నేపాల్‌లో యజమాని

నేపాల్‌లో యజమాని కంపెనీ, ప్రైవేటు సంస్థ, భాగస్వామ్య సంస్థ, సహకార సంఘం, లాభాపేక్షలేని లేదా లాభాపేక్షగల సంస్థ, వ్యాపారం లేదా సేవాదారు కావచ్చు. रोजगारदाता, व्यवस्थापक అనే స్థానిక పదాలు యజమాని లేదా నిర్వహణ బాధ్యతగల వ్యక్తిని సూచిస్తాయి. ప్రత్యేకమైన స్వతంత్ర యజమాని అధికారం లేదు. యజమానులు సాధారణంగా Department of Labour and Occupational Safety (DOLOS), కార్మిక కార్యాలయాలు, Social Security Fund (SSF), కార్మిక న్యాయస్థానం, యూనియన్ పరిపాలన కోసం Trade Union Registrar లేదా DOLOSతో వ్యవహరిస్తారు. ప్రావిన్స్, మునిసిపల్ సంస్థలు ప్రధానంగా పరిపాలనను ప్రభావితం చేస్తాయి; ప్రధాన బాధ్యతలు జాతీయ కార్మిక నియమాల నుంచి వస్తాయి. టీ, గృహ పని, ప్రమాదకర పని, పర్యాటకం, నిర్మాణం వంటి రంగాల్లో ప్రత్యేక నియమాలు అదనపు అవసరాలు విధించవచ్చు. యజమాని కార్యనిర్వాహక నిర్వాహకుడిని నియమించి, ప్రతి కార్మికుడికి రాతపూర్వక ఉద్యోగ ఒప్పందం లేదా నియామక లేఖ ఇస్తాడు. కార్మిక వర్గాల్లో సాధారణ, పని ఆధారిత, కాల ఆధారిత, తాత్కాలిక, పార్ట్‌టైమ్ పని ఉన్నాయి. తాత్కాలిక పని నెలకు ఏడు రోజులకు పరిమితం; పార్ట్‌టైమ్ పని వారానికి 35 గంటలకు పరిమితం. శిక్షణార్థి రోజుకు ఎనిమిది గంటలు, వారానికి 48 గంటల వరకు పని చేయవచ్చు; ఇతర కార్మికులకు సమానమైన వృత్తి భద్రత రక్షణ పొందుతాడు. విదేశీ కార్మికుడికి పని అనుమతి, DOLOS విధానం వర్తిస్తాయి; ఒప్పంద నిబంధనలు చట్టబద్ధ కనీస స్థాయి కంటే తక్కువగా ఉండకూడదు. కార్మిక సరఫరాదారుకు లైసెన్స్ అవసరం; సాధారణంగా ప్రధాన కార్యకలాపం కాని పనులకే కార్మికులను అందించవచ్చు. ప్రధాన యజమాని సరఫరాదారుని తనిఖీ చేసి, సరఫరా చేసిన కార్మికులకు వేతనాలు, సౌకర్యాలు, వృత్తి భద్రత లభించేలా చూసే బాధ్యత కలిగి ఉంటాడు. వేతనాలు, సేవా షరతులు చట్టబద్ధ కనీసం కంటే తక్కువగా ఉండకూడదు; సామూహిక ఒప్పందం అనుమతిస్తే తప్ప యజమాని ఏకపక్షంగా తగ్గించరాదు. ఉద్యోగ ప్రారంభ తేదీ నుంచే వేతనం లెక్కించాలి. టీ తోటలకు వెలుపల 17 జూలై 2025 నుంచి అమల్లో ఉన్న నియమాలకు పేర్కొన్న కనీసం నెలకు NPR 19,550: ప్రాథమిక వేతనం NPR 12,170, ఖరీదు భత్యం NPR 7,380; రోజుకు NPR 754, గంటకు NPR 101. పార్ట్‌టైమ్ రేటు గంటకు NPR 107; తర్వాతి మార్పుల కోసం వర్తించే ప్రభుత్వ గెజిట్ తనిఖీ చేయాలి. సాధారణ పని సమయం రోజుకు ఎనిమిది గంటలు, వారానికి 48 గంటల వరకు; ఐదు గంటల తర్వాత 30 నిమిషాల విరామం. ఓవర్‌టైమ్ రోజుకు నాలుగు గంటలు, వారానికి 24 గంటలకు పరిమితం; ప్రాథమిక వేతనానికి 1.5 రెట్లు చెల్లించాలి. చెల్లింపు ఒప్పందం ప్రకారం ఉంటుంది; ఒక నెలకు తక్కువ పని చేసినవారికి పని పూర్తైన మూడు రోజుల్లో వేతనం చెల్లించాలి; తాత్కాలిక కార్మికుడికి వెంటనే చెల్లించాలి. చట్టబద్ధమైన మినహాయింపులే చేయాలి. SSF పరిధిలోని అధికారిక ఉద్యోగాలకు నెలవారీ మొత్తం చెల్లింపు ప్రాథమిక వేతనంలో 31%: కార్మికుడి