မြန်မာနိုင်ငံတွင် ချစ်ရေးဆက်ဆံမှု

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ချိန်းတွေ့မှု သို့မဟုတ် လက်တွဲဖော်မှတ်ပုံတင်စနစ် နိုင်ငံတော်အဆင့် မရှိပါ။ ပိုးပန်းခြင်း၊ ချိန်းတွေ့ခြင်း၊ စေ့စပ်ခြင်းနှင့် အတူနေထိုင်ခြင်းတို့သည် အဓိကအားဖြင့် သီးသန့်နှင့် အလွတ်သဘောဖြစ်သော်လည်း လက်မထပ်မီ လိင်ဆက်ဆံခြင်းနှင့် အတူနေထိုင်ခြင်းအပေါ် လူမှုလက်ခံမှုသည် မြို့ပြနှင့် ကျေးလက်ဒေသ၊ ဘာသာရေးအသိုင်းအဝိုင်းနှင့် လူမျိုးစုအလိုက် ကွာခြားသည်။ ကျား၊ မ အလိုက် နှစ်မျိုးစံသတ်မှတ်မှုကိုလည်း မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ လက်မထပ်မီ လိင်ဆက်ဆံခြင်းကို အမျိုးသားများအတွက် အမျိုးသမီးများထက် ပိုမိုလွယ်ကူစွာ လက်ခံတတ်သည်။ ချိန်းတွေ့ခြင်းတစ်ခုတည်းက အိမ်ထောင်ရေးနှင့် ဆက်စပ်သော ပိုင်ဆိုင်မှု၊ အမွေ၊ ထောက်ပံ့မှု သို့မဟုတ် ကလေးထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခွင့်များကို ပုံမှန်အားဖြင့် မဖန်တီးပါ။ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်စုံတွဲများအတွက် အတူနေထိုင်မှုနှင့် အများသိဂုဏ်သတင်းတို့က အခမ်းအနား သို့မဟုတ် မှတ်ပုံတင်ခြင်းမရှိဘဲ ဓလေ့ထုံးတမ်းအရ အိမ်ထောင်ပြုထားကြောင်း သတ်မှတ်ရာတွင် တစ်ခါတစ်ရံ အထောက်အကူပြုနိုင်သည်။ အခြားအိမ်ထောင်ရေးများတွင် ခရစ်ယာန်အိမ်ထောင်ရေးဥပဒေ၊ မူဆလင်ကိုယ်ရေးဥပဒေ၊ ဟိန္ဒူဥပဒေ သို့မဟုတ် အခြားဓလေ့ထုံးတမ်းစည်းမျဉ်းများအပါအဝင် မတူညီသောစည်းမျဉ်းများ အသုံးချနိုင်သည်။ ခရစ်ယာန်အိမ်ထောင်ရေးများတွင် ယေဘုယျအားဖြင့် ခွင့်ပြုထားသောဓမ္မဆရာ သို့မဟုတ် မှတ်ပုံတင်အရာရှိနှင့် အိမ်ထောင်လက်မှတ် ပါဝင်သည်။ အစ္စလာမ်အိမ်ထောင်ရေးတွင် ဘာသာရေးအိမ်ထောင်စာချုပ်ဖြင့် မှတ်တမ်းတင်နိုင်ပြီး နိုတြီအသိအမှတ်ပြုကျမ်းကျိန်လွှာသည် အိမ်ထောင်ရေးတရားဝင်အထောက်အထားနှင့် ယေဘုယျအားဖြင့် တူညီခြင်းမရှိပါ။ 2019 ခုနှစ် ကလေးသူငယ်အခွင့်အရေးများဆိုင်ရာဥပဒေအရ ကျား၊ မ နှစ်မျိုးစလုံးအတွက် အိမ်ထောင်ပြုနိုင်သည့် အနိမ့်ဆုံးအသက်သည် 18 နှစ်ဖြစ်သည်။ အတင်းအကျပ်အိမ်ထောင်ပြုမှုနှင့် ကလေးသူငယ်များကို လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာအသုံးချမှုကို တားမြစ်ထားသည်။ 2015 ခုနှစ် မြန်မာဗုဒ္ဓဘာသာဝင်အမျိုးသမီးများ အထူးလက်ထပ်ထိမ်းမြားခြင်းဥပဒေသည် မြန်မာဗုဒ္ဓဘာသာဝင်အမျိုးသမီးတစ်ဦးက ဗုဒ္ဓဘာသာမဟုတ်သူ အမျိုးသားတစ်ဦးနှင့် လက်ထပ်သည့်အခါ သတ်မှတ်ထားသော အများပြည်သူသိအောင်ကြေညာမှုလုပ်ငန်းစဉ်ကို သတ်မှတ်ထားပြီး 14 ရက်ကြိုတင်ကြေညာရသည်။ အမျိုးသမီးသည် အသက် 20 နှစ်အောက်ဖြစ်ပါက မိဘသဘောတူညီချက်လိုအပ်ကြောင်း ရင်းမြစ်များတွင်လည်း ဖော်ပြထားသည်။ ယင်းသည် နောက်ပိုင်းအသက် 18 နှစ်အိမ်ထောင်ရေးစံနှုန်းနှင့် ဆက်စပ်နေသောကြောင့် တိကျသောအခြေအနေကို အရည်အချင်းပြည့်မီသော ဒေသခံဥပဒေအကြံပေး သို့မဟုတ် တာဝန်ရှိအာဏာပိုင်ထံ စစ်ဆေးသင့်သည်။ ဆက်ဆံရေးတစ်လျှောက် သဘောတူညီမှု၊ ကိုယ်ရေးလုံခြုံမှုနှင့် လိင်ကျန်းမာရေးအချက်အလက်တို့သည် အရေးကြီးသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ သားဆက်ခြားမိသားစုစီမံကိန်းလမ်းညွှန်ချက်များသည် အသက် 15 နှစ်နှင့်အထက်သူများအတွက် လျှို့ဝှက်မှုနှင့် ကိုယ်ရေးလုံခြုံမှုကို ပေးပြီး လက်တွဲဖော် သို့မဟုတ် မိသားစု၏ဖိအားမရှိဘဲ ဆုံးဖြတ်နိုင်မှုကို ပံ့ပိုးသည်။ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာသဘောတူညီမှုဥပဒေသည် အပြည့်အဝညီညွတ်မှုမရှိပါ။ အသက် 14 နှစ်အောက်မိန်းကလေးများအတွက် ဥပဒေအရ မုဒိမ်းမှုစည်းမျဉ်းများကို ကျား၊ မ ခွဲခြားထားကြောင်း၊ ယောက်ျားလေးများအတွက် တူညီစွာရှင်းလင်းသော အသက်စည်းမျဉ်း မရှိကြောင်း ယခင်ဥပဒေသုံးသပ်ချက်တစ်ခုတွင် ဖော်ပြထားသည်။ ထို့ကြောင့် တိကျသောအခြေအနေတစ်ခုအတွက် လက်ရှိဥပဒေအကြံဉာဏ် လိုအပ်သည်။ အိမ်ထောင်ရေးအတွင်း 2019 ခုနှစ် ပြင်ဆင်ချက်အရ ပြစ်မှုဆိုင်ရာဥပဒေပုဒ်မ 376 သည် အသက် 12 နှစ်နှင့်အထက် ဇနီးအား မုဒိမ်းကျင့်မှုအပေါ် ကန့်သတ်ထားသောကာကွယ်မှု ပေးပြီး အများဆုံးပြစ်ဒဏ်မှာ ထောင်ဒဏ်နှစ်နှစ်ဖြစ်သည်။ အိမ်ထောင်ရှိခြင်းကို အကန့်အသတ်မရှိသဘောတူထားခြင်းဟု ယူဆရန် အကြောင်းမရှိပါ။ ပြစ်မှုဆိုင်ရာဥပဒေပုဒ်မ 377 အရ အပြန်အလှန်သဘောတူသော လိင်တူလိင်ဆက်ဆံမှုကို ပြစ်မှုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားပြီး ထောင်ဒဏ် 10 နှစ်အထိနှင့် ငွေဒဏ်ကျနိုင်သည်။ လိင်တူလက်ထပ်မှု သို့မဟုတ် လက်တွဲဖော်ဆက်ဆံရေးကို ဥပဒေအရ အသိအမှတ်ပြုထားကြောင်း အတည်ပြုထားခြင်း မရှိပါ။ လိင်စိတ်ခံယူမှုနှင့် ကျား၊ မ လက္ခဏာကို အတိအလင်းကာကွယ်သည့် ပြဋ္ဌာန်းချက်မရှိခြင်းက အမည်းစက်တပ်မှု၊ အာဏာပိုင်များ၏ မတရားဖမ်းဆီးမှုနှင့် အကူအညီရရှိရာတွင် မညီမျှမှုအန္တရာယ်များ ဖြစ်စေသည်။ လက်တွဲဖော်၏ အကြမ်းဖက်မှုသည် တိုက်ရိုက်လုံခြုံရေးကိစ္စဖြစ်သည်။ 2015–16 မြန်မာနိုင်ငံ ဒီမိုဂရပ်ဖစ်နှင့် ကျန်းမာရေးစစ်တမ်းတွင် အိမ်ထောင်ပြုဖူးသော အသက် 15–49 နှစ်အမျိုးသမီးများ၏ 21% က ကိုယ်ထိလက်ရောက်၊ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ သို့မဟုတ် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အိမ်ထောင်ဖက်အကြမ်းဖက်မှုကို ကြုံတွေ့ခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ ကွာရှင်းထားသူ၊ ခွဲနေသူ သို့မဟုတ် မုဆိုးမများတွင် 42%၊ လက်ရှိအိမ်ထောင်ရှိသူများတွင် 19% ဖြစ်သည်။ ဤကိန်းဂဏန်းများသည် ယခင်အခြေခံမှတ်တမ်းဖြစ်ပြီး လက်ရှိနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာအဖြစ်များမှုခန့်မှန်းချက် မဟုတ်ပါ။ ကာကွယ်ရေးနှင့် လွှဲပြောင်းမှုများသည် ရာဇဝတ်ဥပဒေ၊ တရားရုံး၊ ကျန်းမာရေးနှင့် လူမှုဝန်ဆောင်မှု၊ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားရေး ကျား၊ မ အခြေပြုအကြမ်းဖက်မှုလမ်းကြောင်းများအကြား အစိတ်စိတ်အမွှာမွှာ ဖြစ်နေဆဲဖြစ်သည်။ လက်လှမ်းမီမှုသည် နေရာနှင့် လုံခြုံရေးအခြေအနေအပေါ် များစွာမူတည်ပြီး အသက်ရှင်ကျန်ရစ်သူဗဟိုပြုဝန်ဆောင်မှုများသည် သဘောတူညီမှုနှင့် လျှို့ဝှက်မှုကို လေးစားသင့်သည်။ ဆက်ဆံရေးကို အလွတ်သဘောအဆုံးသတ်ရန် နိုင်ငံတော်ချိန်းတွေ့မှုလုပ်ထုံးလုပ်နည်း မလိုအပ်ပါ။ သက်ဆိုင်ရာဘာသာရေး၊ ဓလေ့ထုံးတမ်း သို့မဟုတ် ပြဋ္ဌာန်းဥပဒေအရ ဆက်ဆံရေးသည် အိမ်ထောင်ဖြစ်လာပါက ခွဲခွာခြင်းတွင် ကွာရှင်းခြင်း၊ ပိုင်ဆိုင်မှုခွဲဝေခြင်း၊ ကလေးစောင့်ရှောက်မှု၊ ထောက်ပံ့မှုနှင့် စာရွက်စာတမ်းဆိုင်ရာအဆင့်များ ပါဝင်နိုင်သည်။ သက်ဆိုင်ရာဖိုရမ်များတွင် ဒေသတရားရုံး၊ ဘာသာရေးအာဏာပိုင်၊ မှတ်ပုံတင်အရာရှိနှင့် ခွင့်ပြုထားသောအိမ်ထောင်ရေးတာဝန်ရှိသူများ ပါဝင်နိုင်သည်။ ကုန်ကျစရိတ်နှင့် အချိန်တွင် တရားရုံး၊ မှတ်ပုံတင်အရာရှိ၊ စာရွက်စာတမ်း၊ ဘာသာပြန်၊ နိုတြီ၊ ဥပဒေကိုယ်စားပြုမှုနှင့် ခရီးသွားလာစရိတ်တို့ ပါဝင်နိုင်ပြီး အမှုအလိုက် ကွာခြားသည်။ ခရစ်ယာန်အိမ်ထောင်ရေးဥပဒေ၊ မြန်မာကွာရှင်းဥပဒေ၊ ဓလေ့ထုံးတမ်းဥပဒေနှင့် ဘာသာရေးကိုယ်ရေးဥပဒေများကြောင့် ရလဒ်များ မတူညီနိုင်သည်။