ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿ

ನೇಪಾಳದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಭೂದೃಶ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಹಿಮಾಲಯ, ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತಗಳು, ಮಧ್ಯ ಪರ್ವತಗಳು, ಚುರಿಯಾ ಅಥವಾ ಶಿವಾಲಿಕ್ ಶ್ರೇಣಿ ಮತ್ತು ತರಾಯ್ ಸೇರಿವೆ. ಕಾಡು ಮತ್ತು ಇತರ ಮರಾವೃತ ಭೂಮಿ ದೇಶದ ಗಣನೀಯ ಭಾಗ ಆವರಿಸಿದರೂ ಪ್ರಕಟಿತ ಅಂಕಿಗಳು ವಿಧಾನದಿಂದ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ: Forest Research and Training Centre ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅರಣ್ಯ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನದಲ್ಲಿ 44.74% ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ; Ministry of Forests and Environment‌ನ ಒಂದು ಅವಲೋಕನವು ಒಂದೇ ವಿಧಾನ ಅಥವಾ ಉಲ್ಲೇಖ ದಿನಾಂಕವಿಲ್ಲದೆ 46.08% ವರದಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇವು ಒಂದೇ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತವೆಂದು ಸೇರಿಸಬಾರದು. ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನಗಳು, ವನ್ಯಜೀವಿ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಬೇಟೆ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಬಫರ್ ವಲಯಗಳು ಸೇರಿವೆ. Department of National Parks and Wildlife Conservation‌ನ National Parks Explorer ತನ್ನ 2026ರ ಪ್ರಸ್ತುತಿಯಲ್ಲಿ 21 ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. Ministry of Forests and Environment ಮತ್ತು DNPWC ಆಧಾರರೇಖೆ 12 ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನಗಳು, ಒಂದು ವನ್ಯಜೀವಿ ಮೀಸಲು, ಒಂದು ಬೇಟೆ ಮೀಸಲು, ಆರು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು 13 ಬಫರ್ ವಲಯಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ; ಒಟ್ಟು 34,419.75 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಅಥವಾ ನೇಪಾಳದ 23.39%. Chhayanath National Park ಹೊಸ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರಸ್ತುತ ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಮತ್ತು ವರ್ಗವಾರು ವಿವರ ಇನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಏಕೀಕೃತವಾಗಿಲ್ಲ. ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು ನೇಪಾಳದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗ. ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 242 ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಿದ್ದು, ಅವು ಸುಮಾರು 743,500 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಹೊಂದಿವೆ; 60,561 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ 10 Ramsar Sites ಇವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ Koshi Tappu, Beeshazar, Ghodaghodi, Jagadishpur, Gokyo, Gosaikunda, Phoksundo, Rara, Mai Pokhari ಮತ್ತು Lake Cluster of Pokhara ಸೇರಿವೆ. ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಪಕ್ಷಿಗಳು, ಜಲಚರ ಪ್ರಭೇದಗಳು, ನೀರಿನ ಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗುತ್ತವೆ. ನೇಪಾಳದ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ತರಾಯ್‌ನ ಒಂದೇ ಕೊಂಬಿನ ದೊಡ್ಡ ಖಡ್ಗಮೃಗ, ಬಂಗಾಳ ಹುಲಿ, ಏಷ್ಯನ್ ಆನೆ ಮತ್ತು ಘರಿಯಾಲ್; ಹಿಮಾಲಯ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಹಿಮ ಚಿರತೆ, ನೀಲಿ ಕುರಿ ಅಥವಾ ನೌರ್, ಕಸ್ತೂರಿ ಜಿಂಕೆ, ಹಿಮಾಲಯ ಕಪ್ಪು ಕರಡಿ ಮತ್ತು ಡಾನ್ಫೆ ಸೇರಿವೆ. ಸಾಲ್, ರೋಡೋಡೆಂಡ್ರಾನ್, ಆಲ್ಪೈನ್ ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಔಷಧೀಯ ಹಾಗೂ ಸುಗಂಧ ಸಸ್ಯಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಸಸ್ಯ ಉದಾಹರಣೆಗಳು. Department of Plant Resources ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿ ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೇತರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬೆಳೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂರಕ್ಷಿತ ಮತ್ತು CITES ಪಟ್ಟಿಯ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳಿವೆ. ಪ್ರಕೃತಿ ಮರದ ದಿಮ್ಮಿ, ಇಂಧನ, ಮೇವು, ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು, ಅರಣ್ಯೇತರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ನೀರು ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ರಕ್ಷಣೆ ಹಾಗೂ ಆದಾಯವನ್ನೂ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಪ್ರವೇಶ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಒಂದೇ ಅಲ್ಲ. ಅನ್ವಯಿಸುವ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದ ನಿಯಮ, ಅರಣ್ಯ ಅಥವಾ ಸಮುದಾಯ ಅರಣ್ಯ ಯೋಜನೆ, ಪರವಾನಗಿ, ಋತುಮಾನದ ನಿರ್ಬಂಧ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಯಾವುದನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಅಥವಾ ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿ ಇದೆ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ. ಬಫರ್ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಭೂಹಕ್ಕುಗಳು ರಕ್ಷಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ; ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬಳಕೆದಾರ ಸಮಿತಿಗಳು ಹಾಗೂ ನಿರ್ವಹಣಾ ಯೋಜನೆಗಳ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. DNPWC ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದ ಪ್ರಕಾರ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಆದಾಯದ 30%–50% ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಜೀವನೋಪಾಯ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಬಹುದು. ಅನ್ವಯಿಸುವ ನಿಯಮ ಕೇಳುವಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶ ಪರವಾನಗಿ ಅಥವಾ ಲಿಖಿತ ಅನುಮತಿ ಬೇಕು. ಅಗತ್ಯ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಬೇಟೆ, ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಥವಾ ಟ್ರೋಫಿ ವ್ಯಾಪಾರ, ಸಸ್ಯ ಅಥವಾ ಮರದ ಅನಧಿಕೃತ ಸಂಗ್ರಹ, ನೀರನ್ನು ತಡೆಯುವುದು ಅಥವಾ ಮಾಲಿನ್ಯಗೊಳಿಸುವುದು, ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಹಾನಿಕಾರಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ನಿಷಿದ್ಧ. ಶಾಸನದಲ್ಲಿನ ವಿನಾಯಿತಿಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟು ಸಂರಕ್ಷಿತ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಕಾನೂನು ರಕ್ಷಣೆ ಇದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಶುಲ್ಕ ಮತ್ತು ಪ್ರವೇಶ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತ. NTB ಪಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ನೇಪಾಳಿ ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ ಅಂದಾಜು NRs 100–150, SAARC ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ NRs 500–1,500 ಮತ್ತು ಇತರ ವಿದೇಶಿ ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ NRs 1,000–3,000 ಪ್ರವೇಶ ಶುಲ್ಕವಿದೆ; 10 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉಚಿತ. ಕಠ್ಮಂಡುವಿನ Bhrikutimandap‌ನ Tourist Service Center ಅಥವಾ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಪಾವತಿ ಸಾಧ್ಯವಾಗಬಹುದು; ಆನ್‌ಲೈನ್ ಅಥವಾ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಪಾವತಿಯನ್ನು ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನದ ಪ್ರಸ್ತುತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೇ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಕೃತಿ ಆಧಾರಿತ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಫಾರಿ, ಪಕ್ಷಿ ವೀಕ್ಷಣೆ, ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶ ವೀಕ್ಷಣೆ, ಪಾದಯಾತ್ರೆ, ಟ್ರೆಕ್ಕಿಂಗ್, ಪರ್ವತ ವೀಕ್ಷಣೆ, ಪ್ರಕೃತಿ ನಡಿಗೆ, ಶಿಬಿರ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಭೇಟಿ ಸೇರಿವೆ. Chitwan ಸಫಾರಿ ಭೂದೃಶ್ಯ ಮತ್ತು ಖಡ್ಗಮೃಗ, ಹುಲಿ, ಘರಿಯಾಲ್ ಮೊದಲಾದ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿ. Sagarmatha ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತ ಭೂದೃಶ್ಯ ಮತ್ತು ಟ್ರೆಕ್ಕಿಂಗ್‌ಗೆ, Annapurna ಸಮುದಾಯ ನಿರ್ವಹಿತ ಟ್ರೆಕ್ಕಿಂಗ್ ಭೂದೃಶ್ಯಗಳಿಗೆ, Shivapuri-Nagarjun ಕಠ್ಮಂಡು ಸಮೀಪದ ಪಾದಯಾತ್ರೆ ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ, Rara ಮತ್ತು Phoksundo ಸರೋವರ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಹಿಮಾಲಯದ ದೃಶ್ಯಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನರಂಜನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಬೇರೆ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತವೆ; ಇಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಭೂದೃಶ್ಯ, ಪ್ರಭೇದ ಅಥವಾ ಪರಿಸರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರಬೇಕು. ಅನೇಕ ಹಿಮಾಲಯದ ಮಾರ್ಗಗಳಿಗೆ ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದ ಟ್ರೆಕ್ಕಿಂಗ್ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆ ನೀಡುವ TIMS ನೋಂದಣಿ ಅಗತ್ಯ. TIMS ಶುಲ್ಕ SAARC ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ NRs 1,000, ಇತರರಿಗೆ NRs 2,000 ಎಂದು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ; ಸರ್ಕಾರಿ ನೋಂದಾಯಿತ ಟ್ರೆಕ್ಕಿಂಗ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ನೋಂದಣಿ ಮತ್ತು QR e-card ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಟ್ರೆಕ್ಕಿಂಗ್ ಅಥವಾ ಪರ್ವತಾರೋಹಣ ಪರವಾನಗಿಗಳೂ ಬೇಕಾಗಬಹುದು. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನದ ಪ್ರವೇಶ ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಋತುಮಾನದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು. ಅಕ್ಟೋಬರ್–ನವೆಂಬರ್ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್–ಮೇ ಅನೇಕ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಅನುಕೂಲಕರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಜೂನ್–ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಮುಂಗಾರು ಮತ್ತು ಡಿಸೆಂಬರ್–ಫೆಬ್ರವರಿ ಹಿಮ ಹಾಗೂ ಚಳಿ ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಬದಲಿಸಬಹುದು. ಈ ಮಾದರಿಗಳು ನೇಪಾಳದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ, ಸಸ್ಯಗಳು ಅಥವಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಶೋಧನಾ ಸೌಲಭ್ಯ ಒಳಗೊಂಡ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಔಪಚಾರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬೇಕು. DNPWC ಅಧ್ಯಯನ ಅನುಮತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. Department of Plant Resources ಸಂಶೋಧನಾ ಅನುಮತಿ, ಹರ್ಬೇರಿಯಂ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಹಾಗೂ ಸಸ್ಯೋದ್ಯಾನ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. Forest Research and Training Centre ಅರಣ್ಯ ಸಮೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡಿ ತರಬೇತಿ, ನಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ದತ್ತಾಂಶ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. Shivapuri ಯೋಜನೆಯಂತಹ ನಿರ್ವಹಣಾ ಯೋಜನೆಗಳು ಶಾಲಾ ಭೇಟಿ, ಪ್ರಕೃತಿ ದಿನ ಶಿಬಿರ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ, ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಅಥವಾ ವನ್ಯಜೀವಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಬಹುದು; ಸಂಬಂಧಿತ ಅರ್ಜಿ, ಸ್ಥಳ, ಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತಾ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅಪಾಯಗಳು ಭೂದೃಶ್ಯದಿಂದ ಭೂದೃಶ್ಯಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. ಪ್ರವಾಹ, ತಕ್ಷಣದ ಪ್ರವಾಹ, ಭೂಕುಸಿತ, ಅವಶಿಷ್ಟ ಹರಿವು, ಬರ, ಮಿಂಚು, ಬಿಸಿ ಮತ್ತು ಚಳಿ ಅಲೆ, ಹಿಮಪಾತ, ಆಲಿಕಲ್ಲು, ಹಿಮ ಮತ್ತು ಬಿರುಗಾಳಿ, ಕಾಡ್ಗಿಚ್ಚು, ಭೂಕಂಪ ಮತ್ತು ಹಿಮನದಿ ಸರೋವರ ಸ್ಫೋಟ ಪ್ರವಾಹಗಳು ನೇಪಾಳದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಮುಂಗಾರು ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಮಳೆ ತರಾಯ್, ನದಿ ಕಣಿವೆ ಮತ್ತು ಕಡಿದಾದ ಇಳಿಜಾರುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಅಪಾಯ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಹಿಮಾಲಯದಲ್ಲಿ ಹಿಮನದಿ, ಶಾಶ್ವತ ಹಿಮಪದರ, ಹಿಮಪಾತ ಮತ್ತು ಎತ್ತರದ ಹವಾಮಾನ ಅಪಾಯಗಳಿವೆ. ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಹಲವು ಅಪಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. Department of Hydrology and Meteorology ಪ್ರವಾಹ ಮುನ್ಸೂಚನೆ, ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ, ಹವಾಮಾನ ಎಚ್ಚರಿಕೆ, ಮಳೆ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಹ ಮಾಹಿತಿ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ; ಉಚಿತ ಸಂಖ್ಯೆ 1155. National Disaster Risk Reduction and Management Authority BIPAD ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಮತ್ತು ದೈನಂದಿನ ಬುಲೆಟಿನ್ ನೀಡುತ್ತದೆ; ಅನುಷ್ಠಾನದ ಪ್ರಮುಖ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಮೇಲಿದೆ. ತೆರವು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ತುರ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವಿಪತ್ತು ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿವೆ; ಇಲ್ಲಿ ಭೂದೃಶ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅಪಾಯ ಮತ್ತು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಮಾಹಿತಿ ಮುಖ್ಯ. ಪ್ರಕೃತಿ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಕುರಿತ ಸಂಘರ್ಷಗಳೂ ಇವೆ. ರಸ್ತೆ, ವಸತಿ, ಜಲವಿದ್ಯುತ್, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಹೊರತೆಗೆಯುವಿಕೆ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ತುಂಡರಿಸಬಹುದು. ಮನೆಗಳು ಕಟ್ಟಿಗೆ, ಮೇವು, ಇಂಧನ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯೇತರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಅರಣ್ಯ ಹಾಗೂ ಸಮುದಾಯ ಅರಣ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸಿರಬಹುದು. ಮಾನವ–ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆ ಹಾನಿ, ಜಾನುವಾರು ನಷ್ಟ, ಆಸ್ತಿ ಹಾನಿ, ಗಾಯ ಅಥವಾ ಸಾವು ಸಂಭವಿಸಬಹುದು. Wildlife Damage Relief Distribution Guidelines 2080 ಸರ್ಕಾರದ ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ ಆಧಾರ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ; ಜವಾಬ್ದಾರ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ ಅಥವಾ Division Forest ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ವರದಿ ಮತ್ತು ಹಕ್ಕು ಸಲ್ಲಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ; ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. NTNC ತ್ವರಿತ ಪರಿಹಾರ ಸಹಾಯವನ್ನು ಪೂರಕವಾಗಿ ನೀಡಬಹುದು, ಆದರೆ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಬದಲಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಬಳಕೆದಾರ ಸಮಿತಿಗಳು, ಆದಾಯ ಹಂಚಿಕೆ, ಜೀವನೋಪಾಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಸಹಬಾಳ್ವೆ ಕ್ರಮಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಯೋಜನೆಗೆ ಹೊಂದಿದಾಗ ಸಂಘರ್ಷ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು. ವಿಷಯಾನುಸಾರ ಜವಾಬ್ದಾರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. Ministry of Forests and Environment ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನೀತಿ ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ; DNPWC ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ; Department of Forests and Soil Conservation ಅರಣ್ಯ ಆಡಳಿತ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; Department of Environment ಪರಿಸರ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ; Department of Plant Resources ಸಸ್ಯ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊಂದಿದೆ; FRTC ಅರಣ್ಯ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ; DHM ಹವಾಮಾನ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಹ ಮಾಹಿತಿ ನೋಡುತ್ತದೆ; NDRRMA ವಿಪತ್ತು ಅಪಾಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಂತೀಯ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು, ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ ಕಚೇರಿಗಳು ಮತ್ತು ಬಫರ್ ವಲಯ ಬಳಕೆದಾರ ಸಮಿತಿಗಳು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಮಹತ್ವದ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನೇಪಾಳದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ದೇಶವ್ಯಾಪಿ ನಿಯಮದಿಂದಲ್ಲ, ಭೂದೃಶ್ಯ, ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದ ವರ್ಗ, ಪುರಸಭೆ, ಋತು, ಪರವಾನಗಿ ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಅಳೆಯಬೇಕು.