నేపాల్‌లో విపత్తులు

నేపాల్‌లో విపత్తులు, సంబంధిత అత్యవసరాలకు विपद् (Bipad) అనే పదం వాడతారు. Disaster Risk Reduction and Management (DRRM) వ్యవస్థ ప్రమాద తగ్గింపు, సన్నద్ధత, ప్రతిస్పందన, పునరుద్ధరణను కవర్ చేస్తుంది. Disaster Risk Reduction and Management Act 2074 (2017), Regulation 2076లు National Disaster Risk Reduction and Management Authority (NDRRMA), జాతీయ/ప్రావిన్షియల్ సంస్థలు, జిల్లా కమిటీలు, మున్సిపాలిటీలు/గ్రామీణ మున్సిపాలిటీల బాధ్యతలను ఏర్పాటు చేస్తాయి. District Disaster Management Committees, District Administration Office, Chief District Officer ద్వారా సమన్వయం చేస్తాయి; స్థానిక Disaster Management Committees, స్థానిక అత్యవసర కార్యకలాప కేంద్రాలు స్థానిక ప్రణాళిక, ప్రతిస్పందన నిర్వహిస్తాయి. నేపాల్‌లో భూకంపాలు, కొండచరియలు/శిథిల ప్రవాహాలు, వరదలు/ఆకస్మిక వరదలు, భారీ వర్షం, పిడుగులు, అగ్ని/అడవి అగ్ని, గాలివానలు, వడగళ్ల వాన, హిమనద సరస్సుల విపత్తు వరదలు, హిమపాతాలు, మంచు తుఫానులు, కరువు, చలిగాలులు, రవాణా, పారిశ్రామిక, విమాన, జల ప్రమాదాలు సంభవిస్తాయి. అంటువ్యాధులు, పాముకాట్లు విపత్తు ప్రణాళికలో ఉండవచ్చు; వైద్య చికిత్స ప్రధానంగా ఆరోగ్య సేవల పరిధి. హిమాలయ, కొండ, తెరాయ్, పట్టణ ప్రాంతాలకు వేర్వేరు ప్రమాదాలుంటాయి. రుతుపవన, రుతుపవన పూర్వ వాతావరణం వరద, కొండచరియ, పిడుగు, భారీ వర్ష ప్రమాదాన్ని పెంచుతుంది. అటవీ నిర్మూలన, వరద మైదానాలపై నివాసం, పర్యావరణ నష్టం, ప్రణాళికలేని అభివృద్ధి, వాతావరణ తీవ్రత నష్టాన్ని పెంచవచ్చు. National Disaster Report ప్రకారం 2018–2024లో 32,375 సంఘటనలు నమోదయ్యాయి; దాని నివేదిక నిర్వచనాల ప్రకారం 91.2% వాతావరణ సంబంధితమైనవి, నమోదైన ఘటనల్లో అగ్నిప్రమాదాలు 60.34%. ఘటనల సంఖ్య లేదా నష్టంలో అగ్ని, కొండచరియలు, పిడుగులు, భారీ వర్షం, వరదలు ప్రధానంగా ఉన్నాయి. 2024 వరద, కొండచరియ అంచనా 2024 అక్టోబర్ 9 నాటికి NPR 46,684,318,550 నష్టం, 249 మరణాలు, 18 మంది గల్లంతు, 177 గాయాలు నమోదు చేసింది. ఈ సంఖ్యలు నమోదైన ఘటనలు, నిర్దిష్ట అంచనా కాలాన్ని సూచిస్తాయి; స్థిర వార్షిక ప్రమాద స్థాయిని కాదు. Department of Hydrology and Meteorology (DHM) వాతావరణం, వరద అంచనాలు అందిస్తుంది. దాని టోల్-ఫ్రీ నంబరు 1155లో ఆప్షన్ 1 వాతావరణ సమాచారం, ఆప్షన్ 2 వరద సమాచారం. Nepal Flood Forecasting and Early Warning System (FFEWS) ప్రత్యక్ష వర్షపాతం, నీటి