ਮਿਆਂਮਾਰ ਵਿੱਚ ਖਰੀਦਦਾਰੀ

ਰਵਾਇਤੀ ਖਰੀਦ ਚੈਨਲਾਂ ਵਿੱਚ ဈေး, ਅਰਥਾਤ ਬਾਜ਼ਾਰ ਜਾਂ ਗਿੱਲਾ ਬਾਜ਼ਾਰ, ਗੁਆਂਢ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਦੁਕਾਨਾਂ, ਗਲੀ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਬਾਜ਼ਾਰ, ਸੁਪਰਮਾਰਕੀਟਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ စူပါမားကတ် ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੁਵਿਧਾ ਸਟੋਰ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਵਿਕਰੇਤਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਲਗਭਗ 80% ਘਰਾਣੇ ਅਜੇ ਵੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਗਿੱਲੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਕਰਿਆਨਾ ਸਥਾਨਕ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਨਿੱਜੀ ਦੇਖਭਾਲ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ, ਘਰੇਲੂ ਸਮਾਨ, ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਆਮ ਪ੍ਰਚੂਨ, ਖ਼ਾਸ ਦੁਕਾਨਾਂ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ-ਮੀਡੀਆ ਵਿਕਰੇਤਿਆਂ ਤੋਂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਰਵਾਇਤੀ ਭੌਤਿਕ ਦੁਕਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 70% Facebook ਜਾਂ TikTok ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਆਨਲਾਈਨ ਖਰੀਦ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ, ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਮੋਬਾਈਲ ਐਪਾਂ ਆਮ ਆਨਲਾਈਨ ਚੈਨਲ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ ’ਤੇ အွန်လိုင်းစနစ်ဖြင့်ရောင်းချခြင်း ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਪਲਬਧਤਾ, ਡਿਲਿਵਰੀ, ਭੁਗਤਾਨ ਅਤੇ ਵਾਪਸੀ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਕਸਬੇ ਅਤੇ ਵਿਕਰੇਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖਰੀਆਂ ਹਨ; ਪੇਂਡੂ ਜਾਂ ਘੱਟ ਜੁੜੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਸ਼ਹਿਰੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਪ੍ਰਚੂਨ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ਿਟਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵੱਧ ਹਨ। ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਕਰੇਤਾ ਜੋ ਵੈੱਬਸਾਈਟ, Facebook, ਹੋਰ ਸੋਸ਼ਲ-ਮੀਡੀਆ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਜਾਂ ਮੋਬਾਈਲ ਐਪ ਸਮੇਤ ਕਿਸੇ ਵੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮਿਆਂਮਾਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਨਲਾਈਨ ਵੇਚਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਈ-ਕਾਮਰਸ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੋਣਾ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਦਾ ਸੰਖੇਪ eComReg ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਰਜ਼ੀ ਕੰਪਨੀ ਜਾਂ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਸੰਸਥਾ ਵਜੋਂ, SME ਦੇ ਸਬੂਤ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਵਣਜ ਮੰਤਰਾਲਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਵਪਾਰ ਵਿਭਾਗ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਖਪਤਕਾਰ ਮਾਮਲੇ ਵਿਭਾਗ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਮੌਕੇ ’ਤੇ ਜਾਂਚ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹੁਕਮ 51/2023 ਹੇਠ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੋ ਸਾਲ ਲਈ ਵੈਧ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਧੇ ਦੀ ਅਰਜ਼ੀ 60 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਕੰਪਨੀ ਜਾਂ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਸੰਸਥਾ ਲਈ ਫ਼ੀਸ MMK 70,000, SME ਲਈ MMK 50,000 ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ MMK 30,000 ਹੈ; ਵਾਧੇ ਦੀ ਫ਼ੀਸ ਵੀ ਇਹੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਹਰ ਤਬਦੀਲੀ ਲਈ ਸੋਧ ਦੀ ਫ਼ੀਸ MMK 3,000 ਹੈ। MMK ਦਾ ਅਰਥ ਮਿਆਂਮਾਰ ਕਿਆਤ ਹੈ। ਸੇਵਾ ਲਈ ਆਨਲਾਈਨ ਭੁਗਤਾਨ ਵਿੱਚ MPU e-Commerce Pay, AYA Pay, KBZ Pay ਅਤੇ UAB Pay ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਆਨਲਾਈਨ ਵਿਕਰੇਤਿਆਂ ਨੂੰ ਰਸੀਦ ਜਾਰੀ ਕਰਨੀ, ਉਤਪਾਦ ਜਾਂ ਸੇਵਾ ਦੀ ਸਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਗਾਰੰਟੀ ਦੇਣੀ ਅਤੇ ਖਰੀਦ ਕੀਮਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਣਵੱਤਾ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਨੀ ਲੋੜੀਂਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਰੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਖਰੀਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੋਚਣ ਲਈ ਦਿੱਤੀ ਮਿਆਦ ਦੱਸਣੀ, ਭੁਗਤਾਨ ਅਤੇ ਡਿਲਿਵਰੀ ਦੇ ਢੰਗ ਤੇ ਸ਼ਰਤਾਂ ਖਰੀਦ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਮਝਾਉਣੀਆਂ, ਉਪਲਬਧ ਚੋਣਾਂ ਦੇਣੀਆਂ, ਗਾਹਕ ਡਾਟਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਅਤੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵੇਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਵਸਤਾਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਜਾਂ ਗਾਰੰਟੀ ਨਾਲ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੀਆਂ ਤਾਂ ਵਿਕਰੇਤਾ ਨੂੰ ਦੱਸੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਸੰਭਾਲਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਖਾਣਾ, ਦਵਾਈ, ਮੈਡੀਕਲ ਉਪਕਰਣ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ-ਸੰਭਾਲ ਸਮੱਗਰੀ ਉੱਤੇ ਖੇਤਰ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਾਧੂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਆਮ ਦੁਕਾਨੀ ਖਰੀਦ ਲਈ ਮਿਆਂਮਾਰ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼-ਪੱਧਰ ਦੀ ਇੱਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਵਾਪਸੀ ਮਿਆਦ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਾਮਾਨ ਖ਼ੁਦ ਖਰੀਦਦੇ ਸਮੇਂ ਰਸੀਦ ਸੰਭਾਲੋ ਅਤੇ ਵਾਰੰਟੀ, ਉਤਪਾਦ ਦੀ ਹਾਲਤ ਅਤੇ ਦੁਕਾਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਵਾਪਸੀ ਨੀਤੀ ਜਾਂਚੋ। ਭੁਗਤਾਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਤਪਾਦ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਜਾਂਚਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਰੋਤ, ਮਿਆਂਮਾਰੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਲੇਬਲ, ਮਿਆਦ-ਪੁੱਗਣ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਜਾਂ ਹਾਲਤ, ਵਾਰੰਟੀ, ਕੀਮਤ ਅਤੇ ਡਿਲਿਵਰੀ ਜਾਂ ਵਾਪਸੀ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਨਿਰਦੇਸ਼ 2/2019 ਖਾਣੇ, ਘਰੇਲੂ ਸਮਾਨ, ਬੱਚਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵਰਤੀਆਂ ਵਸਤਾਂ, ਸੰਚਾਰ ਉਪਕਰਣਾਂ, ਦਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਪੂਰਕਾਂ, ਸੁੰਦਰਤਾ-ਸੰਭਾਲ ਸਮੱਗਰੀ, ਖਪਤਕਾਰ ਵਸਤਾਂ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਲਈ ਮਿਆਂਮਾਰੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਲੇਬਲ ਬਾਰੇ ਹੈ। ਵਿਕਰੇਤਾ ਅਤੇ ਥਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਭੁਗਤਾਨ ਨਕਦ, ਬੈਂਕ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਮੋਬਾਈਲ ਵਾਲਿਟ ਜਾਂ MMQR/MyanmarPay ਰਾਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। MMQR ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਮਿਆਂਮਾਰ ਅਧੀਨ ਕੌਮੀ QR ਭੁਗਤਾਨ ਮਿਆਰ ਹੈ। QR ਭੁਗਤਾਨ ਪੱਕਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਪਾਰੀ ਦਾ ਨਾਂ, ਰਕਮ, ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਅਤੇ ਸਫ਼ਲਤਾ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਜਾਂਚੋ, ਫਿਰ ਰਸੀਦ ਜਾਂ ਸਕ੍ਰੀਨਸ਼ਾਟ ਸੰਭਾਲੋ। OTP ਜਾਂ PIN ਕਦੇ ਸਾਂਝਾ ਨਾ ਕਰੋ ਅਤੇ ਅਣਉਮੀਦ ਭੁਗਤਾਨ ਮੰਗਾਂ ਜਾਂ ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਸੁਨੇਹਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਵੀ ਧੋਖਾਧੜੀ ਸਮਝੋ। ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਖਪਤਕਾਰ ਮਾਮਲੇ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਖਪਤਕਾਰ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਸਿਸਟਮ ਰਾਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਸੰਬੰਧਿਤ ਰਾਜ ਜਾਂ ਖੇਤਰ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਨੂੰ ਭੇਜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਤਸਦੀਕ ਕੋਡ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਟ੍ਰੈਕਿੰਗ ਕੋਡ ਆਨਲਾਈਨ ਸਥਿਤੀ ਜਾਂਚਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਖਪਤਕਾਰ ਮਾਮਲੇ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ, ਉਸ ਦੀ Android ਐਪ, ਖੇਤਰੀ ਜਾਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦਫ਼ਤਰ ਅਤੇ ਦਫ਼ਤਰੀ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਖਪਤਕਾਰ ਕਾਲ ਸੈਂਟਰ 1535 ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਰਸੀਦ, ਵਿਕਰੇਤਾ ਅਤੇ ਡਿਲਿਵਰੀ ਵੇਰਵੇ, ਉਤਪਾਦ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ, ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਭੁਗਤਾਨ ਦਾ ਸਬੂਤ ਸੰਭਾਲੋ। ਖਪਤਕਾਰ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਾ ਰਸਤਾ ਨਿੱਜੀ ਖਰੀਦ ਲਈ ਹੈ, ਮੁੜ-ਵਿਕਰੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਮਕਸਦ ਲਈ ਖਰੀਦੇ ਸਮਾਨ ਲਈ ਨਹੀਂ। ਆਨਲਾਈਨ ਖਰੀਦ ਲਈ ਐਸਾ ਪਛਾਣਯੋਗ ਵਿਕਰੇਤਾ ਚੁਣੋ ਜੋ eComReg ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਦਿਖਾ ਸਕੇ। ਭੁਗਤਾਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਤਪਾਦ ਦਾ ਸਰੋਤ, ਮਿਆਂਮਾਰੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਲੇਬਲ, ਪੂਰੀ ਕੀਮਤ, ਭੁਗਤਾਨ ਅਤੇ ਡਿਲਿਵਰੀ ਦਾ ਢੰਗ ਅਤੇ ਦੱਸੀਆਂ ਸੋਚਣ-ਜਾਂ-ਵਾਪਸੀ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਜਾਂਚੋ। ਜੇ ਵਿਕਰੇਤਾ ਦੀ ਪਛਾਣ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਾ ਹੋ ਸਕੇ ਤਾਂ ਅਗਾਊਂ ਭੁਗਤਾਨ ਨਾ ਕਰੋ; ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਰਬਵਿਆਪੀ ਰਿਫੰਡ ਦੀ ਗਾਰੰਟੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ। ਜੇ ਸਮਾਨ ਵੇਰਵੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਕਰੇਤਾ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ; ਮਸਲਾ ਹੱਲ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਖਪਤਕਾਰ ਮਾਮਲੇ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਰਸਤਾ ਵਰਤੋ। ਮਿਆਂਮਾਰ ਦੀ 2018-2030 ਕੌਮੀ ਕੂੜਾ-ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਰਣਨੀਤੀ ਅਤੇ ਮਾਸਟਰ ਪਲਾਨ ਅਤੇ 2026-2035 ਕੌਮੀ ਪਲਾਸਟਿਕ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਾਰਜ-ਯੋਜਨਾ ਕੂੜਾ ਰੋਕਥਾਮ, ਤਿੰਨ R, ਇਕੱਠ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਿਪਟਾਰੇ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਥਾਨਕ ਇਕੱਠ ਅਤੇ ਰੀਸਾਈਕਲਿੰਗ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਮੁੜ ਵਰਤੋਂਯੋਗ ਜਾਂ ਦੁਬਾਰਾ ਭਰਨਯੋਗ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਘੱਟ ਇਕ-ਵਾਰਗੀ ਪੈਕਿੰਗ ਕੂੜਾ ਘਟਾ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਸਥਾਨਕ ਛਾਂਟ ਸਿਰਫ਼ ਉਦੋਂ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਇਕੱਠ ਸੇਵਾ ਮੌਜੂਦ ਹੋਵੇ।