ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਮ-ਸਬੰਧ

ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਸਾਥੀ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਚੁਣ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਘਰੋਂ ਭੱਜ ਕੇ ਵਿਆਹ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਰਵਾਇਤਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖਰੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਮਰ੍ਹਾ ਦੀ ਡੇਟਿੰਗ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀ ਮਿਆਦ ਬਾਰੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਬੂਤ ਸੀਮਿਤ ਹਨ। ਪ੍ਰੇਮ-ਸਬੰਧ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਕੋਈ ਇਕਸਾਰ ਰਸਮੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਦਰਜਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਜਾਇਦਾਦ, ਗੁਜ਼ਾਰਾ, ਵਿਰਾਸਤ ਜਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੱਕ ਸਿਰਫ਼ ਡੇਟਿੰਗ ਜਾਂ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਹੀਂ ਬਣਦੇ। ਵਿਆਹ ਨਿੱਜੀ ਰਿਸ਼ਤੇ ਤੋਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ਵੈਧ ਵਿਆਹ ਲਈ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦ ਆਪਸੀ ਸਹਿਮਤੀ, ਮਨਾਹੀਸ਼ੁਦਾ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋਣਾ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਮੌਜੂਦਾ ਵਿਆਹ ਦਾ ਨਾ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਉਮਰ 20 ਸਾਲ ਹੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਵਿਆਹ ਦੀ ਰਸਮ ਜਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਮਾਨਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਥਾਨਕ ਪੱਧਰ ’ਤੇ, ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵਾਰਡ ਜਾਂ ਸਥਾਨਕ ਰਜਿਸਟਰਾਰ ਕੋਲ, ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਕਰਵਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਸਾਥੀ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਜਾਂ ਪਛਾਣ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਅਤੇ ਦੋ-ਦੋ ਪਾਸਪੋਰਟ ਫ਼ੋਟੋਆਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। 35 ਦਿਨਾਂ ਅੰਦਰ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਮੁਫ਼ਤ ਹੈ; ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਫੀਸ ਲੱਗ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਵਿਦੇਸ਼ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸਾਥੀ ਨੇਪਾਲੀ ਕੂਟਨੀਤਕ ਮਿਸ਼ਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਮੁਖ਼ਤਿਆਰਨਾਮਾ ਵਰਤ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਸਿਵਲ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਵਿਭਾਗ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਹਿਮਤੀ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੌਰਾਨ ਹਰ ਵਾਰ ਨੇੜਤਾ ਲਈ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ, ਧਮਕੀ, ਧੋਖੇ, ਅਗਵਾ ਜਾਂ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਦੌਰਾਨ ਮਿਲੀ ਸਹਿਮਤੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵੈਧ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਇਸ ਮਕਸਦ ਲਈ 18 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਵੈਧ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਵਿਆਹ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਲਾਤਕਾਰ ਵੀ ਅਪਰਾਧ ਹੈ। ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰਕ, ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ, ਜਿਨਸੀ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਜੋੜਿਆਂ ਜਾਂ ਵੱਖਰੇ ਰਹਿੰਦੇ ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹਿੰਸਾ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਦਾਜ਼-ਸਬੰਧੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਆਰਥਿਕ ਦਬਾਅ ਵੀ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਖ਼ਤਰੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇਪਾਲ ਪੁਲਿਸ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਜਾਂ ਸਥਾਨਕ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਮੌਖਿਕ ਜਾਂ ਲਿਖਤੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ 1145 ’ਤੇ 24-ਘੰਟੇ ਮੁਫ਼ਤ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਸੰਭਾਲਣਾ, ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਸਲਾਹ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਸਹਾਰੇ ਵੱਲ ਭੇਜਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਨੇਪਾਲ ਪੁਲਿਸ ਕੰਟਰੋਲ ਨੰਬਰ 100 ਹੈ, ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ, ਬੱਚੇ ਅਤੇ ਸੀਨੀਅਰ ਸਿਟੀਜ਼ਨ ਸੇਵਾ ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ ਦਾ ਮੁਫ਼ਤ ਨੰਬਰ 16600141516 ਹੈ। ਅਦਾਲਤਾਂ ਅਸਥਾਈ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਰਿਹਾਇਸ਼, ਗੁਜ਼ਾਰੇ ਜਾਂ ਇਲਾਜ ਦੇ ਹੁਕਮ ਜਾਰੀ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਤੁਰੰਤ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਜਾਂ ਸਿਹਤ-ਸੰਭਾਲ ਕੇਂਦਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਪਹਿਲ ਦਿਓ। ਸਿਹਤ ਕੇਂਦਰਾਂ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਆਬਾਦੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵੱਲੋਂ ਗਰਭਨਿਰੋਧ, ਜਿਨਸੀ ਸਿਹਤ, STI ਅਤੇ HIV, ਗਰਭਾਵਸਥਾ ਅਤੇ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰੇ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਨੇਪਾਲ ਦੀ ਕਿਸ਼ੋਰ ਸਿਹਤ ਰਣਨੀਤੀ ਜਿਨਸੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਰਗਰਮ ਕਿਸ਼ੋਰਾਂ ਲਈ ਬਿਨਾਂ ਭੇਦਭਾਵ ਪਹੁੰਚ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਪਲਬਧਤਾ ਅਤੇ ਗੁਣਵੱਤਾ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵੱਖਰੀ ਹੈ। ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਜਿਨਸੀ ਰੁਝਾਨ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਪਛਾਣ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਭੇਦਭਾਵ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। 2024 ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਸਿਵਲ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਰਜਿਸਟਰਾਰਾਂ ਨੂੰ ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਜਿਨਸੀ ਘੱਟਗਿਣਤੀ ਜੋੜਿਆਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦਰਜ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਪਰ ਸੰਬੰਧਿਤ ਵਾਰਡ ਨਾਲ ਅਮਲ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਿਵਲ ਕੋਡ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਜੇ ਵੀ ਦੋਹਰੇ ਲਿੰਗਾਂ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਅਮਲ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੀ ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਆਪਸੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਤਲਾਕ ਮੰਗ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਕਤਰਫ਼ਾ ਤਲਾਕ ਦੇ ਆਧਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਰਹਾਇਸ਼, ਗੁਜ਼ਾਰੇ ਜਾਂ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ, ਗੰਭੀਰ ਸਰੀਰਕ ਜਾਂ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਹਿੰਸਾ, ਹੋਰ ਵਿਆਹ ਜਾਂ ਜਿਨਸੀ ਰਿਸ਼ਤਾ, ਜਾਂ ਵਿਆਹ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਲਾਤਕਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਦਾਲਤ ਅਰਜ਼ੀ ਸੰਭਾਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਲਹ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸੁਲਹ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਕਾਨੂੰਨ ਅਨੁਸਾਰ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਲਾਕ ਦੀ ਘਟਨਾ ਵਾਰਡ ਜਾਂ ਸਥਾਨਕ ਰਜਿਸਟਰਾਰ ਕੋਲ ਦਰਜ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਾਬਕਾ ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਇੱਕ ਇਹ ਕਰਦਾ ਹੈ। 35 ਦਿਨਾਂ ਅੰਦਰ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਮੁਫ਼ਤ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਫੀਸ ਲੱਗ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਗੁਜ਼ਾਰਾ, ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਹਿੱਤ ਹਾਲਾਤ ਅਤੇ ਅਦਾਲਤੀ ਫ਼ੈਸਲੇ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਫ਼ਰਜ਼ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਹੱਕ ਤਲਾਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।