మట్టం సమాచారం, జలశాస్త్ర/హైడ్రాలిక్ నమూనాలను కలుపుతుంది. కోశి, గండకి, కర్ణాలి నదీ వ్యవస్థలతో పాటు బాగ్మతి, వెస్ట్ రాప్తీ వరకు కవరేజ్ విస్తరించింది. మానిటరింగ్ స్టేషన్లు తక్కువగా ఉన్న చోట లేదా హెచ్చరిక సమయం తక్కువగా ఉన్న చోట ఆకస్మిక వరద అంచనాలకు స్థానిక పరిమితులుంటాయి; కాబట్టి సమాజ ఆధారిత, బహుళ మార్గ హెచ్చరికలు అవసరం. DHM, BIPAD, సామూహిక SMS, సోషల్ మీడియా, స్థానిక అత్యవసర కేంద్రాలు, వార్డు కార్యాలయాలు, సమాజ మార్గాల్లో హెచ్చరికలు రావచ్చు. BIPAD విపత్తు ప్రమాద తగ్గింపు పోర్టల్ హెచ్చరికలు, ఘటన సమాచారం, నష్టం-నష్టభారం సమాచారం, ప్రమాద పటాలు, ఆర్కైవ్‌లను అందిస్తుంది. NDRRMA Daily Disaster Bulletin, స్థానిక అత్యవసర కార్యకలాప కేంద్రాలు అదనపు సమాచారం ఇస్తాయి. హెచ్చరికను పంచే ముందు మూలం, ప్రాంతం, చెల్లుబాటు సమయం తనిఖీ చేయండి; ప్రాథమిక నివేదికలు మారవచ్చు. అత్యవసరంలో సంబంధిత స్థానిక అత్యవసర కార్యకలాప కేంద్రం, District Administration Office, పోలీసు లేదా ఇతర భద్రతా సంస్థను సంప్రదించండి. NDRRMA సైట్ NEOC నంబరుగా 1234 పేర్కొంటుంది; అధికారిక Ministry of Home Affairs పేజీల్లో 1149ను NEOCకి, 1112ను మంత్రిత్వ శాఖకు కూడా పేర్కొన్నారు. Armed Police Force 1114, Nepal Police 100, DHM 1155గా జాబితా చేశాయి. NEOC సంఖ్యల్లో విరుద్ధత ఉన్నందున ఘటన సమయంలో అధికారిక మార్గంలో నిర్ధారించండి. కాఠ్మండుతో సంబంధం కష్టమైన చోట స్థానిక అధికారులు, అత్యవసర కేంద్రాలు, వార్డు/సమాజ మార్గాలు ముఖ్యమే. ప్రమాదం, ప్రాంతాన్ని బట్టి స్థానిక అధికారులు ఖాళీ చేయింపు ఆదేశాలు ఇస్తారు. నిర్ణీత మార్గం, సమావేశ స్థలం, ఆశ్రయ సూచనను పాటించండి; వరద ముప్పు ఉంటే సురక్షితమైన ఎత్తైన ప్రదేశానికి వెళ్లండి. ప్రతి ప్రాంతాన్ని కవర్ చేసే పూర్తి దేశవ్యాప్త ఆశ్రయ రిజిస్టర్ లేదా ఒకే తరలింపు ప్రణాళిక లేదు; కాబట్టి వర్తించే స్థానిక విపత్తు ప్రణాళిక, అత్యవసర కేంద్రం, వార్డు సూచనలకు ప్రాధాన్యం. వరదలు, అనంతర ప్రకంపనలు లేదా నేల వాలు అస్థిరత సమయంలో బాధ్యతగల అధికారం సురక్షితమని నిర్ధారించే వరకు తిరిగి వెళ్లకండి. బాధ్యతగల అధికారుల సమన్వయంలో Nepal Army, Nepal Police, Armed Police Force శోధన-రక్షణ, ఖాళీ చేయింపు, సహాయానికి మద్దతిస్తాయి. విపత్తు సహాయంలో తాత్కాలిక ఆశ్రయం, ఆహారం, తాగునీరు, పారిశుధ్యం, ఆరోగ్య మద్దతు, మరణం/ఆస్తి నష్టం తరువాత కనీస సహాయం, మహిళలు, పిల్లలు, వృద్ధులు, వైకల్యాలున్నవారికి రక్షణ, జీవనోపాధి