نيپال ۾ فطرت

نيپال جي قدرتي منظرن ۾ High Himal، High Mountains، Middle Mountains، Churia يا Siwalik سلسلو ۽ Terai شامل آهن. ٻيلا ۽ ٻيون ڪاٺيون زمينون ملڪ جو وڏو حصو ڍڪين ٿيون، پر ڇپيل انگ طريقن موجب مختلف آهن: Forest Research and Training Centre پنهنجي قومي ٻيلي جي جائزي ۾ 44.74% ڏئي ٿو، جڏهن ته Ministry of Forests and Environment جو هڪ جائزو 46.08% ڏئي ٿو، پر ساڳئي طريقي يا حواله تاريخ سان نه. انهن انگن کي ائين گڏ نه ڪيو وڃي ڄڻ هڪ ئي شيءِ ماپن ٿا. محفوظ علائقن ۾ قومي پارڪ، جهنگلي جيوت جا ذخيرا، شڪار جا ذخيرا، تحفظ وارا علائقا ۽ بفر زون شامل آهن. Department of National Parks and Wildlife Conservation جي National Parks Explorer جي 2026 واري پيشڪش ۾ 21 محفوظ علائقا درج آهن. Ministry of Forests and Environment ۽ DNPWC جي بنيادي فهرست ۾ 12 قومي پارڪ، هڪ جهنگلي جيوت جو ذخيرو، هڪ شڪار جو ذخيرو، ڇهه تحفظ وارا علائقا ۽ 13 بفر زون آهن؛ ڪل ايراضي 34,419.75 چورس ڪلوميٽر، يعني نيپال جو 23.39% آهي. Chhayanath National Park نئين اضافي طور ظاهر ٿئي ٿو، تنهنڪري موجوده سرڪاري ڪل ايراضي ۽ درجن جي ورهاست اڃا مڪمل طور گڏيل نه آهي. آبي زمينون نيپال جي قدرتي ورثي جو ٻيو اهم حصو آهن. ملڪ ۾ لڳ ڀڳ 242 آبي زمينون آهن، جيڪي تقريباً 743,500 هيڪٽر ڍڪين ٿيون، ۽ 10 Ramsar Sites آهن، جن جي ايراضي 60,561 هيڪٽر آهي. انهن ۾ Koshi Tappu، Beeshazar، Ghodaghodi، Jagadishpur، Gokyo، Gosaikunda، Phoksundo، Rara، Mai Pokhari ۽ Lake Cluster of Pokhara شامل آهن. آبي زمينون پکين، آبي نسلن، پاڻي ذخيرو ڪرڻ ۽ مقامي روزگار لاءِ مددگار آهن. نيپال جي جهنگلي جيوت ۾ Terai ۾ هڪ سڱي گينڊو، بنگال ٽائيگر، ايشيائي هاٿي ۽ گهڙيال، ۽ هماليائي علائقن ۾ برفاني چيتو، نيرو رڍ يا naur، مشڪ هرڻ، هماليائي ڪارو رڇ ۽ Danphe شامل آهن. سال، روڊوڊينڊرون، الپائن ٻوٽا ۽ دوائي ۽ خوشبودار ٻوٽا نيپالي نباتات جا اهم مثال آهن. Department of Plant Resources ٻوٽن جو دستاويز ۽ سڃاڻپ ڪري ٿو، سندن اصل رهائش ۽ ٻاهرين تحفظ ۾ مدد ڪري ٿو ۽ پوک جي ٽيڪنالاجي تيار ڪري ٿو. محفوظ نسلن ۽ CITES فهرست وارن نسلن تي اضافي ضابطا لاڳو آهن. فطرت ڪاٺ، ٻارڻ، چارو، دوائي ٻوٽا، غير ڪاٺي ٻيلي پيداوار، پاڻي ۽ مٽيءَ جي حفاظت ۽ آمدني پڻ ڏئي ٿي. انهن وسيلن تائين رسائي هڪجهڙي ناهي. لاڳو محفوظ علائقي جا ضابطا، ٻيلي يا برادريءَ جي ٻيلي جو منصوبو، اجازت، موسمي پابندي ۽ مقامي انتظام طئي ڪن ٿا ته ماڻهو ڇا گڏ ڪري يا استعمال ڪري سگهن ٿا. بفر زونن ۾ مقامي زميني حق محفوظ رهن ٿا، جڏهن ته وسيلن تائين رسائي ۽ برادريءَ جي ترقي صارف ڪميٽين ۽ انتظامي منصوبن وسيلي ٿين ٿا. DNPWC جي هدايت موجب محفوظ علائقن جي آمدنيءَ جو 30% کان 50% تحفظ، مقامي