నేపాల్‌లో కార్మిక మార్కెట్

నేపాల్ కార్మిక మార్కెట్‌లో పని అందించే వ్యక్తులు, కార్మికులను కోరే కంపెనీలు, సంస్థలు, స్వయం ఉపాధి వ్యక్తులు, కుటుంబ వ్యాపారాలు, ప్రభుత్వ ఉపాధి కార్యక్రమాలు ఉంటాయి. Ministry of Youth, Labour and Employment, National Statistics Office, Department of Labour and Occupational Safety, Department of Foreign Employment, స్థానిక ప్రభుత్వాలు విధానం, సమాచారం, కార్మిక రక్షణ, విదేశీ ఉపాధి, సేవల పంపిణీ బాధ్యతలను పంచుకుంటాయి. 2021 National Population and Housing Censusలో 10 ఏళ్లు పైబడిన 14,983,310 మంది గత 12 నెలల ఆర్థిక కార్యకలాపం తెలిపినట్లు నమోదు చేశారు. వారిలో 11,038,105 మంది సాధారణంగా ఆర్థికంగా క్రియాశీలులుగా లెక్కించారు; ఇందులో 10,270,447 మంది సాధారణంగా ఉపాధిలో ఉన్నవారు, అంటే క్రియాశీల సమూహంలో 93.05%; 767,658 మంది సాధారణంగా నిరుద్యోగులు, అంటే 6.95%. 2022/23 గృహ జీవన ప్రమాణాల సర్వే మరింత తాజా కుటుంబ, కార్మిక చిత్రాన్ని అందిస్తుంది. పరిశోధన పూర్తయ్యే సమయంలో నాలుగో Nepal Labour Force Survey డేటా సేకరణలోనే ఉండటంతో ఫలితాలు అందుబాటులో లేవు. పాత కార్మిక గణాంకాలను ప్రస్తుత అంచనాలుగా చూడకూడదు. జనగణన ఆధారిత నిర్మాణంలో ఉపాధిలో వ్యవసాయం, అటవీ, చేపల వేట 57.3%; మోటారు వాహనాల మరమ్మతుతో సహా టోకు, చిల్లర వ్యాపారం 12.5%; నిర్మాణం 8.1%; ఇతర సేవలు 3.9%; తయారీ 3.8%. సంస్థాగత రంగాల వారీగా కుటుంబ వ్యాపారాలు 61.8%, ఆర్థికేతర కంపెనీలు 32.7%, ప్రభుత్వం 3.9%, ఆర్థిక కంపెనీలు 1.1%, లాభాపేక్షలేని సంస్థలు 0.4% పని కల్పించాయి. స్వంత ఖాతా పని, అనధికారిక ఏర్పాట్లు విస్తృతంగా ఉండటానికి ఈ నిర్మాణం ఒక కారణం. ప్రధాన వృత్తి సమూహాలు: నైపుణ్య వ్యవసాయం, అటవీ, చేపల వేట పనులు 50.1%; ప్రాథమిక పనులు 23%; సేవలు, అమ్మకాల పని 5.8%; చేతివృత్తులు, సంబంధిత వ్యాపారాలు 5.6%; నిర్వాహకులు 5.1%; నిపుణులు 3.8%; ప్లాంట్, యంత్ర ఆపరేటర్లు 2.7%; సాంకేతిక నిపుణులు, సహచర నిపుణులు 1.9%; కార్యాలయ పనులు 1.3%; సాయుధ దళాల పని 0.7%. పని హోదా ప్రకారం స్వయం ఖాతా కార్మికులు 55.3%, ఉద్యోగులు 28.6%, తోడ్పడే కుటుంబ సభ్యులు 14.5%, యజమానులు 1.4%. 2017/18 పాత కార్మిక శక్తి సర్వే అధికారిక, అనధికారిక రంగాల విభజనలో 62.2% అనధికారిక రంగం, 37.8% అధికారిక రంగం అని అంచనా వేసింది. దాని వేరు ఉపాధి నిర్వచనం ప్రకారం 84.6% ఉపాధి అనధికారికం, 15.4% అధికారికం. ఈ గణాంకాలు కొత్త సర్వేలకన్నా భిన్న నిర్వచనాలను ఉపయోగిస్తాయి. అదే చారిత్రక సర్వేలో కార్మిక శక్తి భాగస్వామ్యం 38.5%; పురుషులకు 53.8%, మహిళలకు 26.3%; నిరుద్యోగం 11.4%; పురుషులకు 10.3%, మహిళలకు 13.1%; కార్మిక వినియోగ లోటు 39.2%. ఉద్యోగుల మధ్యస్థ నెలవారీ ఆదాయం Nepalese rupees (NPR) 15,208; పురుషులకు