ਮਿਆਂਮਾਰ ਵਿੱਚ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ

ਕੇਂਦਰੀ ਅੰਕੜਾ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਮਿਆਂਮਾਰ ਲਈ ਸਿੱਧੀ ਕੌਮੀ ਲੜੀ ਅਨੁਸਾਰ 2020 ਵਿੱਚ 0.03 ਮਿਲੀਅਨ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰ ਲੋਕ ਅਤੇ 0.17% ਦਰ, 2021 ਵਿੱਚ 0.30 ਮਿਲੀਅਨ ਅਤੇ 1.33%, 2022 ਵਿੱਚ 0.59 ਮਿਲੀਅਨ ਅਤੇ 2.53%, ਅਤੇ 2023 ਵਿੱਚ 0.88 ਮਿਲੀਅਨ ਅਤੇ 3.69% ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਕਿਰਤ-ਸ਼ਕਤੀ 22.61 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇ 23.97 ਮਿਲੀਅਨ ਹੋਈ। ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ/ILOEST ਦਾ 2025 ਲਈ 3.0% ਅਨੁਮਾਨ ਮਾਡਲ-ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਸਿੱਧਾ ਸਰਵੇਖਣ ਨਤੀਜਾ ਨਾ ਸਮਝੋ। ਇਸ ਦਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਲੋਕ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਕੰਮ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਲੱਭ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਹਨ। ਇਹ ਲੁਕੀ ਹੋਈ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ, ਘੱਟ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਜਾਂ ਨੌਕਰੀ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਿੱਚ ਘਾਟ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਉਂਦੀ। 2024 ਦੇ ਮਿਆਂਮਾਰ ਗਰੀਬੀ ਅਤੇ ਜੀਵਨ-ਹਾਲਾਤ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਕੰਮਕਾਜ ਦੀ ਉਮਰ ਵਾਲੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ 60.9% ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ; ਰੁਜ਼ਗਾਰਸ਼ੁਦਾ ਲੋਕ ਲਗਭਗ 2.1 ਮਿਲੀਅਨ ਵਧੇ, ਪਰ ਤਨਖਾਹਦਾਰ ਕਾਮੇ ਕੇਵਲ ਲਗਭਗ 0.3 ਮਿਲੀਅਨ ਵਧੇ। 2017 ਵਿੱਚ 38.2% ਤਨਖਾਹਦਾਰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ 2024 ਵਿੱਚ ਘਟ ਕੇ 25.3% ਰਹਿ ਗਿਆ, ਜਦਕਿ ਅਸਥਾਈ, ਸਵੈ-ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਰਸਮੀ ਕੰਮ ਵਿਆਪਕ ਹਨ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਿਰਤ ਸੰਗਠਨ ਨੇ 2020 ਲਈ ਗੈਰ-ਰਸਮੀ ਰੁਜ਼ਗਾਰ 85.7% ਦਰਜ ਕੀਤਾ। ਜਨਤਕ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਸੇਵਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਵਿਕਲਪ ਟਾਊਨਸ਼ਿਪ ਲੇਬਰ ਐਕਸਚੇਂਜ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਹੈ; ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਫ਼ਤਰ ਜਾਂ Myanmarjob.gov.mm ਰਾਹੀਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਦਾ ਮੇਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਅਤੇ ਹੁਨਰ ਵਿਕਾਸ ਕਾਨੂੰਨ ਸਰਕਾਰੀ ਲੇਬਰ ਐਕਸਚੇਂਜ ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਲੱਭਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁਫ਼ਤ ਸੇਵਾ ਦੇਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਵੇਖੇ ਗਏ ਸਰੋਤ ਲੇਬਰ ਐਕਸਚੇਂਜ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਫੀਸ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦੇ; ਸਥਾਨਕ ਦਫ਼ਤਰ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦਾ ਫੀਸ, ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਅਤੇ ਮੁਲਾਕਾਤ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਪੁੱਛੋ। ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ ਸਮਾਂ ਟਾਊਨਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਥਿਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕਿਰਤ ਮੰਤਰਾਲਾ, ਕਿਰਤ ਵਿਭਾਗ, ਟਾਊਨਸ਼ਿਪ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਫ਼ਤਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਵਿਭਾਗ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਹਨ; ਨਿਸ਼ਾਨਾਬੱਧ ਸਮਾਜਿਕ ਸਹਾਇਤਾ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਬੀਮੇ ਵਰਗੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਾਨੂੰਨ 2012 ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਿਯਮ 2014 ਵਿੱਚ ਰਜਿਸਟਰਡ ਸੰਸਥਾ ਰਾਹੀਂ ਬੀਮਿਤ ਕਾਮਿਆਂ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਬੀਮਾ ਢਾਂਚਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 36 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ, ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਬਰਖ਼ਾਸਤਗੀ ਜਾਂ ਸਥਾਈ ਬੰਦਸ਼, ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ, ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਯੋਗਤਾ, ਟਾਊਨਸ਼ਿਪ ਲੇਬਰ ਐਕਸਚੇਂਜ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦਫ਼ਤਰ ਜਾਂ ਟਾਊਨਸ਼ਿਪ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਫ਼ਤਰ ਨੂੰ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਦਾਅਵੇ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਅਰਜ਼ੀ ਮਿਆਦ ਅਤੇ Form-34, ਨਿਯੋਗਤਾ ਦਾ Form-35, ਨੌਕਰੀ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਅਤੇ ਲੇਬਰ ਐਕਸਚੇਂਜ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਵਰਗੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸਵੈਛਿਕ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਅਤੇ ਦੁਰਵਿਹਾਰ ਕਾਰਨ ਬਰਖ਼ਾਸਤਗੀ ਇਸ ਢਾਂਚੇ ਅਧੀਨ ਦਾਅਵੇਦਾਰ ਨੂੰ ਅਯੋਗ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਾਨੂੰਨੀ ਰਕਮ 36 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਮਗਰੋਂ ਔਸਤ ਤਨਖਾਹ ਦਾ 50% 60 ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਹੈ; ਹਰ ਹੋਰ 12 ਮਹੀਨਿਆਂ ਨਾਲ 30 ਦਿਨ ਵਧਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ 84 ਜਾਂ ਵੱਧ ਮਹੀਨਿਆਂ ਮਗਰੋਂ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 180 ਦਿਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਵਿਆਹੇ ਆਸ਼੍ਰਿਤ ਲਈ ਵਾਧੂ ਰਕਮ 10% ਤੱਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਕਾਮੇ ਅਤੇ ਨਿਯੋਗਤਾ ਵੱਲੋਂ 1% ਯੋਗਦਾਨ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਪਦੰਡ ਕਾਨੂੰਨੀ ਢਾਂਚਾ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਪੱਕਾ ਮੌਜੂਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਨਹੀਂ। ਨਵੰਬਰ 2025 ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫ਼ਾਈਲ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਦੇਖਭਾਲ, ਪਰਿਵਾਰਕ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਕੰਮ-ਸੱਟ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਲਾਗੂ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਜਦਕਿ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ, ਬੁਢਾਪਾ, ਅਪੰਗਤਾ ਅਤੇ ਆਸ਼੍ਰਿਤ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਹਾਲੇ ਲੰਬਿਤ ਸਨ। ਅਮਲੀ ਕਵਰੇਜ ਇਸ ਲਈ ਸੀਮਿਤ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਗੈਰ-ਰਸਮੀ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਕਾਮਿਆਂ, ਕਿਸਾਨਾਂ, ਘਰੇਲੂ ਕਾਮਿਆਂ, ਦਿਹਾੜੀਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਪਾਰਟ-ਟਾਈਮ ਕਾਮਿਆਂ ਲਈ। ਕਾਨੂੰਨੀ ਢਾਂਚੇ ਅਧੀਨ ਨਵੀਂ ਨੌਕਰੀ, ਵਾਜਬ ਕੰਮ ਜਾਂ ਸਿਖਲਾਈ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਾਰਨ ਰੱਦ ਕਰਨਾ, ਅਪਰਾਧ ਲਈ ਕੈਦ ਜਾਂ ਮਿਆਂਮਾਰ ਤੋਂ ਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਲੇ ਜਾਣਾ ਭੁਗਤਾਨ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸੇਵਰੈਂਸ ਨਿਯੋਗਤਾ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ, ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਬੀਮਾ ਨਹੀਂ। ਦਰਜ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ 6 ਤੋਂ 11 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਮਗਰੋਂ ਅੱਧੇ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਤਨਖਾਹ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 300 ਜਾਂ ਵੱਧ ਮਹੀਨਿਆਂ ਮਗਰੋਂ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 13 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਤਨਖਾਹ ਤੱਕ ਰਕਮ ਹੈ। ਨਿਰਧਾਰਤ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਸਮਾਪਨ, ਅਣਪੇਖੀ ਬੰਦਸ਼ ਅਤੇ ਮੌਤ ਯੋਗ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਅਤੇ ਦੁਰਵਿਹਾਰ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਦਾਅਵੇ ਦੀ ਸਹੀ ਵਿਆਖਿਆ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਜਾਂ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਿਰਤ ਦਫ਼ਤਰ ਤੋਂ ਪੱਕੀ ਕਰੋ। ਲੇਬਰ ਐਕਸਚੇਂਜ ਰਜਿਸਟਰ ਨੂੰ ਕੌਮੀ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਦੀ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਕੇਂਦਰੀ ਅੰਕੜਾ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਯਾਂਗੂਨ ਦੇ 18 ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਾਜਾਂ ਤੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ 73 ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; 2023–2024 ਦੀ ਸਾਰਣੀ ਵਿੱਚ ਯਾਂਗੂਨ ਦੇ 567,647 ਰਜਿਸਟਰਡ ਨੌਕਰੀ ਲੱਭਣ ਵਾਲੇ ਦਰਜ ਹਨ, ਪਰ ਵੇਖੇ ਗਏ ਅੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਦਾ ਅਨੁਸਾਰੀ ਅੰਕੜਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਗਿਣਤੀ ਉਸ ਸੇਵਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ। ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਅਤੇ ਨੌਕਰੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਸੰਭਾਲੋ, ਯੋਗਦਾਨ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਬਰਖ਼ਾਸਤਗੀ ਕਾਰਨ ਜਾਂਚੋ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਲਾਭ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਬੰਧਿਤ ਦਫ਼ਤਰ ਤੋਂ ਸਰਗਰਮ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਫਾਰਮ, ਫੰਡਿੰਗ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਸਹਾਇਤਾ ਪੁੱਛੋ।