روزگار ۽ برادريءَ جي ترقي لاءِ استعمال ٿي سگهي ٿو. جتي لاڳو ضابطا گهرن اتي محفوظ علائقي ۾ داخل ٿيڻ لاءِ اجازت نامو يا لکت واري منظوري گهربل آهي. شڪار، جهنگلي جيوت يا ٽرافي جو واپار، بنا اجازت ٻوٽن يا ڪاٺ جو گڏ ڪرڻ، پاڻي روڪڻ يا گندو ڪرڻ، تعمير ۽ نقصانڪار ٻيون سرگرميون گهربل اجازت کانسواءِ منع آهن. قانوني استثنائن جي تابع محفوظ جهنگلي جيوت کي قانوني تحفظ حاصل آهي. موجوده فيسون ۽ داخلا جا بندوبست منزل تي دارومدار رکن ٿا. NTB جدولن ۾ نيپالي سياحن لاءِ لڳ ڀڳ NRs 100 کان 150، SAARC سياحن لاءِ NRs 500 کان 1,500 ۽ ٻين پرڏيهي سياحن لاءِ NRs 1,000 کان 3,000 داخلا فيس ڏنل آهي؛ 10 سالن کان گهٽ عمر جا ٻار عام طور مفت آهن. ادائيگي ڪٺمنڊو جي Bhrikutimandap ۾ Tourist Service Center يا داخلا دروازي تي ٿي سگهي ٿي، پر منزل جو موجوده نظام طئي ڪري ٿو ته آن لائين يا موقعي تي ادائيگي قبول ٿئي ٿي. فطرت تي ٻڌل سرگرمين ۾ جهنگلي جيوت سفاري، پکين جو مشاهدو، آبي زمينن جو مشاهدو، جابلو پنڌ، ٽريڪنگ، جبل ڏسڻ، فطرت ۾ پنڌ، ڪيمپنگ ۽ تحقيقي دورا شامل آهن. Chitwan سفاري منظرن ۽ گينڊي، ٽائيگر ۽ گهڙيال جهڙن نسلن سان لاڳاپيل آهي. Sagarmatha بلند جبلن جي منظرن ۽ ٽريڪنگ لاءِ مشهور آهي؛ Annapurna ۾ برادريءَ جي انتظام هيٺ ٽريڪنگ جا منظر آهن؛ Shivapuri-Nagarjun ڪٺمنڊو ڀرسان جابلو پنڌ ۽ پکين جي مشاهدي لاءِ، ۽ Rara ۽ Phoksundo ڍنڍن ۽ بلند هماليائي منظرن لاءِ آهن. عام وندر بنيادي مقصد هجي ته اهو ٻئي موضوع ۾ اچي ٿو؛ هتي قدرتي منظر، نسل يا ماحولياتي عمل مرڪزي هجڻ گهرجي. ڪيترن هماليائي رستن لاءِ لائسنس يافته ٽريڪنگ گائيڊ ۽ ايجنسي پاران جاري ڪيل TIMS رجسٽريشن گهربل آهي. TIMS فيس SAARC سياحن لاءِ NRs 1,000 ۽ ٻين سياحن لاءِ NRs 2,000 درج آهي؛ رجسٽريشن ۽ QR اي-ڪارڊ سرڪاري رجسٽرڊ ٽريڪنگ ايجنسي وسيلي ٿين ٿا. الڳ ٽريڪنگ يا جبل چاڙهڻ جا اجازت ناما پڻ لاڳو ٿي سگهن ٿا. مخصوص منزل جي رسائيءَ جي حالت ۽ موسمي حالتون جاچڻ گهرجن. آڪٽوبر ۽ نومبر، ۽ مارچ کان مئي تائين ڪيترن جبلائي علائقن لاءِ اڪثر وڌيڪ سازگار آهن، جڏهن ته جون کان سيپٽمبر تائين چوماسي ۽ ڊسمبر کان فيبروري تائين برف ۽ سردي رسائي ۽ حفاظت بدلائي سگهن ٿا. اهي نمونا سڄي نيپال تي هڪجهڙا لاڳو نٿا ٿين. محفوظ علائقن، ٻوٽن يا عوامي تحقيقي سهولتن سان لاڳاپيل تحقيق ۽ تعليم لاءِ رسمي بندوبست گهربل آهي. DNPWC مطالعي جي اجازت جو طريقو ڏئي ٿو. Department of Plant Resources تحقيقي اجازتون، هربيريم ۽ ٻوٽن جي تجزيي، ۽ نباتاتي باغ جي ڪم کي سنڀالي ٿو. Forest Research and Training Centre ٻيلي جا سروي ۽ تحقيق ڪري ٿو ۽ تربيت، نقشا ۽ ڊيٽا ڏئي ٿو. Shivapuri منصوبي جهڙا انتظامي منصوبا اسڪولن جي دوري، فطرت جي ڏينهن وار ڪيمپ ۽ ماحولياتي، حياتياتي تنوع يا جهنگلي جيوت جي تقريبن ۾ مدد ڪري سگهن ٿا، لاڳاپيل درخواست، هنڌ، اداري ۽ حفاظت جي گهرجن سان مشروط. قدرتي خطرا منظر موجب مختلف آهن. ٻوڏ، اوچتي ٻوڏ، زمين ڪِرڻ، مٽيءَ جا وهڪرا، ڏڪار، وڄ، گرمي ۽ سرديءَ جون لهرون، برفاني ڇپون، ڳڙا، برف ۽ هوائن جا طوفان، ٻيلي جون باهيون، زلزلا ۽ گليشيائي ڍنڍن جي اوچتي ٻوڏ نيپال کي متاثر ڪري سگهن ٿا. چوماسي ۽ تيز برسات Terai، دريائي وادين ۽ لاهين ۾ خاص خطرو پيدا ڪن ٿا. هماليائي علائقن ۾ گليشيئر، permafrost، برفاني ڇپ ۽ اوچائيءَ واري موسم جا خطرا آهن. موسمياتي تبديلي ڪيترن خطرن ۾ غيريقيني وڌائي ٿي. Department of Hydrology and Meteorology ٻوڏ جي اڳڪٿي، اڳواٽ خبرداري، موسم جون وارننگون، برسات جي نگراني ۽ ٻوڏ جي ڄاڻ ڏئي ٿو، جنهن ۾ ٽول فري نمبر 1155 شامل آهي. National Disaster Risk Reduction and Management Authority، BIPAD خبرداريون ۽ روزاني اطلاع ڏئي ٿي، جڏهن ته عملدرآمد جي وڏي ذميواري مقامي حڪومتن تي آهي. نيڪالي ۽ عام هنگامي انتظام بنيادي طور آفتن واري موضوع ۾ اچن ٿا؛ هتي ڌيان منظر سان لاڳاپيل قدرتي خطري ۽ احتياطي ڄاڻ تي آهي. فطرت جي تحفظ ۾ زمين ۽ وسيلن بابت تڪرار به شامل آهن. رستا، آباديون، پن بجلي، سياحت ۽ وسيلن جو ڪڍڻ رهائشگاهن کي ٽڪرا ٽڪرا ڪري سگهن ٿا. گهر وارا ڪاٺ، چارو، ٻارڻ ۽ غير ڪاٺي ٻيلي پيداوار لاءِ ٻيلن ۽ برادريءَ جي ٻيلن تي ڀاڙي سگهن ٿا. انسان ۽ جهنگلي جيوت جو تڪرار فصلن، مال، ملڪيت، زخمي ٿيڻ يا موت جي نقصانن جو سبب بڻجي سگهي ٿو. Wildlife Damage Relief Distribution Guidelines 2080 سرڪاري امداد جو بنياد ڏين ٿيون؛ اطلاع ۽ دعوائون ذميوار محفوظ علائقي يا Division Forest ڍانچي وسيلي سنڀاليون وڃن ٿيون ۽ اختيارين نقصان جو جائزو وٺن ٿا. NTNC جي تڪڙي امداد اضافي سهارو ڏئي سگهي ٿي، پر رياستي طريقي جي جاءِ نٿي وٺي. بفر زون صارف ڪميٽيون، آمدنيءَ جي ورڇ، روزگار جا پروگرام ۽ گڏ رهڻ جا قدم تڪرار گهٽائي سگهن ٿا، جڏهن اهي مقامي انتظامي منصوبي سان ٺهڪن. ذميوار ادارا مسئلي موجب مختلف آهن. Ministry of Forests and Environment قومي پاليسي ٺاهي ٿي؛ DNPWC محفوظ علائقن جا ڪم سنڀالي ٿي؛ Department of Forests and Soil Conservation ٻيلي جو انتظام ڏسي ٿي؛ Department of Environment ماحولياتي ڪم ڪري ٿي؛ Department of Plant Resources ٻوٽن جي تحقيق ۽ تحفظ ڏسي ٿي؛ FRTC ٻيلي جي تحقيق ۽ تربيت ڏئي ٿو؛ DHM موسم ۽ ٻوڏ جي ڄاڻ سنڀالي ٿي؛ ۽ NDRRMA آفتن جي خطري جو انتظام هم آهنگ ڪري ٿي. صوبائي ۽ مقامي حڪومتون، محفوظ علائقن جا دفتر ۽ بفر زون صارف ڪميٽيون مقامي اهم ڪم ڪن ٿا. تنهنڪري نيپال جي قدرتي نظامن کي هڪ قومي ضابطي بدران منظر، محفوظ علائقي جو درجو، ميونسپالٽي، موسم، اجازت جي حيثيت ۽ مخصوص سرگرمي موجب پرکڻ گهرجي.