NPR 18,000, మహిళలకు NPR 12,000. ఇవి చారిత్రక సూచికలు మాత్రమే; ప్రస్తుత చట్టబద్ధ కనీస వేతనం కావు. నేపాల్‌లోని ఏడు ప్రావిన్సుల మధ్య ప్రాంతీయ అవకాశాలు మారుతాయి. బాగ్మతిలో విభిన్న వేతన ఉద్యోగాలు, సేవలు, పరిశ్రమలు ఎక్కువగా కేంద్రీకృతమయ్యాయి. మధేశ్‌లో వ్యవసాయ ప్రాధాన్యం ఎక్కువ. గండకిలో వసతి, పర్యాటకానికి ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం ఉంది. కర్ణాలి, సుదూరపశ్చిమ్‌లో ఆర్థిక వైవిధ్యం తక్కువగా, ప్రాప్తి అడ్డంకులు ఎక్కువగా ఉన్నాయి. ప్రావిన్స్, జిల్లా, స్థానిక స్థాయి డేటా మరిన్ని వివరాలు చూపగలదు; దేశమంతటా ఒకే ప్రాంతీయ వేతన నమూనా లేదు. సాంకేతిక, వృత్తి విద్య కొంతమందిని కార్మిక మార్కెట్‌తో కలుపుతుంది. Council for Technical Education and Vocational Training (CTEVT) డిప్లొమా, ప్రొఫిషెన్సీ సర్టిఫికేట్ స్థాయి కార్యక్రమాలు, ప్రీ-డిప్లొమా, Technical School Leaving Certificate కార్యక్రమాలు, స్వల్పకాల కోర్సులు, అప్రెంటిస్‌షిప్ లేదా ద్వంద్వ కార్యక్రమాలు అందిస్తుంది. డిప్లొమాలు సాధారణంగా మూడు సంవత్సరాలు. ప్రీ-డిప్లొమా కార్యక్రమాలు సాధారణంగా 12 నెలల తర్వాత ఆరు నెలల ఉద్యోగ స్థల శిక్షణ లేదా మూడు-ప్లస్-ఒక-సంవత్సరం వంటి దీర్ఘకాల రూపాల్లో ఉంటాయి; కార్యక్రమాన్ని బట్టి మారుతాయి. స్వల్పకాల కోర్సులు సాధారణంగా సుమారు 140 నుంచి 550 కంటే ఎక్కువ గంటలు ఉంటాయి. ప్రవేశానికి School Education Examinationలో ఉత్తీర్ణత లేదా హాజరు, లేదా పాత School Leaving Certificateతో పాటు కార్యక్రమానికి ప్రత్యేకమైన గ్రేడ్లు లేదా ప్రవేశ పరీక్ష అవసరమవచ్చు. ఫీజులు, సీట్లు సంస్థను బట్టి మారుతాయి. National Skill Testing Board నైపుణ్య పరీక్ష, ధృవీకరణ అందిస్తుంది; Nepal Vocational Qualifications System నిర్మాణం, మార్పు దశలో ఉంది; ఇది అందరికీ తప్పనిసరి లైసెన్స్ వ్యవస్థ కాదు. Department of Labour యొక్క Jobkhoj ప్రజా పోర్టల్, అన్ని 753 స్థానిక స్థాయిల Employment Service Centres, CTEVT Training Information Portal, ప్రైవేటు సూచనలు, అనధికారిక పరిచయాల ద్వారా ఉద్యోగ సరిపోలిక లభిస్తుంది. Prime Minister Employment Programme, National Employment Promotion Programme నిరుద్యోగులను స్వల్పకాల ప్రజాపనులు లేదా పని-బదులు-నగదుకు నమోదు చేసి, 100 రోజుల విధాన లక్ష్యాన్ని కలిగి ఉంటాయి. స్వయం ఉపాధి కూడా ప్రధాన మార్గం. నమోదు లేదా శిక్షణతో ఆటోమేటిక్‌గా ఉద్యోగం రాదు; విద్య, లింగం, ప్రావిన్స్, ఇంటర్నెట్ అనుసంధానం, వలస నిర్ణయాల వల్ల ప్రాప్తి మారుతుంది. ఉద్యోగుల కోసం Labour Act 2074 కనీస ప్రమాణాలు, ఒప్పందాలు, పని ప్రారంభం నుంచి వేతనం, సెలవులు, సామాజిక భద్రత, వృత్తి భద్రత, ఆరోగ్యానికి చట్టబద్ధ చట్రాన్ని అందిస్తుంది. 