ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ ವೆಚ್ಚಗಳು

ನೇಪಾಳದ ಕುಟುಂಬ ವೆಚ್ಚಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯಮಿತ ಪಾವತಿಗಳು, ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ವೆಚ್ಚಗಳು ಮತ್ತು ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಖರ್ಚುಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಮುಖ್ಯ ಬಜೆಟ್ ವಿಭಾಗಗಳು ಆಹಾರ, ವಸತಿ, ವಿದ್ಯುತ್, ನೀರು, ಅಡುಗೆ ಇಂಧನ, ಸಾರಿಗೆ, ಆರೋಗ್ಯ ಆರೈಕೆ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಕುಟುಂಬ ಬೆಂಬಲ, ಸಂವಹನ ಮತ್ತು ಮನರಂಜನೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಖರ್ಚಿನ ವಿಭಾಗವಾದರೂ ಸ್ಥಳಾನುಸಾರ ಪಾಲು ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ: ಕಠ್ಮಂಡು ಕಣಿವೆ ಬಳಕೆಯ 38.9% ಅನ್ನು ಆಹಾರಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಿಟ್ಟರೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಧೇಶ್ 59.4% ಮೀಸಲಿಟ್ಟಿತು. ಬಾಡಿಗೆಯ ಪಾಲು ಕಠ್ಮಂಡು ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ 17.8% ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಧೇಶ್‌ನಲ್ಲಿ 8.8% ಆಗಿತ್ತು. ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ 8.5% ಮತ್ತು 3.2% ವೆಚ್ಚವಾಗಿತ್ತು. 2022/23ರ ನೇಪಾಳ ಜೀವನಮಟ್ಟ ಸಮೀಕ್ಷೆ 4 ಆಹಾರ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಏಳು ದಿನಗಳ ಅವಧಿಗೆ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಆಹಾರೇತರ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು 30 ದಿನ ಅಥವಾ 12 ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಗೆ ಅಳೆಯಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಾರ್ಷಿಕ ಕುಟುಂಬ ಬಳಕೆ ಅಂಕಿಯನ್ನು ಹೋಲಿಕೆಗೆ ಬಳಸಿ; ನಿಗದಿತ ಭತ್ಯೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಡಿ. 2023ರ ಬೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತ 2022/23 ಬಡತನ ರೇಖೆ ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ NRs. 72,908 ಆಗಿತ್ತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಆಹಾರಕ್ಕೆ NRs. 35,029, ಅಂದರೆ ತಿಂಗಳಿಗೆ ಸುಮಾರು NRs. 2,919, ಮತ್ತು ಆಹಾರೇತರ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ NRs. 37,879 ಸೇರಿದ್ದವು. ಮೂಲಭೂತ ಅಗತ್ಯಗಳ ವೆಚ್ಚ ಕಠ್ಮಂಡು ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು NRs. 129,934 ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಧೇಶ್‌ನಲ್ಲಿ NRs. 47,344 ಆಗಿತ್ತು. ಇವು ಕನಿಷ್ಠ ಮಾನದಂಡಗಳು; ಸಂಪೂರ್ಣ ಕುಟುಂಬ ಬಜೆಟ್‌ಗಳಲ್ಲ. ಕುಟುಂಬದ ಗಾತ್ರ, ಬಾಡಿಗೆ ಮತ್ತು ನಿಜವಾದ ಸೇವಾ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಲೆಕ್ಕಿಸಬೇಕು. ವಸತಿ ವೆಚ್ಚವು ನಗರ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಂತ, ವಾಸದ ಗಾತ್ರ, ಸೌಲಭ್ಯಗಳು, ಒಪ್ಪಂದ, ಒಳಗೊಂಡ ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ಋತುವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಾಡಿಗೆ ಬೆಲೆ ಪಟ್ಟಿ ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಬಾಡಿಗೆ, ಠೇವಣಿ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಶುಲ್ಕಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಿ. ಸಂಪರ್ಕದ ಆಂಪಿಯರ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಬಳಕೆಯ ಆಧಾರಿತ ದರಪಟ್ಟಿಯಂತೆ ನೇಪಾಳ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ವಿದ್ಯುತ್ ಬಿಲ್ ನೀಡುತ್ತದೆ. 230-ವೋಲ್ಟ್ ಮನೆ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ 0ರಿಂದ 20 kWh ಬಳಕೆಯ ಕನಿಷ್ಠ ಮಾಸಿಕ ಶುಲ್ಕ 5Aಗೆ NRs.30ರಿಂದ 60Aಗೆ NRs.125ವರೆಗೆ ಇದೆ. ಪ್ರಕಟಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ದರಗಳಲ್ಲಿ 21ರಿಂದ 30 kWhಗೆ ಪ್ರತಿ kWhಗೆ NRs.6.5, 31ರಿಂದ 50 kWhಗೆ NRs.8 ಮತ್ತು 51ರಿಂದ 100 kWhಗೆ NRs.9.5 ಸೇರಿವೆ. ನೀರು ಮತ್ತು ತ್ಯಾಜ್ಯನೀರಿನ ಶುಲ್ಕ ಸೇವಾ ಪೂರೈಕೆದಾರ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ದರಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತದೆ; ಟ್ಯಾಂಕರ್ ನೀರು ಮತ್ತು ಬಾಟಲಿ ನೀರು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವೆಚ್ಚಗಳು. ಇಂಧನ ಬೆಲೆಗಳು ಮನೆ ಇಂಧನ ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆ ಎರಡರ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ. 2026ರ ಆಗಸ್ಟ್ 2ರಂದು ಕಠ್ಮಂಡು, ಪೋಖರಾ ಮತ್ತು ದೀಪಾಯಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನೇಪಾಳ ಆಯಿಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಬೆಲೆಗಳು ಪೆಟ್ರೋಲ್, ಡೀಸೆಲ್ ಮತ್ತು ಸೀಮೆಎಣ್ಣೆಗೆ ಪ್ರತಿ ಲೀಟರ್ NRs.200 ಹಾಗೂ LPG ಸಿಲಿಂಡರ್‌ಗೆ NRs.2,060 ಆಗಿದ್ದವು. ಕೆಲವು ಡಿಪೋ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಮತ್ತು ಡೀಸೆಲ್ ಪ್ರತಿ ಲೀಟರ್‌ಗೆ NRs.197.5 ಇತ್ತು. ನಿಜವಾದ ಸಾರಿಗೆ ವೆಚ್ಚ ಪ್ರಯಾಣ, ಭೂಪ್ರದೇಶ, ಸೇವಾ ಪೂರೈಕೆದಾರ ಮತ್ತು ವಾಹನವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾರಿಗೆ ನಿರ್ವಹಣಾ ಇಲಾಖೆ ಪ್ರಾಂತಾಂತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ದರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಸ್ಥಳೀಯ ನಗರ ದರಗಳು ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ಏಕರೂಪವಾಗಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಬಸ್, ಜೀಪ್, ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ, ಮೋಟಾರ್‌ಸೈಕಲ್ ಮತ್ತು ವಿಮಾನ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಇಂಧನ, ನಿರ್ವಹಣೆ, ವಿಮೆ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಕಿಂಗ್‌ನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಬಜೆಟ್ ಮಾಡಿ. ನಿಗದಿತ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲಾ ಚೌಕಟ್ಟಿನಡಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ಹಂತದವರೆಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆಗಳು ದಾಖಲಾತಿ, ಮಾಸಿಕ ಬೋಧನಾ ಶುಲ್ಕ, ಪರೀಕ್ಷೆ ಅಥವಾ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕ ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಯೂನಿಫಾರ್ಮ್, ಲೇಖನ ಸಾಮಗ್ರಿ, ಸಾರಿಗೆ, ಊಟ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಟ್ಯೂಷನ್ ವೆಚ್ಚವಾಗಬಹುದು. ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥಾ ಶಾಲೆಗಳು ಅನುಮತಿಸಲಾದ ವಿಭಾಗಗಳೊಳಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಶುಲ್ಕ ನಿಗದಿಪಡಿಸುತ್ತವೆ; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬೋಧನಾ, ವಾರ್ಷಿಕ, ಪರೀಕ್ಷೆ, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್, ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಊಟದ ಶುಲ್ಕ ಸೇರಬಹುದು. 500ವರೆಗೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿರುವ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಕನಿಷ್ಠ 10%, 501ರಿಂದ 800 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿರುವ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ 12% ಮತ್ತು 800ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿರುವ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ 15% ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ ಕೋಟಾ ಇದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಜಾರಿಯನ್ನು ಪುರಸಭೆ ಅಥವಾ ಶಾಲೆಯಿಂದ ಖಚಿತಪಡಿಸಿ. ಆರೋಗ್ಯ ವೆಚ್ಚಗಳಲ್ಲಿ ವಿಮಾ ಕೊಡುಗೆ, ಸಹಪಾವತಿ, ಖಾಸಗಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಔಷಧಿ, ಪ್ರಯಾಣ ಮತ್ತು ಒಳಗೊಂಡ ಪ್ಯಾಕೇಜ್‌ನ ಹೊರಗಿನ ಸೇವೆಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಆರೋಗ್ಯ ವಿಮಾ ಮಂಡಳಿಯ ಆರೋಗ್ಯ ವಿಮೆ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ಮತ್ತು ಕೊಡುಗೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದೆ. ಒಬ್ಬರಿಂದ ಐದು ಜನರ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ NRs.3,500 ಕೊಡುಗೆ ಮತ್ತು NRs.100,000 ನಿಗದಿತ ಗರಿಷ್ಠ ಪ್ರಯೋಜನ; ಪ್ರತಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಕೊಡುಗೆಗೆ NRs.700 ಮತ್ತು ಗರಿಷ್ಠ ಮಿತಿಗೆ NRs.20,000 ಸೇರುತ್ತದೆ, ಗರಿಷ್ಠ NRs.200,000ವರೆಗೆ. 15ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಾಸಿಗೆಗಳಿರುವ ಸರ್ಕಾರಿ ಸೇವಾ ಪೂರೈಕೆದಾರರಲ್ಲಿ ಸಹಪಾವತಿ 10% ಮತ್ತು ಇತರ ಪೂರೈಕೆದಾರರಲ್ಲಿ 20%; ತುರ್ತು ಸಂದರ್ಭಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಮೂಲ ಸೇವೆಗಳು ವಿನಾಯಿತಿಗಳಾಗಿವೆ. ಪ್ರವೇಶವು ಮೊದಲ ಸೇವಾ ಕೇಂದ್ರದ ನೋಂದಣಿ ಮತ್ತು ರೆಫರಲ್ ಅನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಬಹುದು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತಾ ಭತ್ಯೆಗಳು ಕುಟುಂಬ ವೆಚ್ಚ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು; ಆದರೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕುಟುಂಬ ಬಜೆಟ್‌ಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಲ್ಲ. ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾದ ಮಾಸಿಕ ಮೊತ್ತಗಳಲ್ಲಿ 70 ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನವರಿಗೆ NRs.4,000, ಒಂಟಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಅಥವಾ ವಿಧವೆಯರಿಗೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದಲಿತ ಅಥವಾ ಕರ್ಣಾಲಿ ಹಿರಿಯರಿಗೆ 60 ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ NRs.2,660, ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಂಗವೈಕಲ್ಯ ಹೊಂದಿರುವವರಿಗೆ ಅಥವಾ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಆದಿವಾಸಿ ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ NRs.3,990, ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಅಂಗವೈಕಲ್ಯ ಹೊಂದಿರುವವರಿಗೆ NRs.2,128 ಸೇರಿವೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಅಥವಾ ದಲಿತ ಕುಟುಂಬಗಳ ಐದು ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಗರಿಷ್ಠ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮಕ್ಕಳ ಭತ್ಯೆ NRs.532. ಅರ್ಹತೆ, ಶಾಶ್ವತ ನಿವಾಸ ನೋಂದಣಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ವಾರ್ಡ್ ಅಥವಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ದಾಖಲೆಯು ಪ್ರವೇಶ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತವೆ. ಕೆಲಸ ಅಥವಾ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಬೇಕಾದರೆ ಸಂವಹನ ನಿಯಮಿತ ಅಗತ್ಯ ವೆಚ್ಚವಾಗಬಹುದು. ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾದ ನೇಪಾಳ ಟೆಲಿಕಾಂ FTTH ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ 50 Mbpsಗೆ ತಿಂಗಳಿಗೆ NRs.815, 100 Mbpsಗೆ NRs.1,150, 150 Mbpsಗೆ NRs.1,250 ಮತ್ತು 200 Mbpsಗೆ NRs.1,600 ವೆಚ್ಚ; ಅಳವಡಿಕೆ ಶುಲ್ಕ NRs.500. 12 ತಿಂಗಳ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ 50 Mbpsಗೆ NRs.8,499 ಮತ್ತು 100 Mbpsಗೆ NRs.11,499 ವೆಚ್ಚ. ನೇಪಾಳ ಟೆಲಿಕಾಂ GSM ಪೋಸ್ಟ್‌ಪೇಡ್‌ಗೆ ತಿಂಗಳಿಗೆ NRs.300; ಅದರಲ್ಲಿ NRs.300 ಕರೆ ಮೌಲ್ಯ ಸೇರಿದ್ದು, ಆರಂಭಿಕ SIM ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಮೊತ್ತ NRs.500. ಪ್ರಿಪೇಯ್ಡ್ ಡೇಟಾ ಬೆಲೆ ಸೇವಾ ಪೂರೈಕೆದಾರ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಕೇಜನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಮನರಂಜನೆ, ಪುಸ್ತಕಗಳು, ದೇಶೀಯ ರಜಾದಿನಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಣ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿರಾಮ ವೆಚ್ಚಗಳಿಗೆ ಒಂದೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬೆಲೆ ಇಲ್ಲ; ಸ್ಥಳ, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಬೇಡಿಕೆ, ಋತು ಮತ್ತು ಸೇವಾ ಪೂರೈಕೆದಾರರೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯ ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯ ಮಾಸಿಕ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಠೇವಣಿ, ದುರಸ್ತಿ, ಅನಾರೋಗ್ಯ, ಶಾಲೆ ಆರಂಭದ ಖರೀದಿ, ಪ್ರಯಾಣ ಮತ್ತು ಇಂಧನ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯಂತಹ ಅನಿಯಮಿತ ವೆಚ್ಚಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿ. ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಲೆಕ್ಕವಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಮೂಲಭೂತ ಅಗತ್ಯಗಳ ಮಾನದಂಡವನ್ನು ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರ ಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ ಗುಣಿಸಿ, ನಿಜವಾದ ಬಾಡಿಗೆ ಮತ್ತು ಉಪಯುಕ್ತತಾ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ, ಅನಿಯಮಿತ ವೆಚ್ಚಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲು ಸೇರಿಸಬಹುದು. ನೇಪಾಳ ರಾಷ್ಟ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್ 2025ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಗ್ರಾಹಕ ಬೆಲೆ ಬೆಳವಣಿಗೆ 1.68% ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿತು; ಆಹಾರೇತರ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳು 3.95%, ಶಿಕ್ಷಣ 7.67%, ಕಠ್ಮಂಡು ಕಣಿವೆ 2.26% ಮತ್ತು ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳು 2.59% ಹೆಚ್ಚಿದ್ದವು. ಆದ್ದರಿಂದ ಬಜೆಟ್‌ಗೆ ಬದ್ಧರಾಗುವ ಮೊದಲು ಪ್ರಸ್ತುತ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ಮನೆಮಾಲೀಕರು, ಸೇವಾ ಪೂರೈಕೆದಾರರು, ಪುರಸಭೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆ ಕಂಪನಿಗಳಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ. ನಗದು ಹರಿವಿನ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್, ಸಾಲ, ಸಾಲ ಸೇವೆ, ಬಡ್ಡಿ, ತೆರಿಗೆ ಮತ್ತು ವಿನಿಮಯ ದರಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಹಣಕಾಸು ವಿಷಯಗಳಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಿ.