ਮਿਆਂਮਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਮ-ਸੰਬੰਧ

ਮਿਆਂਮਾਰ ਵਿੱਚ ਡੇਟਿੰਗ ਜਾਂ ਸਾਥੀ ਦਾ ਕੋਈ ਸਰਕਾਰੀ ਰਜਿਸਟਰ ਨਹੀਂ। ਰਿਸ਼ਤਾ ਬਣਾਉਣਾ, ਡੇਟਿੰਗ, ਮੰਗਣੀ ਅਤੇ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿਣਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਨਿੱਜੀ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਰਸਮੀ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਿੰਗਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਅਤੇ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸਮਾਜਕ ਸਵੀਕਾਰਤਾ ਸ਼ਹਿਰੀ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ, ਧਾਰਮਿਕ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖਰੀ ਹੈ। ਲਿੰਗ-ਅਧਾਰਿਤ ਦੋਹਰਾ ਮਾਪਦੰਡ ਦਰਜ ਹੈ: ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਲਿੰਗਕ ਸੰਬੰਧ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲੋਂ ਮਰਦਾਂ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਸਹਿਣ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਿਰਫ਼ ਡੇਟਿੰਗ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵਿਆਹ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸੰਪੱਤੀ, ਵਿਰਾਸਤ, ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਜਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਹਿਰਾਸਤ ਦੇ ਹੱਕ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦੀ। ਬੋਧੀ ਜੋੜਿਆਂ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿਣਾ ਅਤੇ ਸਾਂਝੀ ਸਮਾਜਕ ਪਛਾਣ ਕਈ ਵਾਰ ਬਿਨਾਂ ਰਸਮ ਜਾਂ ਰਜਿਸਟਰ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਅਮਲ ਅਧੀਨ ਵਿਆਹ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਵਿਆਹ ਵੱਖਰੇ ਨਿਯਮਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕ੍ਰਿਸਚਨ ਮੈਰਿਜ ਐਕਟ, ਮੁਸਲਿਮ ਨਿੱਜੀ ਕਾਨੂੰਨ, ਹਿੰਦੂ ਕਾਨੂੰਨ ਜਾਂ ਹੋਰ ਰਵਾਇਤੀ ਨਿਯਮਾਂ ਅਧੀਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕ੍ਰਿਸਚਨ ਵਿਆਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਪਾਦਰੀ ਜਾਂ ਰਜਿਸਟਰਾਰ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਇਸਲਾਮੀ ਵਿਆਹ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਆਹ-ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਨਾਲ ਦਰਜ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਨੋਟਰੀ ਕੀਤਾ ਹਲਫ਼ਨਾਮਾ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵਿਆਹ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਕ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਬਾਲ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਨੂੰਨ 2019 ਅਨੁਸਾਰ ਦੋਹਾਂ ਲਿੰਗਾਂ ਲਈ ਵਿਆਹ ਦੀ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਉਮਰ 18 ਸਾਲ ਹੈ। ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਲਿੰਗਕ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਮਨਾਹੀ ਹੈ। 2015 ਦਾ ਮਿਆਂਮਾਰ ਬੋਧੀ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਆਹ ਕਾਨੂੰਨ ਉਸ ਖ਼ਾਸ ਮਾਮਲੇ ਲਈ ਜਨਤਕ ਨੋਟਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਮਿਆਂਮਾਰ ਦੀ ਬੋਧੀ ਔਰਤ ਗੈਰ-ਬੋਧੀ ਮਰਦ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ 14 ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਨੋਟਿਸ ਸਮਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਸਰੋਤ ਔਰਤ ਦੀ ਉਮਰ 20 ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੋਣ ’ਤੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਨਿਰਧਾਰਤ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਵਿਆਹ ਉਮਰ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਮਾਮਲਾ ਯੋਗ ਸਥਾਨਕ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਜਾਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਤੋਂ ਜਾਂਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੌਰਾਨ ਸਹਿਮਤੀ, ਨਿੱਜਤਾ ਅਤੇ ਲਿੰਗਕ ਸਿਹਤ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਮਿਆਂਮਾਰ ਦੀ ਪਰਿਵਾਰ ਨਿਯੋਜਨ ਗਾਈਡਲਾਈਨ 15 ਸਾਲ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਗੋਪਨੀਯਤਾ ਅਤੇ ਨਿੱਜਤਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਥੀ ਜਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਦਬਾਅ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਫ਼ੈਸਲਿਆਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਲਿੰਗਕ ਸਹਿਮਤੀ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕਸਾਰ ਨਹੀਂ: ਪੁਰਾਣੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿੱਚ 14 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਕੁੜੀਆਂ ਲਈ ਲਿੰਗਕ ਅਪਰਾਧ ਦੇ ਲਿੰਗ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨਿਯਮ ਦਰਜ ਹਨ, ਪਰ ਮੁੰਡਿਆਂ ਲਈ ਉਤਨਾ ਸਪਸ਼ਟ ਸਮਾਨ ਉਮਰ ਨਿਯਮ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਲਈ ਖ਼ਾਸ ਸਥਿਤੀ ਲਈ ਮੌਜੂਦਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਲਾਹ ਲੋੜੀਂਦੀ ਹੈ। ਵਿਆਹ ਅੰਦਰ, 2019 ਵਿੱਚ ਸੋਧੀ ਦੰਡ ਸੰਹਿਤਾ ਦੀ ਧਾਰਾ 376, 12 ਸਾਲ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਬਲਾਤਕਾਰ ਵਿਰੁੱਧ ਸੀਮਿਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਜ਼ਾ ਦੋ ਸਾਲ ਹੈ। ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਸੀਮਾ ਸਹਿਮਤੀ ਮੰਨਣ ਦਾ ਆਧਾਰ ਨਾ ਬਣਾਓ। ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸਮਲਿੰਗੀ ਲਿੰਗਕ ਸੰਬੰਧ ਦੰਡ ਸੰਹਿਤਾ ਦੀ ਧਾਰਾ 377 ਅਧੀਨ ਅਪਰਾਧ ਹਨ; ਸੰਭਵ ਸਜ਼ਾ ਦਸ ਸਾਲ ਤੱਕ ਕੈਦ ਅਤੇ ਜੁਰਮਾਨਾ ਹੈ। ਸਮਲਿੰਗੀ ਵਿਆਹ ਜਾਂ ਸਾਥੀਪਣ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਨਤਾ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਲਿੰਗਕ ਰੁਝਾਨ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਪਛਾਣ ਲਈ ਸਪਸ਼ਟ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਾ ਹੋਣ ਨਾਲ ਕਲੰਕ, ਮਨਮਾਨੀ ਪੁਲਿਸ ਕਾਰਵਾਈ ਅਤੇ ਮਦਦ ਤੱਕ ਅਸਮਾਨ ਪਹੁੰਚ ਦੇ ਜੋਖ਼ਮ ਹਨ। ਸਾਥੀ ਵੱਲੋਂ ਹਿੰਸਾ ਸਿੱਧਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਸਲਾ ਹੈ। 2015–16 ਮਿਆਂਮਾਰ ਜਨਸੰਖਿਆ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ 15–49 ਸਾਲ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਆਹੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 21% ਨੇ ਸਰੀਰਕ, ਲਿੰਗਕ ਜਾਂ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਪਤੀ-ਹਿੰਸਾ ਦੱਸੀ; ਤਲਾਕਸ਼ੁਦਾ, ਵੱਖ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਜਾਂ ਵਿਧਵਾ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅੰਕ 42% ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਵਿਆਹੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ 19% ਸੀ। ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ ਆਧਾਰ-ਅੰਕੜਾ ਹੈ, ਮੌਜੂਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਚਲਨ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਨਹੀਂ। ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਰੈਫ਼ਰਲ ਫ਼ੌਜਦਾਰੀ ਕਾਨੂੰਨ, ਅਦਾਲਤਾਂ, ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇ ਲਿੰਗ-ਆਧਾਰਿਤ ਹਿੰਸਾ ਰਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਖੰਡਿਤ ਹਨ। ਪਹੁੰਚ ਥਾਂ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਹਾਲਾਤ ’ਤੇ ਬਹੁਤ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਬਚੇ ਵਿਅਕਤੀ-ਕੇਂਦਰਿਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਹਿਮਤੀ ਅਤੇ ਗੋਪਨੀਯਤਾ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਰਿਸ਼ਤਾ ਗੈਰ-ਰਸਮੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਰਾਜ ਦੀ ਡੇਟਿੰਗ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਲੋੜੀਂਦੀ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਲਾਗੂ ਧਾਰਮਿਕ, ਰਵਾਇਤੀ ਜਾਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਨਿਯਮਾਂ ਅਧੀਨ ਰਿਸ਼ਤਾ ਵਿਆਹ ਬਣਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੱਖ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਤਲਾਕ, ਸੰਪੱਤੀ ਵੰਡ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ, ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਅਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਕਦਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸੰਬੰਧਿਤ ਮੰਚਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਅਦਾਲਤਾਂ, ਧਾਰਮਿਕ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਰਜਿਸਟਰਾਰ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵਿਆਹ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਅਦਾਲਤ, ਰਜਿਸਟਰਾਰ, ਦਸਤਾਵੇਜ਼, ਅਨੁਵਾਦ, ਨੋਟਰੀ, ਕਾਨੂੰਨੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਅਤੇ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਖ਼ਰਚ ਤੇ ਸਮਾਂ ਮਾਮਲੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬਦਲਦੇ ਹਨ। ਕ੍ਰਿਸਚਨ ਮੈਰਿਜ ਐਕਟ, ਮਿਆਂਮਾਰ ਡਿਵੋਰਸ ਐਕਟ, ਰਵਾਇਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਨਿੱਜੀ ਕਾਨੂੰਨ ਵੱਖਰੇ ਨਤੀਜੇ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ।