ့လွန်ဒီပလိုမာ သို့မဟုတ် လက်မှတ်များကို အဆင့် ၆၊ မဟာဘွဲ့များကို အဆင့် ၇၊ ပါရဂူဘွဲ့များကို အဆင့် ၈ ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ အဆင့် ၄ သည် အလယ်တန်းပြီးနောက် အဆင့်မြင့်ပညာမဟုတ်သော သင်ယူမှုကို ဖော်ပြပြီး ဤအဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အရ အဆင့်မြင့်ပညာရေးတွင် မပါဝင်ပါ။ NQF သည် အရည်အချင်းများကို နှိုင်းယှဉ်ခြင်း၊ အရည်အသွေးအာမခံခြင်း၊ ခရက်ဒစ်လွှဲပြောင်းခြင်း၊ နောက်တစ်ဆင့်တက်လှမ်းမှုလမ်းကြောင်းများနှင့် ယခင်သင်ယူမှုအသိအမှတ်ပြုခြင်းတို့ကို ပံ့ပိုးရန် ရည်ရွယ်သည်။ သင်တန်းဖွဲ့စည်းပုံနှင့် ကြာချိန်သည် အဖွဲ့အစည်းအလိုက် ကွဲပြားသည်။ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင် ဥပမာပညာသင်နှစ်တစ်နှစ်၌ စာသင်နှစ်ဝက်နှစ်ခုရှိပြီး ပုံမှန်အားဖြင့် ဒီဇင်ဘာမှ မတ်လနှင့် ဇွန်မှ စက်တင်ဘာအထိ ဖြစ်သည်။ ထိုတက္ကသိုလ်၏ ပုံမှန် BA နှင့် BSc သင်တန်းများသည် လေးနှစ်၊ ဥပဒေသင်တန်းသည် ငါးနှစ်ဖြစ်ပြီး ဂုဏ်ထူးတန်းအပါအဝင် စုစုပေါင်း ငါးနှစ်ဖြစ်သည်။ ဥပမာမဟာဘွဲ့သင်တန်းသည် သုံးနှစ်ခန့်၊ ပါရဂူသင်တန်းသည် ငါးနှစ်ခန့် ကြာသည်။ ဤကိန်းဂဏန်းများသည် တစ်နိုင်ငံလုံးအတွက် စည်းမျဉ်းမဟုတ်ပါ။ ထိုတက္ကသိုလ်တွင် ဂုဏ်ထူးတန်းတက်ရန် ဒုတိယနှစ်ပြီးနောက် အဓိကဘာသာနှစ်ခုတွင် Grade Point 5 ရရှိပြီး စုစုပေါင်းပျမ်းမျှအမှတ် Grade Point 4.0 အနည်းဆုံးရှိရသည်။ အကဲဖြတ်မှုတွင် စာရေးဖြေစာမေးပွဲ၊ နှုတ်ဖြေစာမေးပွဲ (viva voce)၊ သင်တန်းစာတမ်း၊ သုတေသနစာတမ်းနှင့် ပါရဂူကျမ်းတို့ ပါဝင်နိုင်သည်။ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင် ဘွဲ့ကြိုကျောင်းသားများသည် ဘာသာရပ်တစ်ခုစီ၌ ယေဘုယျအားဖြင့် Grade Point 3 အနည်းဆုံးရရန်လိုပြီး ပြန်လည်ဖြေဆိုမှုနှင့် နောက်နှစ်တက်ခွင့်ကို သက်ဆိုင်ရာစာမေးပွဲစည်းမျဉ်းများအတိုင်း ဆောင်ရွက်သည်။ ဘွဲ့ရသူများသည် BA သို့မဟုတ် BSc ကဲ့သို့ ဘွဲ့၊ ဘွဲ့ဂုဏ်ထူး၊ ဘွဲ့လွန်ဒီပလိုမာ သို့မဟုတ် လက်မှတ်၊ MA သို့မဟုတ် MSc ကဲ့သို့ မဟာဘွဲ့၊ PhD ကဲ့သို့ ပါရဂူဘွဲ့တို့ကို