મ્યાનમારમાં પરંપરાઓ

અમૂર્ત સાંસ્કૃતિક વારસો (ICH) એટલે જીવંત પ્રથાઓ, જ્ઞાન, કૌશલ્ય અને અભિવ્યક્તિઓ, જે સમુદાયો સમય જતાં વારસામાં આપે છે અને અનુકૂળ બનાવે છે. મ્યાનમારમાં આ પરંપરાઓ પરિવાર, મઠ, ગામ અને વંશીય સંગઠનો, તહેવાર સમિતિઓ, વડીલો, શિષ્યતા, શાળાઓ, માધ્યમો અને જાહેર સમારંભોમાં ભાગીદારી દ્વારા આગળ વધે છે. વાર્ષિક પંચાંગમાં અનેક વ્યાપક રીતે ઉજવાતા તહેવારો છે. મ્યાનમારના પરંપરાગત નવા વર્ષ Thingyanનો તહેવાર સામાન્ય રીતે એપ્રિલના મધ્યમાં પાંચ દિવસ ચાલે છે. Myanmar Calendar Advisory Board તારીખો નક્કી કરે છે. પાણી અર્પણ, બુદ્ધ પ્રતિમાઓને સ્નાન કરાવવું, વડીલોને માન આપવું, દાન, ધ્યાન, પરિવારનું પુનર્મિલન, સમુદાયનાં ગીતો અને નૃત્યો ઉજવણીનો ભાગ છે. Thingyan દેશવ્યાપી જાહેર રજા છે અને 2024માં UNESCOની Representative Listમાં ઉમેરાયો હતો. Thadingyut ઑક્ટોબરમાં ત્રણ દિવસ ચાલે છે; તેમાં સામાન્ય રીતે દીવડાં, મીણબત્તીઓ, પેગોડાની મુલાકાત અને Zat Pwe પ્રદર્શન થાય છે. Tazaungdaing સામાન્ય રીતે નવેમ્બરમાં Tazaungmonની પૂર્ણિમાએ આવે છે; તેમાં દીવડાં, દાન અને Matho Thingan વસ્ત્ર વણવાની હરીફાઈઓ થાય છે. શાન રાજ્યનું Taunggyi ત્રણ દિવસના ગરમ હવાના બલૂન ઉત્સવ માટે જાણીતું છે. સામાન્ય રીતે જુલાઈમાં આવતો Waso પૂર્ણિમા અને ત્રણ મહિનાના બૌદ્ધ વર્ષાવાસની શરૂઆત દર્શાવે છે. સામાન્ય રીતે મેમાં આવતો Kason પેગોડામાં બોધિ વૃક્ષોને પાણી આપવાની પ્રથા સાથે જોડાયેલો છે. સામાન્ય રીતે ફેબ્રુઆરીમાં Tabodweની પૂર્ણિમાએ થતો Htamane સામૂહિક રીતે ચીકણા ચોખા તૈયાર કરવાની પરંપરા છે; તેની સામાજિક અને ધાર્મિક ભૂમિકા અહીં આવે છે, જ્યારે ખોરાક મુખ્ય વિષય હોય તો તે બાજુના ખાદ્ય વિષયમાં આવે છે. વર્ષ દરમિયાન અનેક સ્થળે પેગોડા ઉત્સવો થાય છે, પરંતુ તારીખો અને સ્થાનિક રિવાજો અલગ હોય છે. જીવનચક્ર અને પારિવારિક પરંપરાઓ માટે એક જ રાષ્ટ્રીય નમૂનો નથી. Shinbyu પરિવાર દ્વારા આયોજિત એવો સમારંભ છે જેમાં સામાન્ય રીતે 20 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના છોકરાઓ નવદીક્ષિત ભિક્ષુ બને છે અને મઠમાં શિક્ષણ મેળવે છે. તે ઘણીવાર આશરે બે દિવસ ચાલે છે અને Tabaung અથવા Tabodwe દરમિયાન, સ્થાનિક સરઘસ અને પુણ્યકર્મ સાથે યોજાય છે. જન્મ, લગ્ન અને અંતિમવિધિના રિવાજો વંશીયતા, ધર્મ અને સ્થળ પ્રમાણે બદલાય છે; તેથી યોગ્ય રીત સંબંધિત પરિવાર, મઠ અથવા સમુદાય નક્કી કરે છે. Thanakha પરિવાર અને વ્યવહારુ શિક્ષણ મારફતે આગળ વધે છે. દરેક ઉંમર, લિંગ અને વંશીયતાના લોકો છાલને પાણી સાથે ગોળ પથ્થર પર ઘસીને બનાવેલી પેસ્ટનો દૈનિક શણગાર, સૌંદર્ય અને ત્વચા સંભાળ માટે ઉપયોગ કરે છે; તેનો પરંપરાગત ચિકિત્સા સાથે પણ સંબંધ છે. Thanakhaના વૃક્ષો ખાસ કરીને મધ્ય મ્યાનમારના શુષ્ક વિસ્તારમાં જોવા મળે છે, જોકે આ પ્રથા કાચિન, કાયા, કાયિન, ચિન, મોન, રાખાઈન, શાન, તાનિન્થારી, Yangon, Bago, Ayeyarwady, Mandalay, Sagaing, Magway અને Nay Pyi Tawમાં પણ જોવા મળે છે. જાહેર ધાર્મિક જીવન મુખ્યત્વે થેરવાદ બૌદ્ધ પ્રથાથી ઘડાય છે; Nat પરંપરાઓ અને વંશીય પ્રથાઓ સ્થાનિક રીતે તેની સાથે ગૂંથાયેલી છે. પરંપરા પર કેન્દ્રિત વર્ણન કોઈ વિધિનું સામાજિક અને સમારંભીય કાર્ય સમજાવી શકે છે; સિદ્ધાંત અને ધર્મશાસ્ત્ર મુખ્યત્વે ધર્મ વિષયમાં આવે છે. ભાગીદારી ઘણીવાર પારિવારિક સંબંધો, સમુદાયના રિવાજ, ઉંમર, લિંગ, વંશીયતા, મઠની પ્રથા અથવા પવિત્ર સ્થળના નિયમો પર આધારિત હોય છે. દરેક વિધિમાં ભાગ લેવાનો સર્વવ્યાપી અધિકાર છે એવું ન માનવું. વસ્ત્ર અને દેખાવ પ્રાદેશિક, વંશીય અને સમારંભીય ઓળખ વ્યક્ત કરે છે. longyi અને htamein અનેક સંજોગોમાં જોવા મળે છે, જ્યારે પ્રાદેશિક અને વંશીય વસ્ત્રો સ્થાનિક ભેદ ઉમેરે છે. Acheik કાપડને સમારંભીય અર્થ હોઈ શકે છે. તહેવારનાં વસ્ત્રો Naga, Kachin અને બીજા સમુદાયો પ્રમાણે બદલાય છે. Amarapura અને Mandalay રેશમ વણાટ માટે જાણીતાં છે. અન્ય વારસાગત હસ્તકલામાં લાખકામ, સોનાનું પતરીકામ, કાંસ્ય ઢાળકામ, લાકડું અને પથ્થરનું કોતરકામ, ભરતકામ, વણાટ, કમળના તંતુ અને વસ્ત્ર વણાટ તથા વાદ્ય બનાવવાનો સમાવેશ થાય છે. કૌશલ્ય સામાન્ય રીતે પરિવાર, સમુદાય અથવા શિષ્યતા દ્વારા શીખવામાં આવે છે; વ્યવસાયિક શાળાઓ પણ આ વારસાગત પ્રસારને ટેકો આપે છે. સંગીત અને પ્રદર્શન પરંપરાઓને સ્થળ અને સામૂહિક ઓળખ સાથે જોડે છે. Kachin રાજ્યમાં, ખાસ કરીને Myitkyina આસપાસ, શણગારેલા Manaw થાંભલાની આસપાસ Manaw નૃત્ય થાય છે અને સામાન્ય રીતે જાન્યુઆરીમાં યોજાય છે. Naga New Year 14થી 16 જાન્યુઆરી દરમિયાન થાય છે; તેનું સ્થળ Sagaing Regionમાં Leshi, Lahe અને Nanyun વચ્ચે ફેરવાતું રહે છે. 