నుంచి 11% నిలిపి, యజమాని 20% చెల్లిస్తాడు. వేతన నెల ముగిసిన 25 రోజుల్లోపు యజమాని మొత్తాన్ని జమ చేయాలి. ఈ కేటాయింపులో ఆరోగ్యం, ప్రసూతికి 1%, ప్రమాదం, వైకల్యానికి 1.4%, ఆధారిత కుటుంబ రక్షణకు 0.27%, వృద్ధాప్యానికి 28.33% ఉంటాయి. SSF వర్తించే చోట భవిష్య నిధి, గ్రాట్యుటీ, వైద్య బాధ్యతలు సాధారణంగా ఆ చెల్లింపు వ్యవస్థలో కలిసిపోతాయి. ప్రమాద బీమా ప్రీమియాన్ని కూడా యజమాని చెల్లించాలి; కనీస రక్షణ NPR 700,000. SSFలో అనధికారిక లేదా స్వయం ఉపాధి పాల్గొనడం వల్ల అధికారిక ఉద్యోగ సంబంధానికి వర్తించే పూర్తి యజమాని బాధ్యతలు ఆటోమేటిక్‌గా ఏర్పడవు. మతం, కులం, లింగం, జాతి, మూలం, భాష, సిద్ధాంతం వంటి లక్షణాల ఆధారంగా వివక్ష చేయరాదు. ప్రమాణాలు, విధానం న్యాయంగా ఉండి మూల్యాంకన కాలానికి ముందే వెల్లడిస్తే వార్షిక పనితీరు మూల్యాంకనం అనుమతించబడుతుంది. యజమాని అభిప్రాయం ఇవ్వాలి, మెరుగుపడేందుకు సహేతుక అవకాశం కల్పించాలి; కార్మికుడు తన అభ్యంతరాన్ని నమోదు చేసుకోవచ్చు. కార్యాలయ నిర్వహణకు అంతర్గత నియమావళి లేదా ఉపవిధి ఉండాలి; దాన్ని కార్మిక కార్యాలయంలో నమోదు చేసి, కార్మికులకు పంపిణీ చేయాలి. క్రమశిక్షణ కారణంగా తొలగింపుకు సాధారణంగా న్యాయమైన విధి అవసరం. కనీసం 10 మంది కార్మికులున్న సంస్థలో, వర్తించే సందర్భంలో, తొలగింపుకు ముందు కార్మికుడికి స్పందించేందుకు ఏడు రోజులు ఇవ్వాలి. పనితీరు ఆధారిత తొలగింపు సంబంధిత నియమాలను అనుసరిస్తుంది; వరుసగా మూడు అసంతృప్తికర మూల్యాంకనాల తర్వాత జరగవచ్చు. యజమాని కార్యాలయ భద్రత, ఆరోగ్య విధానాన్ని రూపొందించి, అమలు చేసి, నమోదు చేయాలి. అది ప్రదేశపు ప్రమాదాలు, యంత్రాలు, ప్రమాదాలు, సున్నిత రసాయనాలను కవర్ చేయాలి; రసాయన, భౌతిక, జీవసంబంధ ప్రమాదాలను నియంత్రించాలి. కార్మికులకు అర్థమయ్యే భాషలో సమాచారం, శిక్షణ, ఉచిత వ్యక్తిగత రక్షణ పరికరాలు, హెచ్చరిక సూచనలు, సురక్షిత ప్రవేశ, నిష్క్రమణ మార్గాలు ఇవ్వాలి. ప్రాంగణంలో ఉన్న కార్మికులు కానివారినీ రక్షించి, DOLOS-ILMIS ద్వారా ప్రమాదాలు, వృత్తి వ్యాధులు నివేదించాలి. కార్మిక సరఫరాదారుల కార్మికులతో కలిపి కనీసం 20 మంది ఉన్న సంస్థలో, కార్మికుల ప్రతినిధులున్న భద్రత, ఆరోగ్య కమిటీ ఏర్పాటు చేసి, ఏటా కనీసం నాలుగు సార్లు సమావేశం కావాలి. DOLOSకు తనిఖీ అధికారాలు ఉన్నాయి; ప్రస్తుత నియమాలు ప్రమాదకర పని, వృత్తి వ్యాధి ప్రకటనలను కూడా కవర్ చేస్తాయి. కార్మికులు ట్రేడ్ యూనియన్‌ను ఏర్పాటు చేయవచ్చు, చేరవచ్చు, నిర్వహించవచ్చు. సంస్థ యూనియన్ దరఖాస్తుకు కనీసం 10 సంతకాలు, మొత్తం కార్మికుల్లో కనీసం 25% సభ్యత్వం అవసరం. కనీసం 10 మంది కార్మికులున్న సంస్థలో ఉత్పాదకత, పని విధానాలపై చర్చించడానికి, ఫిర్యాదులు నిర్వహించడానికి Labour Relations Committee, సామూహిక చర్చల కమిటీ ఉంటాయి. రాతపూర్వక చర్చల నోటీసు అందిన ఏడు రోజుల్లో యజమాని స్పందించి సమావేశం ఏర్పాటు చేయాలి. సామూహిక ఒప్పందం సంబంధిత పక్షాలను