మద్దతు ఉండవచ్చు. విపత్తు నిధులు, 2081 Disaster-Responsive Social Security and Relief Distribution Standards, తాత్కాలిక ఆశ్రయం, పునరావాస విధానాలు ఈ చర్యలకు మద్దతిస్తాయి. స్థానిక నమోదు, నష్టం అంచనా, స్థానిక అధికారం, District Disaster Management Committee, స్థానిక అత్యవసర కేంద్రం లేదా District Administration Office ద్వారా సమన్వయం సాధారణంగా అవసరం. అర్హత, ఆధారం, మొత్తం, సమయం ఘటన, ప్రావిన్స్, ప్రాంతాన్ని బట్టి మారతాయి; ప్రతి విపత్తుకు ఒకే స్థిర దేశవ్యాప్త చెల్లింపు లేదు. Jajarkot, Bajhangలో నివేదించిన NPR 50,000 తాత్కాలిక ఆశ్రయ చెల్లింపు ఆ ఘటనలకు మాత్రమే; సాధారణ హక్కుగా చూడకండి. సహాయానికి సాధారణంగా వినియోగదారు రుసుము లేదు; నమోదు/ఆధారం అవసరమవచ్చు, అంచనా లేకుండా సహాయం ఆటోమేటిక్ కాదు. స్థానిక ప్రభుత్వాలు విపత్తు విధానాలు, ప్రణాళికలు, ప్రమాణాలు అమలు చేసి, సన్నద్ధత/ప్రతిస్పందన ప్రణాళికలు నిర్వహించి, ముందస్తు హెచ్చరికకు మద్దతు, శోధన-రక్షణ, సహాయ నిల్వలు, పంపిణీ సమన్వయం, ఘటనల తక్షణ నివేదికలు నిర్వహిస్తాయి. ప్రభుత్వ, వాణిజ్య సంస్థలు విపత్తు ప్రమాద నిర్వహణ ప్రణాళికలు, ప్రమాద తగ్గింపు వ్యవస్థలు నిర్వహించాలి. నది/కొండచరియ రక్షణ, సురక్షిత నిర్మాణం, పాత భవనాల బలపరిచే చర్యలు ఇందులో ఉన్నాయి. Nepal Building Code NBC 105:2025 భూకంప రూపకల్పన, NBC 204 భూకంప నిరోధక మట్టి నిర్మాణం, మార్పిడి మార్గదర్శకాలు ప్రస్తుత భవనాలకు సంబంధించినవి. పునరుద్ధరణలో రోడ్లు, వంతెనలు, నీరు/పారిశుధ్యం, ఆరోగ్య/విద్యా కేంద్రాలు, టెలికమ్యూనికేషన్లు, జలవిద్యుత్, విద్యుత్ పంపిణీ, సాగునీరు ప్రాధాన్య మౌలిక సదుపాయాలు. నష్టం అంచనాతో పునరుద్ధరణ మొదలై, తాత్కాలిక ఆశ్రయం, పునరావాస గ్రాంట్లు, నిర్వహణ సమాచార వ్యవస్థ ద్వారా పునర్నిర్మాణం, ప్రజా సేవలు/జీవనోపాధి పునరుద్ధరణ, Build Back Better చర్యలను కలిగి ఉండవచ్చు. అధికారిక పత్రాలు పోయినా లేదా దెబ్బతిన్నా నకలు ప్రతుల కోసం చట్టాలు మార్గం కల్పిస్తాయి; అమలు స్థానిక, ప్రావిన్షియల్ అధికారాన్ని బట్టి మారుతుంది. అత్యవసర సరఫరాలు, పత్రాల నకళ్లు ఉంచడం, హెచ్చరిక మార్గాలను భద్రపరచడం, కుటుంబ/సమాజ సంప్రదింపులు నిర్ణయించడం, స్థానిక తరలింపు స్థలాలు తెలుసుకోవడం, అస్థిర వాలు, నదులు, హిమనద సరస్సుల ప్రమాదం తనిఖీ చేయడం ద్వారా కుటుంబాలు ప్రమాదం తగ్గించవచ్చు. కొత్త నిర్మాణం, పెద్ద మరమ్మతులు వర్తించే భవన ప్రమాణాలు, స్థానిక ప్రమాద సమాచారాన్ని అనుసరించాలి.