49થી વધુ Naga કુળો, તેમની બોલીઓ, ગીતો અને નૃત્યો ઉજવણીમાં ફાળો આપે છે. Zat Pwe મંચિત પ્રદર્શનો ખાસ કરીને Thadingyut સાથે જોડાય છે. પરંપરાગત ગીતો અને નૃત્યો તહેવારો, Union અને Independence કાર્યક્રમો, શાળાઓ, માધ્યમો તથા પ્રાદેશિક અથવા રાષ્ટ્રીય સ્પર્ધાઓ દ્વારા પણ ફેલાય છે. પ્રાદેશિક ભિન્નતા મ્યાનમારની પરંપરાઓનો કેન્દ્રિય ભાગ છે. પંચાંગની પ્રથાઓ દેશભરમાં થાય છે; Manaw ખાસ કરીને Kachin સમુદાયોની, Naga New Year Sagaing Regionના Naga વિસ્તારોની, ગરમ હવાના બલૂનનો ઉત્સવ Taunggyi અને દક્ષિણ શાનનો, કાપડ ઉત્પાદન Amarapura અને Mandalayનું, અને Thanakhaનું ઉત્પાદન મધ્ય મ્યાનમારનું છે. Bago અને Shwe Kyinમાં સ્થાનિક દીવડાં, નૌકા અને સંગીત ઉત્સવો થાય છે. આ ઉદાહરણો એકસરખી રાષ્ટ્રીય પરંપરા બનાવતા નથી. ધાર્મિક બાબતો અને સંસ્કૃતિ મંત્રાલય, Department of Archaeology and National Museum, Myanmar National ICH Safeguarding and Promotion Committee, Myanmar Cultural Heritage Trust અને પ્રદેશીય સાંસ્કૃતિક વારસા સંરક્ષણ સમિતિઓ દસ્તાવેજીકરણ અને સંરક્ષણને ટેકો આપે છે. જીવંત પરંપરાના પ્રસાર માટે મઠો, સંઘ, સમુદાયો અને પરંપરા ધારકો કેન્દ્રસ્થાને છે. મ્યાનમારે 2014માં UNESCO 2003 Conventionનું અનુમોદન કર્યું. 2020માં રાષ્ટ્રીય ICH યાદી નોંધાઈ; મંત્રાલય, Department of Archaeology and National Museum, સમુદાયો અને નાગરિક સમાજ સંસ્થાઓ તેની જાળવણીમાં જોડાય છે. સમીક્ષા અને સુધારા આશરે દર બે વર્ષે થાય છે. મોટાભાગના જાહેર તહેવારોમાં સમુદાય, મઠ, પેગોડા, ગામ અથવા વંશીય સંગઠનમાં ભાગ લઈને પહોંચી શકાય છે, પરંતુ કેન્દ્રીય પ્રવેશ વ્યવસ્થા, લાઇસન્સ અથવા રાષ્ટ્રીય ફી યાદી નથી. દાન, પુણ્યકર્મ, વસ્ત્રો અને અન્ય સામગ્રી, ખોરાક, કપડાં, મુસાફરી, રહેઠાણ, કાર્યક્રમ પ્રવેશ અને બજારમાં ખરીદીનો ખર્ચ બદલાઈ શકે છે. વિદેશી મુલાકાતીઓ સ્થાનિક સમુદાય આમંત્રણ આપે ત્યાં પસંદ કરેલી જાહેર પ્રવૃત્તિઓ જોઈ અથવા તેમાં જોડાઈ શકે છે; સ્થાનિક નિયમો અને સુરક્ષા પરિસ્થિતિ લાગુ પડે છે. પવિત્ર સ્થળોએ આદરપૂર્ણ વર્તન, યોગ્ય વસ્ત્ર અને ફોટોગ્રાફી, રેકોર્ડિંગ, પુનરુત્પાદન અથવા વ્યાપારી ઉપયોગ પહેલાં સંમતિ જરૂરી છે. દસ્તાવેજીકરણમાં સમુદાય અને પરંપરા ધારકોની સંમતિ માર્ગદર્શક હોવી જોઈએ, જેથી પ્રથાને તેના સાંસ્કૃતિક સંદર્ભથી અલગ ન કરવામાં આવે. શહેરીકરણ, સ્થળાંતર, યુવાનોની હેરફેર, ઔપચારિક શિક્ષણ, વૈશ્વિકીકરણ અને પ્રવાસન પરંપરાઓની પ્રથાને બદલી શકે છે. તેથી સંરક્ષણ પરંપરાને સ્થિર પ્રદર્શન માનવાને બદલે શાળા, માધ્યમો, સ્પર્ધાઓ, વ્યવસાયિક તાલીમ અને દસ્તાવેજીકરણ દ્વારા તેના જીવંત અનુકૂલનને ટેકો આપે છે. ચંદ્ર પંચાંગની તારીખો, સ્થળ અને પહોંચ બદલાઈ શકે છે; મુસાફરી નક્કી કરતાં પહેલાં હોટેલ અને પ્રવાસન મંત્રાલય, સ્થાનિક સત્તાધિકારીઓ, મઠો અથવા સમુદાય આયોજકો પાસેથી ખાતરી કરો.