မြန်မာနိုင်ငံတွင် အိမ်ရာ

မြန်မာနိုင်ငံရှိ အိမ်ရာအစီအစဉ်များတွင် တစ်နိုင်ငံလုံးသုံး ဝင်ရောက်ခွင့် သို့မဟုတ် မှတ်ပုံတင်လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခုတည်း မရှိပါ။ ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာနနှင့် ၎င်း၏ မြို့ပြနှင့် အိမ်ရာဖွံ့ဖြိုးရေးဦးစီးဌာန (DUHD) တွင် အမျိုးသားအဆင့်တာဝန်များရှိပြီး တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်အာဏာပိုင်၊ နေပြည်တော်အဖွဲ့၊ မြို့တော်စည်ပင်သာယာရေးကော်မတီ၊ အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာနနှင့် ဒေသခံမြေယာရုံးများက အိမ်ရာအုပ်ချုပ်ရေး၏ အစိတ်အပိုင်းများကို ကိုင်တွယ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့တော်စည်ပင်သာယာရေးကော်မတီ (YCDC) သည် ရန်ကုန်တွင် အထူးသက်ဆိုင်သည်။ စိုက်ပျိုးမြေစီမံခန့်ခွဲရေးနှင့် စာရင်းအင်းဦးစီးဌာနသည် ကျေးလက်မြေမှတ်တမ်းများအရေးကြီးသည့် ကိစ္စများကို ကိုင်တွယ်သည်။ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းနှင့် တာဝန်ရှိရုံးများသည် မြို့၊ ဒေသနှင့် ကျေးရွာအလိုက် ကွာခြားနိုင်သည်။ 2024 မြန်မာနိုင်ငံ လူဦးရေနှင့် အိမ်ရာသန်းခေါင်စာရင်းတွင် အိမ်ထောင်စု 7,780,926 ခု ပါဝင်ခဲ့သည်။ အိမ်ထောင်စု 84.6% သည် ကိုယ်ပိုင်အိမ်ရာတွင် နေထိုင်ပြီး 10.9% သည် ငှားရမ်းအိမ်ရာတွင် နေထိုင်ကြောင်း မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ မြို့ပြအိမ်ထောင်စုများတွင် ပုံစံကွာခြားပြီး 69.0% ကိုယ်ပိုင်အိမ်ရာ၊ 23.2% ငှားရမ်းအိမ်ရာဖြစ်သည်။ ကျေးလက်တွင် 93.9% ကိုယ်ပိုင်အိမ်ရာ၊ 3.6% ငှားရမ်းအိမ်ရာဖြစ်သည်။ ဤကိန်းဂဏန်းများသည် အိမ်ထောင်စုနေထိုင်မှုပုံစံကို ဖော်ပြခြင်းသာဖြစ်ပြီး နေထိုင်သူတိုင်းတွင် လုံခြုံသောတရားဝင်ပိုင်ဆိုင်မှု သို့မဟုတ် တရားဝင်ငှားရမ်းစာချုပ်ရှိသည်ဟု အာမမခံပါ။ အိမ်ရာအရည်အသွေးနှင့် ဝန်ဆောင်မှုလည်း ကွာခြားသည်။ အခန်း ၃ ခန်းပါ အိမ်ရာသည် အများဆုံးတွေ့ရပြီး အိမ်ရာယူနစ်၏ 34.2% ဖြစ်သည်။ အခန်းတစ်ခန်းပါယူနစ်သည် မြို့ပြတွင် 16.0%၊ ကျေးလက်တွင် 8.9% ဖြစ်သည်။ တစ်ခန်းလျှင် လူ ၂ ဦးထက်ပိုမျှဝေနေထိုင်မှုသည် တစ်နိုင်ငံလုံးအိမ်ထောင်စု၏ 9.5%၊ မြို့ပြ 11.9%၊ ကျေးလက် 8.0% တွင်ရှိသည်။ အများသုံးဓာတ်အားလိုင်းမှ လျှပ်စစ်ရရှိမှုသည် အိမ်ထောင်စု 66.3% ဖြစ်ပြီး မြို့ပြတွင် 91% ခန့်၊ ကျေးလက်တွင် 52% ဖြစ်သည်။ ဆိုလာမီးအလင်းရောင်ကို အိမ်ထောင်စု 19.8% က အသုံးပြုကြောင်း ဖော်ပြခဲ့ပြီး မြို့ပြတွင် 3% ခန့်၊ ကျေးလက်တွင် 30% ခန့်ဖြစ်သည်။ အိမ် 81% တွင် သီးခြားမီးဖိုချောင်ရှိပြီး မြို့ပြအိမ် 10% နှင့် ကျေးလက်အိမ် 7% တွင် မီးဖိုချောင်မရှိပါ။ ပုဂ္ဂလိကငှားရမ်းအိမ်ရာသည် မြို့များတွင် အထူးသက်ဆိုင်သည်။ ငှားရမ်းစာချုပ်သည် စာဖြင့်ရေးသားခြင်း သို့မဟုတ် အလွတ်သဘောဖြစ်နိုင်ပြီး အိမ်ရှင်၊ ပွဲစားနှင့် ဒေသခံထုံးစံတို့က သဘောတူညီချက် လုပ်ဆောင်ပုံကို မကြာခဏ သတ်မှတ်သည်။ စပေါ်ငွေ သို့မဟုတ် အိမ်လခမပေးမီ အိမ်ရှင်တွင် ငှားရမ်းခွင့်အာဏာရှိမရှိ၊ ရရှိနိုင်သော ပိုင်ဆိုင်မှုစာချုပ်၊ မြေအသုံးပြုမှုအခြေအနေ၊ ရှိပြီးသားကောက်ခံမှု၊ မီး/ရေချိတ်ဆက်မှုနှင့် ဒေသခံသက်သေခံ သို့မဟုတ် နေထိုင်မှုအစီရင်ခံလိုအပ်ချက်များကို စစ်ဆေးပါ။ မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးအတွက် လက်ရှိအိမ်လခ သို့မဟုတ် စပေါ်စာရင်းကို ယုံကြည်စိတ်ချစွာ အတည်မပြုနိုင်သကဲ့သို့ အတည်ပြုထားသော တစ်နိုင်ငံလုံးသုံး ဒစ်ဂျစ်တယ်ငှားရမ်းမှတ်ပုံတင်ပေါ်တယ်လည်း မရှိပါ။ မြို့ပြအိမ်ငှားထိန်းချုပ်ရေးဥပဒေ 1960 သည် မှတ်တမ်းတင်ထားသော ဒေသခံဥပဒေရင်းမြစ်ဖြစ်သော်လည်း လက်ရှိသက်ဆိုင်မှု၊ ခြွင်းချက်နှင့် အကောင်အထည်ဖော်မှုသည် တစ်သမတ်တည်းမရှိသဖြင့် စာချုပ်နှင့် ဒေသခံလုပ်ထုံးလုပ်နည်းကို ပြန်လည်စစ်ဆေးရန် အစားမဖြစ်ပါ။ ပိုင်ဆိုင်မှုနှင့် မြေအသုံးပြုမှုတွင် ပိုင်ဆိုင်မှုစာချုပ်၊ မြေဂရန်၊ ငှားရမ်းမှု သို့မဟုတ် အသုံးပြုခွင့်များ ပါဝင်နိုင်သည်။ စာရွက်စာတမ်းများတွင် မြို့မြေစာရင်း၊ ဂရန်၊ ကျေးရွာမြေစာချုပ်၊ Town Form 7၊ Form 105 နှင့် 106၊ တံဆိပ်ခေါင်းပါသော သို့မဟုတ် မပါသော အရောင်းအဝယ်စာချုပ်တို့ ပါဝင်နိုင်သည်။ စာရွက်စာတမ်းတစ်ခုတည်းက တရားဝင်လုံခြုံသောပိုင်ဆိုင်မှုကို အလိုအလျောက် သက်သေမပြပါ။ လွှဲပြောင်းမှတ်တမ်းနှင့် မှတ်တမ်းတိုက်များ ပြန့်ကျဲနိုင်ပြီး မှတ်ပုံမတင်ထားသော လွှဲပြောင်းမှုသည် အထောက်အထားနှင့် ဆုံးရှုံးမှုအန္တရာယ်ကို တိုးစေသည်။ ဝယ်သူသည် ငွေပေးမီ သက်ဆိုင်ရာ မှတ်ပုံတင်ဌာန သို့မဟုတ် မြေမှတ်တမ်းနှင့် စာရွက်စာတမ်းကို နှိုင်းယှဉ်စစ်ဆေးကာ ရောင်းသူ၏အာဏာကို အတည်ပြု၍ ပြိုင်ဘက်တောင်းဆိုမှု သို့မဟုတ် ပေါင်နှံ/ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးရှိမရှိ စစ်ဆေးသင့်သည်။ ကွန်ဒိုမီနီယံဥပဒေ 2016 သည် အရည်အချင်းပြည့်မီသော ကွန်ဒိုအတွက် ပိုမိုတိကျသောမူဘောင်တစ်ခု ဖန်တီးထားသည်။ ကွန်ဒိုမီနီယံသည် မှတ်ပုံတင်ထားသည့် ဘုံမြေ 20,000 စတုရန်းပေ အနည်းဆုံးပေါ်ရှိ အထပ် ၆ ထပ်နှင့်အထက် အဆောက်အအုံဖြစ်ပြီး DUHD နှင့် ကွန်ဒိုမီနီယံစီမံခန့်ခွဲရေးကော်မတီ၏ ခွင့်ပြုချက်ပါဝင်သည်။ ဆောက်လုပ်ပြီး နေထိုင်ခွင့်ပါမစ်ရပြီးနောက် ကွန်ဒိုကို မှတ်ပုံတင်နိုင်ကာ ယူနစ်မှတ်ပုံတင်လက်မှတ် ထုတ်ပေးနိုင်သည်။ လွှဲပြောင်းစာချုပ်ကို ရက် ၃၀ အတွင်း မှတ်ပုံတင်ပြီး တံဆိပ်ခေါင်းခွန်နှင့် မှတ်ပုံတင်ကြေး ပေးဆောင်ရသည်။ မှတ်ပုံတင်ထားသော ယူနစ်ပိုင်ရှင်သည် သက်ဆိုင်ရာစည်းမျဉ်းအရ ယူနစ်ကို ရောင်းခြင်း၊ ငှားခြင်း၊ အမွေဆက်ခံခြင်း သို့မဟုတ် ပေါင်နှံခြင်း ပြုလုပ်နိုင်သည်။ ပိုင်ရှင်များသည် ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းရေးရန်ပုံငွေသို့ ထည့်ဝင်ခြင်း၊ သက်ဆိုင်ရာ ငှားရမ်းမှု/နေထိုင်မှုအချက်အလက်တင်ပြခြင်းနှင့် အတွင်းပိုင်းပြင်ဆင်မှု၊ ဘုံပစ္စည်းစည်းမျဉ်းများကို လိုက်နာခြင်းတို့ လုပ်ဆောင်ရသည်။ မရွှေ့မပြောင်းနိုင်သောပစ္စည်းလွှဲပြောင်းမှုဆိုင်ရာ ကန့်သတ်ချက်များသည် နိုင်ငံခြားသားများ၏ အိမ်ခြံမြေဝယ်ယူခြင်း၊ ရောင်းချခြင်း၊ လက်ဆောင်ပေးခြင်း၊ ပေါင်နှံခြင်း၊ လဲလှယ်ခြင်းနှင့် အခြားလွှဲပြောင်းမှုတို့ကို ကန့်သတ်သည်။ သက်ဆိုင်ရာဥပဒေမူဘောင်အတွင်းသာ ငှားရမ်းနိုင်သည်။ ကွန်ဒိုစနစ်တွင် ကန့်သတ်ခြွင်းချက်ရှိပြီး နိုင်ငံခြားသားများသည် ကွန်ဒိုတစ်ခု၏ ယူနစ် 40% အထိ ပိုင်ဆိုင်နိုင်ကာ ဝယ်ယူမှုကို ပြည်ပမှ တရားဝင်လွှဲပြောင်းလာသော နိုင်ငံခြားငွေဖြင့် ပြုလုပ်ရသည်။ မှတ်ပုံတင်ထားသော ကွန်ဒိုယူနစ်သည် အလွတ်သဘောတိုက်ခန်းဝယ်ယူမှုထက် ဥပဒေအထောက်အထား ပိုမိုခိုင်မာသော်လည်း မှတ်ပုံတင်ခြင်း၊ ခွဲတမ်းနှင့် ငွေပေးချေမှုအခြေအနေများကို စစ်ဆေးရန်လိုသည်။ အများပိုင်နှင့် လူမှုအိမ်ရာများသည် တစ်နိုင်ငံလုံးသုံး အထွေထွေရပိုင်ခွင့်တစ်ခုအဖြစ်မဟုတ်ဘဲ စီမံကိန်းများမှတစ်ဆင့် ရရှိနိုင်သည်။ ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာနသည် 2030 ခုနှစ်အထိ မြို့ 330 တွင် အခန်းတစ်သန်း ပံ့ပိုးပေးရန် အစိုးရငွေကြေးနှင့် အစိုးရ-ပုဂ္ဂလိက သို့မဟုတ် တည်ဆောက်-လည်ပတ်-လွှဲပြောင်းအစီအစဉ်များဖြင့် စီစဉ်ခဲ့သည်။ ရန်ကုန်၊ မန္တလေးနှင့် နေပြည်တော်တွင် အများပြည်သူငှားရမ်းစီမံကိန်းများရှိကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ 2023 