म्यानमारका परम्पराहरू

अमूर्त सांस्कृतिक सम्पदा (ICH) भनेको समुदायले समयसँगै हस्तान्तरण र अनुकूलन गर्ने जीवित अभ्यास, ज्ञान, सीप र अभिव्यक्ति हो। म्यानमारमा यी परम्परा परिवार, विहार, गाउँ तथा जातीय संस्था, चाडपर्व समिति, ज्येष्ठ नागरिक, प्रशिक्षुता, विद्यालय, सञ्चारमाध्यम र सार्वजनिक समारोहमा सहभागितामार्फत हस्तान्तरण हुन्छन्। वार्षिक पात्रोमा व्यापक रूपमा मनाइने धेरै चाड छन्। म्यानमारको परम्परागत नयाँ वर्ष Thingyan सामान्यतया अप्रिलको मध्यतिर पाँच दिन मनाइन्छ। म्यानमार पात्रो सल्लाहकार बोर्डले मिति निर्धारण गर्छ। पानी छ्याप्ने, बुद्धमूर्तिलाई स्नान गराउने, ज्येष्ठलाई सम्मान गर्ने, दान, ध्यान, पारिवारिक भेटघाट, सामुदायिक गीत र नृत्य उत्सवका अङ्ग हुन्। Thingyan देशव्यापी सार्वजनिक बिदा हो र २०२४ मा UNESCO को प्रतिनिधि सूचीमा थपिएको थियो। Thadingyut अक्टोबरमा तीन दिन चल्छ; बत्ती, मैनबत्ती, प्यागोडा भ्रमण र Zat Pwe प्रदर्शन सामान्य छन्। Tazaungdaing Tazaungmon को पूर्णिमामा, सामान्यतया नोभेम्बरमा, बत्ती, दान र Matho Thingan गेरु वस्त्र बुन्ने प्रतियोगितासहित मनाइन्छ; शान राज्यको Taunggyi तीनदिने तातो हावाको बेलुन उत्सवका लागि परिचित छ। Waso सामान्यतया जुलाईमा पूर्णिमा र तीनमहिने बौद्ध वर्षावासको सुरुआत जनाउँछ। Kason सामान्यतया मेमा प्यागोडामा बोधिवृक्षमा पानी हाल्नेसँग सम्बन्धित छ। Htamane सामान्यतया फेब्रुअरीमा Tabodwe को पूर्णिमामा सामूहिक रूपमा टाँसिने चामल तयार गर्ने परम्परा हो; यसको सामाजिक तथा अनुष्ठानिक पक्ष यहाँ पर्छ, जबकि खानालाई मुख्य विषय बनाउने सामग्री छेउको खाना विषयमा पर्छ। वर्षभरि धेरै ठाउँमा प्यागोडा चाड हुन्छन्, तर मिति र स्थानीय चलन फरक हुन्छन्। जीवनचक्र र पारिवारिक परम्पराको एउटै राष्ट्रिय ढाँचा छैन। Shinbyu परिवारले आयोजना गर्ने समारोह हो, जसमा सामान्यतया २० वर्षमुनिका केटाहरू श्रामणेर भई विहारमा शिक्षा लिन्छन्। यो प्रायः दुई दिन चल्छ र स्थानीय शोभायात्रा तथा पुण्यकर्मसहित Tabaung वा Tabodwe महिनामा आयोजना हुन्छ। जन्म, विवाह र अन्त्येष्टिका चलन जातीयता, धर्म र स्थानअनुसार फरक हुने भएकाले परिवार, विहार वा सम्बन्धित समुदायले उपयुक्त रूप तय गर्छ। Thanakha परिवार र व्यवहारिक सिकाइबाट हस्तान्तरण हुन्छ। सबै उमेर, लिङ्ग र जातीयताका मानिसले गोलो ढुङ्गामा पानीसँग बोक्रा घोटेर बनाइएको लेप दैनिक सजावट, सौन्दर्य र छाला हेरचाहका लागि लगाउँछन्; यसको