బంధిస్తుంది. యూనియన్ కార్యకలాపాల్లో జోక్యం, బెదిరింపులు, కల్పిత ఆధారాలు, ప్రతీకారం, చట్టబద్ధ సంఘటిత చర్యలకు అడ్డంకులు నిషేధం. నిర్వహణ స్థాయి కార్మికులు యూనియన్ సామూహిక డిమాండ్లు, సమ్మె పాత్రల నుంచి మినహాయించబడతారు. వ్యక్తిగత ఫిర్యాదు సాధారణంగా యజమాని అంతర్గత ప్రక్రియతో మొదలై, కార్మిక కార్యాలయం లేదా DOLOS ఫిర్యాదు/దావా పోర్టల్‌కు వెళ్లవచ్చు. సామూహిక డిమాండ్ సాధారణంగా చర్చలు, రాజీ ద్వారా సాగుతుంది; పరిష్కారం కాకపోతే కార్మిక చట్టం ప్రకారం కార్యాలయ నిర్ణయం, మధ్యవర్తిత్వం లేదా ఆర్బిట్రేషన్‌కు వెళ్లవచ్చు. కార్మిక న్యాయస్థానం న్యాయనిర్ణయం, అప్పీళ్లను చూస్తుంది. DOLOS-ILMIS ద్వారా కార్మిక తనిఖీలు, ఫిర్యాదులు, దావాలు, సామూహిక ఒప్పందాలు, ప్రమాద, వ్యాధి నివేదికలు, కార్మిక సరఫరా ప్రక్రియలకు సహాయం లభిస్తుంది. నిర్ణయాలు, ఒప్పందాలు అమలు చేయవచ్చు; పాటించకపోతే జరిమానాలు, పరిహారం, బకాయిలు, రెట్టింపు నష్టపరిహారం లేదా ఇతర శిక్షలు విధించవచ్చు. ప్రత్యేక పరిస్థితుల్లో యజమాని కార్మికులను తాత్కాలికంగా విధులకు దూరంగా ఉంచవచ్చు; స్థానికంగా దీన్ని जगेडा అంటారు. కనీసం 10 మంది కార్మికులున్న సంస్థలో, చర్చ లేకుండా గరిష్ఠంగా 15 రోజులు ఇలా ఉంచవచ్చు; అంతకంటే ఎక్కువ కాలానికి అధికారిక యూనియన్ లేదా Labour Relations Committeeతో సంప్రదింపులు అవసరం. ఆర్థిక ఇబ్బంది, విలీనం వల్ల అదనపు సిబ్బంది, పాక్షిక లేదా పూర్తి మూసివేత కారణంగా సిబ్బందిని తగ్గించాలంటే సాధారణంగా కనీసం 30 రోజుల ముందుగా కార్మిక కార్యాలయం, అధికారిక యూనియన్, క్రియాశీల యూనియన్ లేదా కమిటీకి నోటీసు ఇవ్వాలి. ప్రత్యామ్నాయాలు, ఎంపిక ప్రమాణాలపై సంప్రదించాలి. సాధారణ ఎంపిక క్రమంలో ముందుగా విదేశీ కార్మికుల ఉద్యోగం ముగించడం, ఆపై సాపేక్షంగా ఎక్కువ క్రమశిక్షణా ఉల్లంఘన, బలహీన పనితీరు, అదే పనిలో చివరిగా చేరినవారి ఉద్యోగం ముగించడం ఉంటాయి; కారణాలు వేరే క్రమాన్ని సమర్థించవచ్చు. కనీసం ఒక సంవత్సరం సేవ చేసిన కార్మికుడికి ప్రతి పూర్తి సేవా సంవత్సరానికి ఒక నెల ప్రాథమిక వేతనం చెల్లించాలి. రెండేళ్లలో సంస్థ మళ్లీ తెరిచినా లేదా కార్మికులను పెంచినా, నోటీసు తర్వాత తొలగించిన కార్మికులకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలి. దుర్వ్యవహార సందర్భాలు మినహా, ఉద్యోగ కాలం నాలుగు వారాల వరకు అయితే ఒక రోజు, నాలుగు వారాలకు మించి ఒక సంవత్సరం వరకు అయితే ఏడు రోజులు, ఒక సంవత్సరానికి మించి అయితే 30 రోజుల నోటీసు ఇవ్వాలి. అవసరమైన నోటీసు ఇవ్వకపోతే దానికి బదులుగా పరిహారం చెల్లించాలి. ఆరోగ్యం, వైకల్య రక్షణలు పనిని మార్చడం అవసరం చేయవచ్చు; తొలగింపు నిర్ణయాన్ని ప్రభావితం చేయవచ్చు. చట్టవిరుద్ధ తొలగింపును కార్మికుడు సవాలు చేసి, తిరిగి నియామకం లేదా పరిహారం కోరవచ్చు. SSFలో నమోదు, కార్మికుల చేరికకు SSF Employer పోర్టల్; కార్మిక తనిఖీలు, అనుబంధ అనుసరణకు DOLOS-ILMIS ఉపయోగించబడతాయి.