ရရှိနိုင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် အဆင့်မြင့်ပညာရေးအားလုံးအတွက် လက်ရှိအသုံးပြုနိုင်သည့် ယုံကြည်စိတ်ချရသော နိုင်ငံတော်အခကြေးငွေစာရင်း မရှိပါ။ အစိုးရကျောင်း သို့မဟုတ် ပုဂ္ဂလိကကျောင်း၏ သင်တန်းကြေး၊ မှတ်ပုံတင်ကြေး၊ စာမေးပွဲကြေး၊ စာကြည့်တိုက်ကြေး၊ အဆောင်ကြေးနှင့် နေထိုင်စရိတ်တို့သည် အဖွဲ့အစည်းနှင့် သင်တန်းအလိုက် ကွဲပြားသည်။ နိုင်ငံတကာလျှောက်ထားသူများအတွက် အမေရိကန်ဒေါ်လာဖြင့် ဖော်ပြထားသော ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ကြေးများကို ပြည်တွင်းကျောင်းသားကြေးအဖြစ် မယူဆသင့်ပါ။ ပုဂ္ဂလိကအဖွဲ့အစည်းများသည် မှတ်ပုံတင်လျှောက်လွှာတွင် ဝင်ခွင့်ကြေး၊ သင်တန်းကြေးနှင့် ငွေပေးချေနည်းလမ်းများကို ဖော်ပြရမည်။ Paukphaw Scholarship၊ နေပြည်တော်ပြည်နယ်အကယ်ဒမီနှင့် ဆက်စပ်အခွင့်အလမ်းများ သို့မဟုတ် DHE ၏ နိုင်ငံတကာသဘောတူညီချက်များအောက်ရှိ အခွင့်အလမ်းများအပါအဝင် ပညာသင်ဆု၊ ထောက်ပံ့ကြေးနှင့် အရည်အချင်းအလိုက်ဆုများ ရှိသော်လည်း နိုင်ငံတစ်ဝန်း အာမခံထားသော ထောက်ပံ့ကြေး သို့မဟုတ် ယေဘုယျကျောင်းသားချေးငွေခွင့်ရှိကြောင်း ရရှိနိုင်သောအထောက်အထားက မပြနိုင်ပါ။ အဖွဲ့အစည်းအလိုက် မှတ်ပုံတင်ရုံး၊ ကျောင်းသားရေးရာရုံး၊ တက္ကသိုလ်ကောင်စီ၊ ဌာန၊ စာကြည့်တိုက်၊ ကျောင်းသားဆောင် သို့မဟုတ် အဆောင်နှင့် ကျောင်းသားလှုပ်ရှားမှုများမှ အထောက်အပံ့ရနိုင်သည်။ လက်ရှိဝင်ခွင့်ကြေညာချက်၊ အသိအမှတ်ပြုမှု၊ ဆက်စပ်မှု၊ ကြေး၊ ဘွဲ့အမျိုးအစား၊ ပညာရေးစည်းမျဉ်းနှင့် ရရှိနိုင်သောဝန်ဆောင်မှုများကို အတည်ပြုရာတွင် DHE၊ ဝင်ခွင့်ရုံးနှင့် အဖွဲ့အစည်း၏တရားဝင်ပေါ်တယ်တို့သည် အဓိကနေရာများဖြစ်သည်။ အသိအမှတ်ပြုဘွဲ့ သို့မဟုတ် ဒီပလိုမာသည် အလုပ်အကိုင်၊ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းလုပ်ငန်း သို့မဟုတ် ပညာဆက်လက်သင်ကြားမှုသို့ ဦးတည်နိုင်သည်။ ဘွဲ့တစ်ခုက ဂုဏ်ထူးတန်း သို့မဟုတ် မဟာဘွဲ့သို့ တက်လှမ်းနိုင်ပြီး မဟာဘွဲ့ သို့မဟုတ် သုတေသနမဟာဘွဲ့က ပါရဂူသင်တန်းသို့ ဦးတည်နိုင်သည်။ နိုင်ငံတကာအသိအမှတ်ပြုမှုကို လက်ခံမည့် အဖွဲ့အစည်း သို့မဟုတ် အာဏာပိုင်ထံ ကိစ္စအလိုက် စစ်ဆေးရမည်။