परम्परागत चिकित्सासँग पनि सम्बन्ध छ। Thanakha का रूखहरू विशेषतः मध्य म्यानमारको सुक्खा क्षेत्रमा पाइन्छन्, यद्यपि चलन काचिन, कायाह, कायिन, चिन, मोन, रखाइन, शान, तनिन्थारी, याङ्गुन, बागो, इरावदी, मण्डले, सागाइङ, मग्वे र Nay Pyi Taw मा पनि छ। सार्वजनिक अनुष्ठानिक जीवनमा मुख्यतः थेरवाद बौद्ध अभ्यासको प्रभाव छ; Nat परम्परा र जातीय अभ्यास स्थानीय रूपमा त्यससँग गाँसिएका छन्। परम्परामा केन्द्रित व्याख्याले अनुष्ठानको सामाजिक र समारोहगत काम बताउन सक्छ; सिद्धान्त र धर्मशास्त्र मुख्यतः धर्म विषयमा पर्छन्। सहभागिता परिवारसँगको सम्बन्ध, सामुदायिक चलन, उमेर, लिङ्ग, जातीयता, विहारको अभ्यास वा पवित्र स्थलका नियममा निर्भर हुन्छ। हरेक अनुष्ठानमा सहभागी हुन सबैलाई समान अधिकार छ भन्ने नमान्नुहोस्। पहिरन र रूपले क्षेत्रीय, जातीय र समारोहगत पहिचान जनाउँछन्। longyi र htamein धेरै परिवेशमा लगाइन्छन्; क्षेत्रीय तथा जातीय पोशाकले स्थानीय भिन्नता देखाउँछन्। Acheik कपडाको समारोहगत महत्त्व हुन सक्छ। नागा, काचिन र अन्य समुदायका चाडपर्वका पोशाक पनि फरक हुन्छन्। रेशम बुनाइ Amarapura र Mandalay सँग सम्बन्धित छ। हस्तान्तरण हुने अन्य सीपमा लाहका सामग्री, सुनको पातको काम, काँसा ढाल्ने काम, काठ तथा ढुङ्गा कुँद्ने काम, कढाइ, बुनाइ, कमल र गेरु वस्त्र बुनाइ तथा वाद्ययन्त्र निर्माण पर्छन्। सीप सामान्यतया परिवार, समुदाय वा प्रशिक्षुताबाट सिकिन्छ; व्यावसायिक विद्यालयले पनि हस्तान्तरणमा सहयोग गर्छन्। सङ्गीत र प्रदर्शनले परम्परालाई स्थान र सामूहिक पहिचानसँग जोड्छन्। काचिन राज्यमा, विशेषतः Myitkyina वरपर, सजाइएका Manaw खम्बाको वरिपरि Manaw नृत्य प्रस्तुत गरिन्छ; प्रायः जनवरीमा हुन्छ। Naga New Year जनवरी १४–१६ मा मनाइж, зохион байгуулах газар нь Сагаинг мужийн Leshi, Lahe болон Nanyun хооронд ээлжилдэг. Энэ алдаатай өгүүлбэр Nepali मा: Naga New Year जनवरी १४ देखि १६ सम्म मनाइन्छ; स्थान सागाइङ क्षेत्रका Leshi, Lahe र Nanyun बीच पालैपालो बदलिन्छ। ४९ भन्दा बढी नागा कुल, तिनका भाषिका, गीत र नृत्यले उत्सवमा योगदान गर्छन्। Zat Pwe मञ्चीय प्रदर्शन विशेषतः Thadingyut सँग सम्बन्धित छन्। परम्परागत गीत र नृत्य चाडपर्व, संघीय तथा स्वतन्त्रता दिवसका कार्यक्रम, विद्यालय, सञ्चारमाध्यम र क्षेत्रीय वा राष्ट्रिय प्रतियोगितामा पनि चल्छन्। क्षेत्रीय विविधता म्यानमारका परम्पराको मुख्य पक्ष हो। पात्रोका अभ्यास