1 శ్రావణ్ 2082 నుంచి టీ తోటలు కాని ప్రాంతాల్లో పేర్కొన్న కనీస పారితోషికం నెలకు NPR 19,550: ప్రాథమిక వేతనం NPR 12,170, ఖరీదు భత్యం NPR 7,380. సమాన రోజువారీ రేటు NPR 754, గంటకు NPR 101, పార్ట్‌టైమ్‌కు గంటకు NPR 107. Department of Labour and Occupational Safety తనిఖీ, అనుసరణను చూస్తుంది. చట్టం వర్తించే చోట కనీస స్థాయి కంటే తక్కువ వేతనం చెల్లదు; అయితే అనధికారిక, స్వంత ఖాతా పనిలో రక్షణను అమలు చేయడం తరచూ కష్టం. విదేశీ ఉపాధి కార్మిక మార్కెట్‌లో ప్రధాన మార్గం. 2023/24లో నేపాల్ 460,102 కొత్త కార్మిక అనుమతులు, పునరుద్ధరణలతో కలిపి 741,297 అనుమతులు జారీ చేసింది. కొత్త అనుమతుల్లో మహిళల వాటా 12.9%. 148 దేశాలకు అనుమతులు ఉండగా, Gulf Cooperation Council దేశాలకు 281,849 కొత్త అనుమతులు, మలేషియాకు 81,382 ఉన్నాయి. మధేశ్, కోశి, లుంబిని, బాగ్మతి ప్రధాన మూల ప్రావిన్సులు. వలస కుటుంబ ఆదాయానికి రిమిటెన్సులు తోడ్పడతాయి; అదే సమయంలో దేశీయ కార్మిక సరఫరా తగ్గి, నియామక రుసుములు, తప్పుడు ఒప్పందాలు, భద్రతా ప్రమాదాలు, గమ్య దేశాల విధాన మార్పుల వల్ల కార్మికులు ప్రమాదానికి గురవుతారు. విదేశీ ఉపాధి ప్రక్రియ Department of Foreign Employment, Foreign Employment Information Management System (FEIMS) ద్వారా సాగుతుంది. సాధారణంగా కార్మికుడు ఆన్‌లైన్ ఫారం, బయలుదేరే ముందు అవగాహన శిక్షణ, ఆరోగ్య పరీక్ష, బీమా, సామాజిక భద్రత, సంక్షేమ చెల్లింపులు, కార్మిక అనుమతి పూర్తి చేస్తాడు. పాస్‌పోర్ట్‌కు సాధారణంగా కనీసం 90 రోజుల చెల్లుబాటు అవసరం; ఫైల్‌కు చెల్లుబాటు అయ్యే వీసా, ఒప్పందం, యజమాని ఆధారాలు అవసరం. వ్యక్తిగత ప్రక్రియ, లైసెన్స్ పొందిన సంస్థ, ప్రభుత్వాల మధ్య మార్గాన్ని ఉపయోగించవచ్చు. Department of Foreign Employment విదేశీ ఉద్యోగాల శోధన, ఫిర్యాదు వ్యవస్థ అందిస్తుంది. జాబితాలో వయస్సు ఆధారిత బీమా మొత్తం 18–35 ఏళ్లకు NPR 3,708; 36–50కు NPR 4,931; 51–64కు NPR 9,463. అదనంగా సామాజిక భద్రతకు NPR 2,308, సంక్షేమానికి NPR 1,500. ఆరోగ్యం, శిక్షణ, నియామక ఖర్చులు మారుతాయి. లైసెన్స్ లేని ఏజెంట్లు, తప్పుడు పత్రాలు కార్మికుడికి సురక్షిత చట్టపరమైన లేదా ఆర్థిక రక్షణ లేకుండా చేయవచ్చు. నేపాల్ కార్మిక మార్కెట్ అభివృద్ధి వలసలు, రిమిటెన్సులతో సన్నిహితంగా ముడిపడి ఉంది; దేశీయ నాణ్యమైన ఉద్యోగాల సృష్టికి పరిమితులు ఉన్నాయి. 2082/83 ఆర్థిక సంవత్సరం నుంచి National Employment Promotion Programme ప్రజా ఉపాధి, నైపుణ్యాలు, వ్యాపారారంభం, అధికారికీకరణ చర్యలను కలుపుతుంది. జలవిద్యుత్, పర్యాటకం, డిజిటల్ సేవలు, తయారీ, వ్యవసాయ ఉత్పత్తుల ప్రాసెసింగ్, ఎగుమతులకు అనుసంధానమైన రంగాలు ప్రాధాన్య వృద్ధి, ఉపాధి రంగాలుగా గుర్తించబడ్డాయి. ఇవి విధాన, ఆర్థిక అవకాశాలను సూచిస్తాయి; ఖాళీలు లేదా ఆదాయాన్ని హామీ చేయవు.