KG ယဝ်ႉတင်းၸၼ်ႉ 12 ၸၼ်ႉပၢႆးပညာပိုၼ်ႉထၢၼ်တေႃႇၵၼ်။ ႁူင်းႁဵၼ်းပိုၼ်ႉထၢၼ်ၸၼ်ႉငဝ်ႈ (Basic Education Primary School, BEPS) ၵမ်ႈၼမ်ႁူမ်ႇငဝ်ႈၸၼ်ႉတူဝ်ႈ။ ႁူင်းႁဵၼ်းပိုၼ်ႉထၢၼ်ၸၼ်ႉၵၢင် ႁူမ်ႇၸၼ်ႉၵၢင်၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ႁူင်းႁဵၼ်းပိုၼ်ႉထၢၼ်ၸၼ်ႉသုင် (Basic Education High School, BEHS) ၸၢင်ႈႁူမ်ႈၸၼ်ႉၵၢင်လႄႈၸၼ်ႉသုင် ဢမ်ႇၼၼ် ပၼ်တၢင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉသုင်ၵူၺ်း။ ႁူင်းႁဵၼ်းတၢင်းၵမ်ႈၽွင်ႈႁူမ်ႈ KG ၸွမ်းပၢႆးပညာပိုၼ်ႉထၢၼ်ၸၼ်ႉငဝ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် KG၊ ၸၼ်ႉငဝ်ႈ လႄႈ ၸၼ်ႉၵၢင်။ ဢမ်ႇထုၵ်ႇၵွင်ႈၸၼ်ႉပိုၼ်ႉထၢၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉၸွမ်းၵၼ်တၢင်းၸၼ်ႉႁူင်းႁဵၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်းၵမ်းသိုဝ်ႈ။ ပ.ရ.ဘၢႆးပညာပိုၼ်ႉထၢၼ်ယွမ်းႁပ်ႉႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ၊ ႁူင်းႁဵၼ်းဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵမ်ႉထႅမ်၊ ႁူင်းႁဵၼ်းၸုမ်းပိုၼ်ႉတီႈ၊ ပုဂ္ဂလိၵ၊ ၸၢတ်ႈသႃသၼႃ၊ ပရဟိတ၊ ပၢႆးပညာၵူၼ်းမီးမၢၵ်ႈ၊ လႄႈ ႁူင်းႁဵၼ်းၶၢႆႉတီႈ ဢမ်ႇၼၼ် ၵူႈၵိူတ်ႇၽေး၊ ႁူမ်ႈပႃးမဵဝ်းတၢင်ႇၸိူဝ်းဢၼ်ၽွင်းလူင်ပၢႆးပညာမၵ်းမၼ်ႈ။ ႁူင်းႁဵၼ်းပုဂ္ဂလိၵၸၢင်ႈၸွမ်းသုတ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် သုတ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၼွၵ်ႈမိူင်း။ ၸုမ်းၵုမ်းထိင်းႁူင်းႁဵၼ်းပုဂ္ဂလိၵ လႄႈ ၸုမ်းၵုမ်းထိင်းပိုၼ်ႉတီႈၸတ်းၵၢၼ်လူင်းမၢႆ၊ ဢၼ်ၸၢင်ႈမီးၶၢဝ်းယၢမ်း 2 တေႃႇ 5 ပီ။ ၽႃႇသႃႇမၢၼ်ႈ၊ ပိုၼ်း လႄႈ ပထဝီဝၢႆး မၢၼ်ႈတိုၵ်ႉပဵၼ်ၽွၼ်းၶိုၼ်းလူဝ်ႇႁဵၼ်းၼႂ်းပၢႆးပညာပိုၼ်ႉထၢၼ်ပုဂ္ဂလိၵ။ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၢတ်ႈသႃသၼႃလႄႈႁူင်းႁဵၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၸၢင်ႈမီးတၢင်းၵမ်ႉထႅမ်ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ လွင်ႈယွမ်းႁပ်ႉလႄႈ လွင်ႈႁူပ်ႉထူပ်းၶၢႆႉၸၼ်ႉၼၼ်ႉ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၸွမ်းၽူႈပၼ်တၢင်းႁဵၼ်းလႄႈၸႄႈတွၼ်ႈ။ ပီႁဵၼ်း 2026–27 ၼၼ်ႉ မီးၶၢဝ်းယၢမ်းလူင်းမၢႆလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ 25–31 May လႄႈ ပီႁဵၼ်းတႄႇဝၼ်းထီႉ 1 June။ Yangon ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇလွင်ႈလူင်းမၢႆလႃႇၸိူဝ်းၼႂ်း June။ ၸၢမ်းတႅၵ်ႈတီႈၸၼ်ႉ Grades 1–9 ၸၢင်ႈၸႂ်ႉတႃႇလုၵ်ႈဢွၼ်ႇဢၼ်ၶိုၼ်းမႃးႁဵၼ်းယဝ်ႉ ဢမ်ႇၼၼ် ၶၢႆႉမႃးတီႈသုတ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၼွၵ်ႈမိူင်း။ ၶၢဝ်ႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵဵဝ်ႇၵပ်း Yangon ၵေႃႈလၢတ်ႈဝႃႈလုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၢင်ႈလိူၵ်ႈႁူင်းႁဵၼ်းယဝ်ႉ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉၵၢၼ်ၸၢမ်း၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇမီးပိူင်ၶဵတ်ႇၽူႈၶဝ်ႈႁူင်းႁဵၼ်းလဵဝ်ၵၼ်တူဝ်ႈမိူင်း။ ပိူင်မၢႆမီးပၢႆးပညာလၢႆႈလႄႈၶၢမ်ႇမၵ်းမၼ်ႈႁဵၼ်းပၢႆးပညာတေႃႇၸၼ်ႉ၊ တႄႇတီႈပၢႆးပညာၸၼ်ႉငဝ်ႈလႄႈၶႂၢင်းႁႂ်ႈၸႂ်ႉတေႃႇၵၼ်။ ၼႂ်းၽႅၼ်ၵၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ် လၢတ်ႈထိုင် KG တေႃႇ Grade 9။ မေႈပေႈမီးၼႃႈတီႈၸွမ်းၼႂ်းၽႅၼ်ၵၢၼ်ၶဝ်ႈႁူင်းႁဵၼ်းတူဝ်ႈထိုင်၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇမီးၵၢၼ်တႅပ်းတတ်းတၢမ်ႇလႄႈၵၢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းဢၼ်မိူၼ်ၵၼ်တူဝ်ႈမိူင်း။ လွင်ႈၶဝ်ႈထိုင်ပၢႆးပညာပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ၸွမ်းပၢင်တိုၵ်း၊ လွင်ႈၶၢႆႉယ้าย လႄႈ ၽေးသၽႃႇဝ။ UNICEF ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၼႂ်း 2024 ဝႃႈ ၵူၼ်းႁဵၼ်းဢႃယုတႃႇႁဵၼ်းႁူင်းႁဵၼ်း ၵႂႃႇမွၵ်ႈ 4.5 လၢၼ်ႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၶဝ်ႈထိုင်ၵၢၼ်ႁဵၼ်းယွၼ်ႉပၢင်တိုၵ်းလႄႈလွင်ႈဢမ်ႇမီးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ။ ၵၢၼ်ၵိတ်းသၢင်ႈၼႂ်း 2026 လၢတ်ႈဝႃႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇမွၵ်ႈ 3.5 လၢၼ်ႉ ဢမ်ႇၶဝ်ႈႁူင်းႁဵၼ်း ဢမ်ႇၼၼ် ဢမ်ႇလႆႈႁဵၼ်း၊ ၼႂ်းၼၼ်ႉမွၵ်ႈ 