देशभर छन्; Manaw विशेषतः काचिन समुदायको, Naga New Year सागाइङ क्षेत्रका नागा भूभागको, तातो हावाको बेलुन उत्सव Taunggyi र दक्षिणी शानको, कपडा उत्पादन Amarapura र Mandalay को, र Thanakha उत्पादन मध्य म्यानमारको हो। Bago र Shwe Kyin मा स्थानीय बत्ती, डुङ्गा र सङ्गीत उत्सव छन्। यी उदाहरण एउटै समान राष्ट्रिय ढाँचा होइनन्। धार्मिक मामिला तथा संस्कृति मन्त्रालय, पुरातत्त्व तथा राष्ट्रिय सङ्ग्रहालय विभाग, म्यानमार राष्ट्रिय अमूर्त सांस्कृतिक सम्पदा संरक्षण तथा प्रवर्द्धन समिति, Myanmar Cultural Heritage Trust र क्षेत्रीय सांस्कृतिक सम्पदा संरक्षण समितिले अभिलेखीकरण र संरक्षणमा सहयोग गर्छन्। विहार, संघ, समुदाय र परम्परा धारण गर्ने मानिस जीवित हस्तान्तरणका केन्द्रमा रहन्छन्। म्यानमारले २०१४ मा UNESCO को २००३ महासन्धि अनुमोदन गर्‍यो; २०२० मा राष्ट्रिय अमूर्त सांस्कृतिक सम्पदा सूचीकरण गरियो र मन्त्रालय, पुरातत्त्व तथा राष्ट्रिय सङ्ग्रहालय विभाग, समुदाय र नागरिक समाज संस्थाले त्यसको अद्यावधिकमा भाग लिन्छन्। समीक्षा र अद्यावधिक करिब दुई वर्षको चक्रमा हुन्छ। अधिकांश सार्वजनिक चाडमा समुदाय, विहार, प्यागोडा, गाउँ वा जातीय संस्थामार्फत पहुँच सम्भव हुन्छ; तर केन्द्रीय टिकट प्रणाली, अनुमति वा राष्ट्रिय शुल्क तालिका छैन। दान, पुण्यकर्म, गेरु वस्त्र र अन्य सामग्री, खाना, पहिरन, यातायात, आवास, कार्यक्रम प्रवेश र बजार खरिदले फरक खर्च ल्याउन सक्छन्। स्थानीय समुदायले निमन्त्रणा दिएको अवस्थामा विदेशी आगन्तुकले स्थानीय नियम र सुरक्षा अवस्थाको अधीनमा केही सार्वजनिक गतिविधि हेर्न वा सहभागी हुन सक्छन्। पवित्र स्थलमा सम्मानजनक व्यवहार, उपयुक्त पहिरन र फोटो, रेकर्डिङ, पुनरुत्पादन वा व्यावसायिक प्रयोगअघि सहमति चाहिन्छ। अभ्यासलाई सांस्कृतिक परिवेशबाट अलग हुन नदिन समुदाय र परम्परा धारण गर्नेहरूको सहमति मार्गदर्शक हुनुपर्छ। सहरीकरण, बसाइँसराइ, युवाको आवागमन, औपचारिक शिक्षा, विश्वव्यापीकरण र पर्यटनले परम्परा अभ्यास गर्ने तरिका बदल्न सक्छन्। त्यसैले संरक्षणले परम्परालाई स्थिर प्रदर्शन वस्तु ठान्नुको सट्टा विद्यालय, सञ्चारमाध्यम, प्रतियोगिता, व्यावसायिक तालिम र अभिलेखीकरणबाट जीवित अनुकूलनलाई सहयोग गर्छ। चन्द्र पात्रोका मिति, कार्यक्रम स्थल र स्थानीय पहुँच बदलिन सक्ने भएकाले यात्रा वा सामग्री व्यवस्था गर्नुअघि होटल तथा पर्यटन मन्त्रालय, स्थानीय निकाय, विहार वा समुदाय आयोजकसँग पुष्टि गर्नुहोस्।