ရန်ကုန်ပထမစီမံကိန်းအစီရင်ခံစာတွင် အဆောက်အအုံ 194 လုံးနှင့် တိုက်ခန်း 3,104 ခန်းကို ဝင်ငွေနည်းအိမ်ထောင်စု၊ အငြိမ်းစား သို့မဟုတ် အငြိမ်းစားနီးပါး အစိုးရဝန်ထမ်းနှင့် လစာနည်းဝန်ထမ်းများအပါအဝင် အုပ်စုများအတွက် ဖော်ပြခဲ့သည်။ လက်ရှိနေထိုင်သူအရေအတွက်၊ ငှားရမ်းခနှင့် လျှောက်လွှာကာလတို့ကို ရရှိနိုင်သောလေ့လာမှုတွင် အတည်မပြုနိုင်ပါ။ SSB အိမ်ရာသည် အာမခံထားသော နိုင်ငံသားနှင့် နိုင်ငံသားပြုထားသူများနှင့် ဆက်စပ်ပြီး ကြိုတင်ဝယ်ယူခွင့်သည် အိမ်ရာရန်ပုံငွေထည့်ဝင်မှုနှင့် အတိုး အနည်းဆုံး 30% ရရှိခြင်း သို့မဟုတ် တစ်ကြိမ်တည်း 30% ပေးချေခြင်းနှင့် ဆက်စပ်သည်။ ယင်းသည် စီမံကိန်းနှင့် အခြေအနေအလိုက်ဖြစ်ပြီး အထွေထွေအိမ်ရာအာမခံချက် မဟုတ်ပါ။ အလွတ်သဘောနေထိုင်ရာများကို အထူးသဖြင့် ရန်ကုန်တွင် မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ ယခင်ခန့်မှန်းချက်တစ်ခုတွင် အလွတ်သဘောနေထိုင်ရာ 423 ခုခန့်နှင့် လူ 365,000 ခန့် ဖော်ပြခဲ့သော်လည်း ယင်းကို မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးအတွက် အသုံးမပြုသင့်ပါ။ ထိုနေထိုင်မှုပုံစံများတွင် မြေယာအခွင့်အရေးအားနည်းခြင်း၊ အခြေခံအဆောက်အအုံမသေချာခြင်းနှင့် ဘေးအန္တရာယ် သို့မဟုတ် နှင်ထုတ်မှုအန္တရာယ်တို့ ရှိနိုင်သည်။ အဆင့်မြှင့်တင်ခြင်း သို့မဟုတ် ပြန်လည်နေရာချထားခြင်းသည် အမှုအလိုက်ဖြစ်ပြီး ရရှိနိုင်သောလေ့လာမှုတွင် တစ်နိုင်ငံလုံးသုံး တရားဝင်ဖြစ်စေမည့် လမ်းကြောင်းတစ်ခု မသတ်မှတ်ထားပါ။ အိမ်ရာအစီအစဉ်အဆုံးသတ်ခြင်းသည် အမျိုးအစားပေါ် မူတည်သည်။ ပုဂ္ဂလိကငှားရမ်းမှုသည် စာချုပ်နှင့် သက်ဆိုင်သည့်ငှားရမ်းဥပဒေအရ အဆုံးသတ်သည်။ မှတ်ပုံတင်ထားသောကွန်ဒိုကို လိုအပ်သောမှတ်ပုံတင်လုပ်ငန်းစဉ်ဖြင့် လွှဲပြောင်းရသည်။ အများပိုင်ငှားရမ်းအိမ်ရာသည် စီမံကိန်းအလိုက် စည်းမျဉ်းနှင့် နောက်ဆုံးရက်ကို လိုက်နာသည်။ အလွတ်သဘောနေထိုင်မှုတွင် နှင်ထုတ်ခံရခြင်း၊ ငွေပေးချေမှုဆုံးရှုံးခြင်းနှင့် နေထိုင်မှုသက်သေပြရန် အခက်အခဲ ပိုများသည်။ တရားဝင်တိုင်ကြားမှုနှင့် တရားရုံးလုပ်ထုံးလုပ်နည်းများသည် နေရာအလိုက် ကွာခြားသည်။ ပဋိပက္ခဒဏ်သင့် သို့မဟုတ် ဝင်ရောက်ရန်ကန့်သတ်ထားသော ဒေသများတွင် သန်းခေါင်စာရင်းအချက်အလက် မပြည့်စုံ သို့မဟုတ် ခန့်မှန်းချက်ဖြစ်နိုင်သောကြောင့် နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ပျမ်းမျှကိန်းဂဏန်းများသည် ဒေသတိုင်းကို မဖော်ပြနိုင်ပါ။