60% ဢႃယု 15–17 လႄႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇမီးမၢၵ်ႈမွၵ်ႈ 2 ပၢၵ်ႇသုၼ်းၼွၵ်ႈႁူင်းႁဵၼ်း။ တူဝ်ၼပ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉၸႂ်ႉဝၼ်းလႄႈလၢႆးၵိတ်းသၢင်ႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်၊ ဢမ်ႇထုၵ်ႇဢဝ်ပဵၼ်တူဝ်ၼပ်ႉၶဝ်ႈႁူင်းႁဵၼ်းတူဝ်ႈမိူင်းဢၼ်တႅတ်ႈၼႅတ်ႈ။ ငႅၼ်းလိၼ် 2025 ႁဵတ်းႁႂ်ႈဢွင်ႈတီႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈပွင်း 2,500 လင်လႆႈလူႉသုမ်း။ သုတ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈပၢႆးပညာပိုၼ်ႉထၢၼ် ပႃးၽႃႇသႃႇ၊ သင်္ချာ၊ ဝိทยႃသၢတ်ႈ၊ ၽွင်းလူင်တူင်ႇဝူင်း၊ ပၢႆးၶေႃႈမုၼ်းလႄႈၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇ၊ ၵၢၼ်ႁဵၼ်းပတ်ႉလွမ်ႉ၊ လႄႈ ၾိင်ႈထုင်းပိုၼ်ႉတီႈ။ ၽႃႇသႃႇမၢၼ်ႈပဵၼ်ၽႃႇသႃႇသွၼ်လိၵ်ႈလူင်၊ ဢိင်းၵလဵတ်ႈတႄႇသွၼ်ၼႂ်းပၢႆးပညာၸၼ်ႉငဝ်ႈ၊ လႄႈ ၽႃႇသႃႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းၸၢင်ႈသွၼ်ၽၢႆႇလဵဝ်ၵၼ်တင်းမၢၼ်ႈ ၼႂ်းပၢႆးပညာပိုၼ်ႉထၢၼ်။ ၽွင်းလူင်ပၢႆးပညာပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၶေႃႈမုၼ်းသုတ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈမႂ်ႇတႃႇ Grade 10 လႄႈသုတ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၵဝ်ႇတႃႇ Grade 11။ ပိူင်ႁဵၼ်းၸႂ်ႉၵၢၼ်တႅၵ်ႈၽွၼ်းၼႂ်းႁွင်ႈႁဵၼ်း၊ ၵၢၼ်ၸၢမ်းၸၼ်ႉလႄႈၶၢႆႉၸၼ်ႉ၊ ၵၢၼ်တႅၵ်ႈမၵ်းမၼ်ႈၸၼ်ႉ၊ လႄႈၵၢၼ်ႁပ်ႉႁွင်းၽွၼ်းတၢင်းၼႂ်းလႄႈတၢင်းၼွၵ်ႈ။ ၽႅၼ်ၵၢၼ်ၸၢမ်း Myanmar Examinations Department ၸတ်းၵၢၼ်ၸၢမ်း matriculation တႃႇ Grade 12။ လိၵ်ႈႁပ်ႉႁွင်းယဝ်ႉတူဝ်ႈပၢႆးပညာပိုၼ်ႉထၢၼ် ပၼ်ၸွမ်းၽႅၼ်ၵၢၼ်တႅၵ်ႈၽွၼ်းၽၢႆႇၽူႈႁဵၼ်း။ ပူၼ်ႉ Grade 12 လႄႈၵၢၼ်ၸၢမ်း matriculation ၸၢင်ႈၼမ်းၵႂႃႇပၢႆးပညာၸၼ်ႉသုင်၊ ဢၼ်ပဵၼ်ၵၢၼ်ၶၢႆႉၵႂႃႇၶၵ်ႉတၢင်ႇလွင်ႈၵမ်းလဵဝ် ဢမ်ႇပႃးၼႂ်းပိူင်ႁူင်းႁဵၼ်း။ ပၢႆးပညာၽၢႆႇၸၢင်ႈလႄႈဢတ်ႉသိပ်းၵေႃႈၸၢင်ႈပဵၼ်တၢင်းလိူၵ်ႈယဝ်ႉပၢႆးပညာၸၼ်ႉငဝ်ႈ၊ ၵၢင် ဢမ်ႇၼၼ် သုင်၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၶၵ်ႉပၢႆးပညာပိုၼ်ႉထၢၼ်။ ႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈပၼ်ပပ်ႉႁဵၼ်း၊ ပပ်ႉၸွမ်းႁဵၼ်း လႄႈ ၶိူင်ႈၸႂ်ႉလိၵ်ႈၸိုင်ႈမိူင်း။ ၼႂ်း 2026 ၼၼ်ႉ ၸုမ်ႈဢၼ်မီးၶေႃႈမုၼ်းပၼ်ပႃးၶူဝ်းၼုင်ႈတႃႇ KG လႄႈ ၸၼ်ႉငဝ်ႈ၊ ပပ်ႉႁဵၼ်းၼိုင်ႈၸုမ်ႈ၊ ပပ်ႉၸွမ်းႁဵၼ်း 12 ပပ်ႉ၊ လိၵ်ႈတႅမ်ႈ 4 တႅမ်ႈ လႄႈ ၶူဝ်းၼုင်ႈၼိုင်ႈၸုမ်ႈတႃႇ Primary 1၊ ပပ်ႉႁဵၼ်းၼိုင်ႈၸုမ်ႈ၊ ပပ်ႉၸွမ်းႁဵၼ်း 12 ပပ်ႉ၊ လိၵ်ႈတႅမ်ႈ 2 တႅမ်ႈ လႄႈ ပၢႆၵမ် 2 တႅမ်ႈတႃႇ Middle လႄႈ High School။ ၵႃႈႁဵၼ်းႁူင်းႁဵၼ်းပုဂ္ဂလိၵ ဢမ်ႇၸၢႆႇပၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ။ သဵၼ်ႈတၢင်းရူတ်ႉႁူင်းႁဵၼ်း၊ ႁွင်ႈပပ်ႉ၊ ပၢႆးၵႃႇယ၊ လႄႈၸုမ်းၽူႈမေႈပေႈ-ၶူးသွၼ် ဢမ်ႇၼၼ် ၸုမ်းၵုမ်းထိင်းႁူင်းႁဵၼ်းၸတ်းၵၢၼ်ပိုၼ်ႉတီႈ၊ လႄႈ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈတႅတ်ႈၼႅတ်ႈတႃႇၶူင်းၵၢၼ်ၶဝ်ႈၼမ်ႉတူဝ်ႈမိူင်း ၸွမ်းလွင်ႈမၵ်းမၼ်ႈဢၼ်မီး။ ပိူင်မၢႆမီးၵၢၼ်ႁၢမ်ႈၵၢၼ်ၸႅၵ်ႇၽႄလႄႈပႃးလွင်ႈမၢၵ်ႈ၊ ၽႃႇသႃႇလႄႈၾိင်ႈထုင်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း၊ လႄႈၵၢၼ်ႁူမ်ႈပႃးပၢႆးပညာၵူၼ်းမီးမၢၵ်ႈ။ ၶူင်းၵၢၼ်ဢၼ် UNICEF ၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်တၢင်းၶဝ်ႈထိုင်ၽၢႆႇပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်လႄႈဢမ်ႇပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်၊ ဢွင်ႈတီႈလွတ်ႈၽေး၊ ၶိူင်ႈႁဵၼ်း၊ ၵၢၼ်ၾိုၵ်းၽူႈသွၼ်၊ ၵမ်ႉထႅမ်ၵူၼ်းမီးမၢၵ်ႈ၊ လႄႈၵမ်ႉထႅမ်ၸႂ်။ ပၢႆးပညာၸၼ်ႉငဝ်ႈဢမ်ႇပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် (Non-Formal Primary Education, NFPE) လႄႈ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈတၢင်းၽွင်ႈ ပၢႆးပညာၸၼ်ႉၵၢင်ဢမ်ႇပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် ပၼ်တၢင်းၶိုၼ်းမႃးႁဵၼ်းလႆႈယืดหยุ่น ဢမ်ႇၼၼ် ႁူတ်းယွမ်းၶၢဝ်းယၢမ်း တႃႇလုၵ်ႈဢွၼ်ႇဢၼ်ၵၢၼ်ႁဵၼ်းထုၵ်ႇၶၢတ်ႇ၊ ၺႃးပၢင်တိုၵ်း၊ ၶၢႆႉတီႈ၊ ယူႇၵႆ၊ ဢမ်ႇၼၼ်မီးမၢၵ်ႈ။ သဵၼ်ႈတၢင်းဢမ်ႇပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ၸၢင်ႈၼမ်းၶိုၼ်းၵႂႃႇႁူင်းႁဵၼ်းတၢင်းၵၢၼ်၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇထုၵ်ႇၸၼ်းဝႃႈမီးၸၼ်ႉတူဝ်ၵၼ်တင်းၸၼ်ႉႁူင်းႁဵၼ်းပံုမှန် ဢမ်ႇၼၼ် ပၢႆးပညာၽၢႆႇၸၢင်ႈၶၵ်ႉငဝ်ႈ။ ၼႃႈတီႈၸိုင်ႈမိူင်းပႃးၽွင်းလူင်ပၢႆးပညာႁူမ်ႈ၊ ၽူႈၸတ်းၵၢၼ်ပၢႆးပညာပိုၼ်ႉထၢၼ်၊ ၶေႃႈၵၢၼ်ပၢႆးပညာပိုၼ်ႉထၢၼ်၊ ၸုမ်းၽႅၼ်ၵၢၼ်သုတ်းလႄႈပပ်ႉႁဵၼ်း၊ လႄႈၶေႃႈၵၢၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းမၵ်းမၼ်ႈၸၼ်ႉလႄႈၵၢၼ်ႁပ်ႉႁွင်းၶေႃႈမုၼ်းပၢႆးပညာ။ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸႄႈမိူင်းလႄႈၸႄႈတွၼ်ႈ၊ ၶေႃႈၵၢၼ် Nay Pyi Taw၊ ၽူႈၸတ်းၵၢၼ်ပၢႆးပညာၸႄႈတွၼ်ႈလႄႈၸႄႈဝဵင်း၊ ၸုမ်းၵုမ်းထိင်းႁူင်းႁဵၼ်းပုဂ္ဂလိၵ၊ လႄႈၽူႈၵုမ်းထိင်းၸၢတ်ႈသႃသၼႃ ဢမ်ႇၼၼ် ပုဂ္ဂလိၵဢၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၵေႃႈမီးၼႃႈတီႈ။ ၽွင်းတႃႇၸိုင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉတႅတ်ႈၼႅတ်ႈ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ လွင်ႈပၼ်တၢင်းႁဵၼ်းတေႉပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ႁႅင်းၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈလႄႈၸုမ်းႁူင်းႁဵၼ်း။
ပၢႆးပညာႁူင်းႁဵၼ်း ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ
ပၢႆးပညာပိုၼ်ႉထၢၼ် (Basic Education) ပဵၼ်ပိူင်ႁူင်းႁဵၼ်းဢၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈမၵ်းမၼ်ႈ တႄႇတီႈၸၼ်ႉ Kindergarden (KG) တေႃႇထိုင် Grade 12။ Grades 1–5 ပဵၼ် Primary Education၊ Grades 6–9 ပဵၼ် Middle School၊ လႄႈ Grades 10–12 ပဵၼ် High School၊ ႁူင်းႁဵၼ်းလင်ၼိုင်ႈၸၢင်ႈႁူမ်ႈလၢႆၸၼ်ႉဝႆႉၸွမ်းၵၼ်။ ႁူင်းႁဵၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢမ်ႇၵဵပ်းၵႃႈႁဵၼ်း၊ ၵႃႈၶဝ်ႈႁဵၼ်း ဢမ်ႇၼၼ် ၵႃႈၸႂ်ႉၸၢႆႇတၢင်ႇၸိူဝ်း၊ ၵူၺ်းၵႃႈ လွင်ႈၶဝ်ႈထိုင်ႁူင်းႁဵၼ်းလႄႈ လွင်ႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈႁဵၼ်းၼၼ်ႉ ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်ႁႅင်းၸွမ်းပၢင်တိုၵ်း၊ လွင်ႈၶၢႆႉယ้าย၊ ၽေးသၽႃႇဝ၊ ဢွင်ႈတီႈ လႄႈ မဵဝ်းႁူင်းႁဵၼ်း။
VivAVia can make mistakes. Check important information.